الوقت - اعتراف رسمی نهاد نظارتی وزارت دفاع آمریکا به ایجاد «کسری راهبردی» در ذخایر مهمات، یکی از مهمترین نشانههای هزینه سنگین جنگ ایران برای ارتش آمریکاست؛ جنگی که واشنگتن از آن با عنوان «عملیات حماسی خشم» یاد میکند، نهتنها میلیاردها دلار برای آمریکا هزینه داشته، بلکه ذخایر تسلیحاتی و توان زنجیره تأمین صنایع دفاعی این کشور را نیز تحت فشار قرار داده است.
دفتر بازرس کل وزارت دفاع آمریکا در نخستین گزارش اجباری خود به کنگره درباره ابعاد جنگ ایران اعلام کرده است که مصرف گسترده مهمات در این عملیات باعث «کسری راهبردی ذخایر» و آشکار شدن کمبودهایی گسترده در ظرفیت صنعتی آمریکا برای جایگزینی تسلیحات شده است. این گزارش بازه زمانی آغاز جنگ در ۲۸ فوریه تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ را بررسی میکند.
مطابق این گزارش، هزینه جنگ آمریکا علیه ایران تا زمان اعلام آتش بس در 19 فروردین حدود ۳۳.۴ میلیارد دلار برآورد شده که از این رقم ۲۲.۳ میلیارد دلار فقط صرف مهمات مصرفشده شده است. همچنین ۳.۷ میلیارد دلار مربوط به خسارت یا از دست رفتن تجهیزات و ۷.۴ میلیارد دلار مربوط به دیگر هزینههای عملیاتی بوده است.
عبارت کلیدی گزارش پنتاگون درباره وضعیت ذخایر تسلیحاتی چنین است: «مصرف مهمات در عملیات حماسی خشم منجر به کسری راهبردی ذخایر و آشکار شدن گلوگاههای موجود در پایگاه صنعتی برای تأمین مجدد مهمات شده است.»
ضربه به زنجیره تولید تسلیحات
اهمیت این اعتراف فقط به کاهش موجودی انبارهای نظامی آمریکا محدود نمیشود. گزارش بازرس کل هشدار میدهد که افزایش سریع تولید تسلیحات با محدودیتهای ساختاری روبهروست؛ از جمله در زمینه تولید موتورهای راکتی سوخت جامد، مواد منفجره با درجه بالا، پیشرانها و نیروی انسانی ماهر. در نتیجه، حتی اختصاص بودجه بیشتر نیز به معنای بازسازی فوری ذخایر نخواهد بود و افزایش ظرفیت تولید به زمان قابل توجهی نیاز دارد.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که آمریکا همزمان در چند منطقه درگیر عملیات نظامی است و باید برای سناریوهای احتمالی آینده نیز ذخیره کافی در اختیار داشته باشد. «فایننشال تایمز» با استناد به همین گزارش پنتاگون نوشت که این کسری تسلیحاتی میتواند درباره توانایی آمریکا برای ادامه یک جنگ طولانیمدت یا ورود به درگیری جدید تردید ایجاد کند.
آمار خسارتهای نظامی آمریکا
گزارش بازرس کل همچنین ابعاد دیگری از هزینه جنگ را آشکار کرده است. بر اساس آن، دستکم ۳۰ پهپاد بزرگ MQ-9 Reaper آمریکایی در جریان جنگ منهدم شدهاند. همچنین ۴ فروند F-15 از بین رفته، یک فروند F-35 آسیب دیده و ۷ فروند هواپیمای سوخترسان KC-135 نیز خسارت دیدهاند.
گزارش همچنین برای نخستین بار در سطح یک نهاد نظارتی دولتی آمریکا تأیید کرده است که تأسیسات لجستیکی اصلی نیروی دریایی آمریکا در بحرین هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفته است. به نوشته «نیو عرب»، حملات ایران همچنین موجب آسیب دیدن صدها ساختمان و سازه در پایگاههای آمریکایی در کویت، بحرین، قطر، امارات، عربستان سعودی، عراق، عمان و اردن شده است؛ هزینه بازسازی این خسارتها هنوز در رقم ۳۳.۴ میلیارد دلاری لحاظ نشده است.
۲۲.۳ میلیارد دلار برای مهمات
مهمترین عدد این گزارش همان ۲۲.۳ میلیارد دلار هزینه مهمات است؛ رقمی که نشان میدهد جنگ ایران برای ماشین نظامی آمریکا فقط یک عملیات پرهزینه نبوده، بلکه فشار مستقیمی بر ذخیره مهمات استراتژیک این کشور وارد کرده است.
شبکه سی.بی.اس نیز در گزارش خود تأکید کرده است که این اولین گزارش اجباری و رسمی از سوی بازرس کل وزارت جنگ آمریکاست که بهطور مشخص مصرف مهمات و آثار آن بر ذخایر آمریکا را نشان میدهد.
این اعتراف در حالی منتشر شده که طی ماههای گذشته، مقامهای دولت ترامپ بارها تلاش کرده بودند نگرانیها درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا را کماهمیت جلوه دهند.
دونالد ترامپ حتی اخیراً گفته بود آمریکا « مهمات نامحدود» در اختیار دارد و پس از انتشار گزارشهای مربوط به کاهش ذخایر، تأکید کرده بود که آمریکا در حال تولید «بیش از هر زمان دیگری در تاریخ» سلاحهای پیشرفته است. با این حال، اکنون گزارش رسمی بازرس کل وزارت جنگ آمریکا عملاً تأیید میکند که جنگ، کسری واقعی در ذخایر ایجاد کرده و زنجیره تولید نیز قادر نیست این کسری را به سرعت جبران کند.
شکست روایت «ذخایر نامحدود»
تناقض میان اظهارات ترامپ و گزارش نهاد نظارتی وزارت جنگ آمریکا، یکی از نکات سیاسی مهم این گزارش است. ترامپ پیشتر کمبود مهمات را تکذیب کرده و حتی گزارشهای رسانهای در این زمینه را «اخبار جعلی» خوانده بود. «نیو عرب» نیز گزارش داده بود که اختلافات داخل دولت ترامپ درباره کمبود مهمات به حدی رسیده که گزارش واشنگتنپست از جلسهای پرتنش میان ترامپ و «پیت هگست»، وزیر جنگ آمریکا، درباره وضعیت ذخایر خبر داده بود.
اکنون اما یک نهاد رسمی زیرمجموعه وزارت دفاع صراحتاً میگوید مصرف مهمات در جنگ ایران، کسری راهبردی ذخایر ایجاد کرده است. این عبارت از نظر نظامی اهمیت زیادی دارد، زیرا منظور از آن صرفاً کاهش موقت موجودی چند انبار نیست؛ بلکه به سطح ذخایری مربوط میشود که برای حفظ آمادگی ارتش در برابر بحرانهای بعدی ضروری هستند.
مسئلهای فراتر از جنگ ایران
اثر این کسری زمانی مهمتر میشود که آمریکا همزمان با جنگ ایران، با احتمال تشدید درگیری در نقاط دیگری از خاورمیانه روبهرو است.
در همین زمینه، «نیو عرب» پیشتر گزارش داده بود که ارتش آمریکا بخش بزرگی از موشکهای دقیق بردبلند خود، از جمله ATACMS و موشکهای ضربتی دقیق PrSM را مصرف کرده و این موضوع نگرانیها درباره آمادگی آمریکا برای درگیریهای آینده را افزایش داده است.
در یک گزارش دیگر نیز به استفاده سنگین از سامانههای پدافندی آمریکا اشاره شده بود؛ بهگونهای که سی.ان.ان پیشتر گزارش داده بود ذخایر موشکهای رهگیر THAAD بهشدت کاهش یافته است.
از این منظر، گزارش جدید پنتاگون را میتوان حلقه تکمیلی گزارشهای ماههای گذشته دانست؛ گزارشهایی که هر کدام بخشی از فشار واردشده بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا را آشکار کرده بودند و اکنون برای نخستین بار یک نهاد رسمی وزارت دفاع، اصل ایجاد «کسری راهبردی» را تأیید کرده است.
هزینه جنگ فقط ۳۳.۴ میلیارد دلار نیست
۳۳.۴ میلیارد دلار در واقع رقم ثبتشده هزینه جنگ تا پایان ژوئن است و همه هزینههای آینده را شامل نمیشود. هزینه تعمیر تأسیسات و ساختمانهای آسیبدیده در پایگاههای آمریکا نیز هنوز به طور کامل مشخص نشده است. علاوه بر این، بازسازی ذخایر تسلیحاتی و افزایش ظرفیت تولید، هزینههایی جداگانه خواهد داشت.
گزارش همچنین از جابهجایی بیش از ۲۰ هزار نظامی و دیپلمات آمریکایی در نتیجه تخلیهها و انتقال نیروها در جریان جنگ خبر میدهد. نیروهای آمریکایی همچنین حدود ۵ هزار پرواز از پایگاههای اروپایی برای پشتیبانی از عملیات جنگی انجام دادهاند. وزارت خارجه آمریکا نیز بیش از ۲۰۸ میلیون دلار خسارت در تأسیسات خود در عراق، کویت، عربستان و امارات ثبت کرده است.
به این ترتیب، جنگ ایران برای آمریکا فقط یک صورتحساب ۳۳.۴ میلیارد دلاری برجای نگذاشته است؛ ذخایر مهمات تحلیل رفته، گلوگاههای صنعتی آشکار شده، تجهیزات نظامی از دست رفته و زیرساختهای آمریکا در سراسر منطقه آسیب دیدهاند.
اکنون یک سؤال مهم پیش روی واشنگتن قرار دارد: آیا ارتش آمریکا میتواند در شرایطی که هنوز در حال جایگزین کردن مهمات مصرفشده در جنگ ایران است، همزمان وارد یک جنگ بزرگ دیگر شود؟ اعتراف تازه بازرس کل پنتاگون دستکم نشان میدهد پاسخ این پرسش برای فرماندهان و برنامهریزان نظامی آمریکا، دیگر به سادگی گذشته نیست.
