الوقت- بلاخره پیشبینیهایی که با محاصره دریایی ونزوئلا به بهانه مبارزه با مواد مخدر احتمال اقدام نظامی آمریکا در کاراکاس را محتمل میدانست به حقیقت پیوست و از ساعاتی پیش ارتش آمریکا حملات خود را به نقاطی از خاک این کشور آغاز کرد.
روز شنبه، همزمان با شنیده شدن صدای چندین انفجار پایتخت، هواپیماهایی با ارتفاع کم بر فراز کاراکاس دیده شدند.
ویدیوها به نظر میرسد حملات به فرودگاه و پایگاه هوایی را نشان میدهند. انفجارها و دود در سراسر کاراکاس گزارش شده و برق در مناطقی از این شهر قطع شده است.
به گزارش فاینشنال تایمز به نظر میرسد حداقل پنج بالگرد بزرگ شینوک در این حمله حضور داشتهاند. تاکنون هیچ گزارش تایید شدهای از شلیک موشکهای زمین به هوا یا درگیری با هواپیماهای آمریکایی منتشر نشده است.
از زمان شنیده شدن انفجارها پلیس در خیابانهای کاراکاس گشتزنی میکند و گزارشی از وخامت اوضاع امنیتی یا خارج شدن کنترل از دست دولت دیده نمیشود.
دولت ونزوئلا با متهم کردن آمریکا به حمله به تأسیسات غیرنظامی و نظامی در چندین ایالت با صدور فراخوانی از مردم خواست خیابانها بیایند. در این بیانیه آمده است: «دولت بولیواری از همه نیروهای اجتماعی و سیاسی کشور میخواهد که برنامههای بسیج را فعال کرده و این حمله امپریالیستی را محکوم کنند.»
همچنین در این بیانیه آمده است که مادورو «دستور اجرای تمام برنامههای دفاع ملی را داده» و «وضعیت اضطراری خارجی» اعلام کرده است.
از طرف دیگر نیویورک تایمز به نقل از منابع خود تسلط نیروهای دولتی بر پایگاه هوایی مورد حمله آمریکا را گزارش کرد و نوشت از سپیده دم، چندین مرد مسلح با لباس غیرنظامی در حال نگهبانی از پایگاه هوایی ژنرال فرانسیسکو د میراندا در خارج از کاراکاس دیده شدند.
در این میان شرکت شورون، بزرگترین تولیدکننده خصوصی نفت در ونزوئلا، نیز صبح شنبه از ادامه فعالیتهای خود خبر داد و اعلام کرد: «شورون همچنان بر ایمنی و رفاه کارکنان خود و همچنین حفظ داراییهای خود متمرکز است.»
بیانیه ترامپ درباره ربایش مادورو
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در پلتفرم اجتماعی حقیقت خود اعلام کرد که نیکولاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا، و همسرش «دستگیر و از کشور خارج شدهاند».
پیشتر دولت ترامپ، نیکولاس مادورو را به قاچاق مواد مخدر متهم کرده و وزارت امور خارجه او را رئیس یک دولت «تروریست مواد مخدر» نامید که به عقیده کارشناسان مقدمهای برای توجیح دخالت نظامی در این کشور بوده است. این ادعا نخستین بار در سال 2020 در دولت اول ترامپ روی داد که طی آن کاخ سفید کیفرخواستی علیه مادورو صادر کرد که او را به مدیریت و در نهایت رهبری یک سازمان قاچاق مواد مخدر متهم میکرد.
ارتش آمریکا از اوایل سپتامبر به قایقها در دریای کارائیب و شرق اقیانوس آرام حمله میکند. بر اساس آمار اعلام شده توسط دولت ترامپ، تا روز جمعه، تعداد حملات قایقها به ۳۵ مورد و تعداد کشتهشدگان حداقل ۱۱۵ نفر بوده است.
این در حالی است که تاکنون گزارشی از سوی نهادهای بین المللی مانند سازمان ملل در مورد نقش سازمان یافته کاراکاس و دولت مادورو درباره قاچاق مواد مخدر ارائه نشده است.
مادورو آخرین بار روز جمعه در جریان دیدار با هیئتی از مقامات چینی در کاراکاس در تلویزیون ظاهر شد.
ادعای ربودن مادورو از سوی نظامیان آمریکایی در حالی است که او دو روز قبل در مصاحبهای با یک رسانه اسپانیایی، آمادگی خود برای گفتگو و مذاکره با واشنگتن را اعلام و ونزوئلا را خواستار صلح دانست. او گفت: «مردم آمریکا باید بدانند که اینجا مردمی دوست و صلحجو و همچنین دولتی دوستانه دارند. آنها باید بدانند که پیام ما بسیار واضح است: «نه جنگ. بله صلح». او سخنان صلحجویانه خود را به انگلیسی بیان کرد.
دیوسدادو کابلو، وزیر کشور ونزوئلا، که یکی از نیروهای ارشد اجرایی نیکولاس مادورو محسوب میشود، در اظهارات تلویزیونی خواستار آرامش شد و از ونزوئلاییها خواست به رهبری اعتماد کنند. او گفت: «نگذارید کسی ناامید شود. نگذارید کسی کار را برای دشمن متجاوز آسانتر کند».
اما در حالی که ترامپ خبر ربایش مادورو را بر سر زبانها انداخت هنزو مقامات کاراکاس این موضوع را تأیید نکرده و خواهان ارائه پاسخ آمریکا درباره وضعیت سلامتی مادورو هستند. حتی تارک ویلیام صاب، دادستان کل ونزوئلا، در پیامی به فایننشال تایمز گفت که او همچنان در ونزوئلا «در خطوط مقدم نبرد» است و «نیکلاس مادورو رئیس جمهور است». وی در اظهاراتی تلویزیونی حملات آمریکا را محکوم کرد و گفت: «قربانیان بیگناه به شدت زخمی و برخی دیگر در این حمله تروریستی جنایتکارانه کشته شدهاند.» او از مردم خواست «با آرامش و هوشیاری» به خیابانها بیایند.
تصاویر منتشرشده از کاراکاس نشان میدهد که اگرچه نگرانی و اضطراب در میان مردم وجود دارد، اما هنوز نشانهای از فروپاشی نظم عمومی یا شکاف در ساختار قدرت دیده نمیشود؛ موضوعی که میتواند محاسبات واشنگتن برای تشدید عملیات را پیچیدهتر کند.
ارتش ونزوئلا؛ مقاومت میکنیم
پس از حملات ساعات گذشته، تمرکز اصلی تحولات میدانی و سیاسی به واکنش نیروهای مسلح ونزوئلا معطوف شده است. وزارت دفاع این کشور با صدور بیانیهای اعلام کرد که «تمامی یگانهای ارتش، گارد ملی بولیواری و نیروهای دفاع مردمی در وضعیت آمادهباش کامل قرار دارند» و ویسلاو پادرینو لوپز وزیر دفاع نیز تأکید کرد که استقلال ونزوئلا «قابل معامله یا تسلیم» نیست و برای پیروزی باید وحدت خود را حفظ کنیم.
شواهد میدانی اولیه نشان میدهد که حملات آمریکا عمدتاً محدود، هدفمند و با تمرکز بر ایجاد شوک روانی بوده و هنوز به درگیری تمامعیار زمینی منجر نشده است.
برنامهریزی برای دیگر کشورهای آمریکای لاتین؛ کوبا در تیررس
در سطحی فراتر از ونزوئلا، بسیاری از ناظران منطقهای معتقدند که حمله به کاراکاس صرفاً یک اقدام مقطعی نیست، بلکه بخشی از راهبرد گستردهتر واشنگتن برای بازتعریف نظم امنیتی در آمریکای لاتین است. دولت ترامپ از ابتدای بازگشت به قدرت، بارها از ضرورت پاکسازی نیمکره غربی از دولتهای ضدآمریکایی سخن گفته و ونزوئلا را «حلقه اصلی زنجیره بیثباتی» معرفی کرده است.
در این چارچوب، کوبا بهعنوان متحد دیرینه کاراکاس و یکی از نمادهای مقاومت در برابر سیاستهای آمریکا، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. رسانههای نزدیک به جمهوریخواهان در آمریکا در هفتههای اخیر، گزارشهایی درباره «نقش هاوانا در حمایت اطلاعاتی و امنیتی از دولت مادورو» منتشر کردهاند؛ ادعاهایی که میتواند زمینهساز فشارهای جدید، تحریمهای گستردهتر یا حتی اقدامات امنیتی مستقیم علیه کوبا باشد.
علاوه بر کوبا، کشورهایی مانند نیکاراگوئه و حتی بولیوی نیز با نگرانی تحولات ونزوئلا را دنبال میکنند. بسیاری از دولتهای آمریکای لاتین، حتی آنهایی که روابط نزدیکی با واشنگتن دارند، از بازگشت آشکار گزینه نظامی آمریکا به منطقه ابراز نگرانی کردهاند؛ چرا که چنین روندی میتواند یادآور دوران مداخلات مستقیم قرن بیستم باشد و موجی از بیثباتی سیاسی و اجتماعی را در سراسر منطقه به راه اندازد.
در سطح بینالمللی نیز واکنشها معنادار بوده است. در راس آنها روسیه حمله آمریکا را به شدت محکوم و خواستار برگزاری جلسه شورای امنیت سازمان ملل شده است.
در مجموع، حمله آمریکا به ونزوئلا، فارغ از سرنوشت شخص نیکلاس مادورو، میتواند آغاز مرحلهای جدید از تنشهای ژئوپولیتیکی در نیمکره غربی باشد؛ مرحلهای که در آن، آمریکای لاتین بار دیگر از حاشیه به متن رقابتهای قدرتهای بزرگ بازمیگردد و خطر سرایت بحران از کاراکاس به دیگر پایتختهای منطقه، بیش از هر زمان دیگری جدی به نظر میرسد.
