الوقت- درحالی که تنها سه روز تا شروع مسابقات جام جهانی فوتبال 2026 باقی مانده و کشورهای میزبان آخرین مقدمات لازم را برای حضور تیمهای ملی، خبرنگاران، عکاسان و میلیونها هوادار فوتبال از سراسر جهان فراهم میکنند تا این رقابت بزرگ ورزشی با کیفیت و جذابیت هرچه بیشتر برگزار شود، اما محدودیتهای اعمالی آمریکا به عنوان یکی از سه میزبان این مسابقات، بر فرآیند صدور ویزا بسیار جنجالبرانگیز شده است. مهمترین عامل این محدودیتها نیز سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی و جنگافروزیهای دولت ترامپ بوده است.
شرایط بوجود آمده برای تیم ملی فوتبال ایران را میتوان یکی از مصادیق اصلی سواستفاده دولت آمریکا از شرایط میزبانی برای پیشبرد اهداف خصمانه سیاسی دانست که با روح ورزشی و پیام صلح این مسابقات در تضاد کامل است.
بازیکنان و کادر فنی تیم ملی برای هفتهها در انتظار صدور ویزای آمریکا بودند و نگرانیهای فراوانی درباره حضور به موقع آنها در جام جهانی وجود داشت ولی سرانجام پس از رایزنیهای گسترده و پیگیریهای انجام شده بین فدراسیون فوتبال و مسئولان فیفا روز شنبه ویزای 26 بازیکن و اعضای اصلی کادر فنی صادر شد.
با این وجود، مشکل به طور کامل حل نشده و بر اساس اعلام فدراسیون فوتبال، آمریکا همچنان از صدور ویزا برای ۱۵ نفر از اعضای فدراسیون، تیم هماهنگی، بخش پشتیبانی و آنالیز تیم ملی خودداری کرده و حتی مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال نیز موفق به دریافت ویزا نشده است. این درحالی است که این افراد بخش مهمی از ساختار اجرایی هر تیم حاضر در جام جهانی را تشکیل میدهند و غیبت آنها میتواند بر روند آمادهسازی و پشتیبانی تیمها تأثیر مستقیم بگذارد.
تیم ملی ایران قرار است اردوی خود را در شهر تیخوانا مکزیک برپا کند و نخستین مسابقه آن نیز ۱۵ ژوئن (25 خرداد) در شهر لسآنجلس برگزار میشود. با وجود این، محدودیتهای ایجاد شده باعث شده که کاروان ایران نتواند با ترکیب کامل اداری و اجرایی خود در این رقابتها حاضر شود.
این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که مسئولان فیفا در ماههای گذشته بارها تأکید کرده بودند هیچ تیمی برای حضور در جام جهانی با مشکل ویزا مواجه نخواهد شد و همه کشورهای شرکت کننده باید از شرایط برابر برخوردار باشند.
فدراسیون فوتبال ایران نیز در واکنش به این موضوع بیانیهای تند صادر کرد و تصمیم آمریکا را اقدامی سیاسی دانست. در بخشی از این بیانیه آمده که دولت آمریکا در ادامه اقدامات خصمانه خود علیه ایران، از صدور ویزا برای برخی از ارکان مدیریتی و اداری تیم ملی خودداری کرده و این تصمیم با قوانین بینالمللی ورزش سازگار نیست.
محدودیتها تنها به ایران ختم نمیشود
ایران تنها کشوری نیست که با چنین مشکلاتی مواجه شده و گزارشهای منتشر شده نشان میدهد برخی دیگر از کشورها نیز با محدودیتهای مشابهی روبهرو شدهاند.
بر اساس گزارش شورای روابط خارجی آمریکا، طرفداران تیم ملی «هائیتی» با موانع جدی برای حضور در مسابقات برگزار شده در خاک آمریکا مواجه شدهاند. همچنین برای شهروندان کشورهای ساحلعاج و سنگال نیز محدودیتهایی در نظر گرفته شده است. در مورد مراکش نیز گزارشهای متعددی از رد شدن درخواست ویزای برخی هواداران منتشر شده است.
همچنین، آمریکا به دلیل شیوع سویه جدیدی از بیماری «ابولا» در آفریقا، هشدار بیسابقهای خطاب به فدراسیون فوتبال جمهوری دموکراتیک کنگو صادر کرده و گفته عدم رعایت دقیق پروتکلهای پزشکی میتواند به قیمت از دست رفتن رویای حضور این تیم در جام جهانی تمام شود.
علاوهبراین، شهروندان تعدادی از کشورهای آفریقایی برای دریافت ویزای توریستی آمریکا با الزامات مالی سختگیرانهتری مواجه شدهاند. به گفته شورای روابط خارجی آمریکا، شهروندان ساحل عاج و سنگال برای دریافت ویزای ورود به آمریکا باید مدارک بیشتری درباره تمکن مالی، وضعیت شغلی و وابستگیهای اقتصادی خود ارائه کنند تا ثابت شود پس از پایان مسابقات به کشورشان بازخواهند گشت. منتقدان معتقدند این سیاست میتواند حضور هواداران کشورهای کمدرآمدتر را دشوار کند.
نشانههای اجرای این محدودیتها از هماکنون در آمریکا مشاهده شده است، تا جایی که ایمن حسین، مهاجم تیم ملی عراق هنگام ورود به آمریکا ساعتها تحت بازجویی و بررسیهای امنیتی قرار گرفت و تعدادی دیگر از اعضای کاروان عراق نیز با شرایط مشابهی مواجه شدند.
همچنین طلال صلاح، عکاس تیم ملی عراق پس از حدود ۱۰ ساعت بازجویی و بازرسی در فرودگاه شیکاگو در نهایت از ورود به خاک آمریکا منع شد، اتفاقی که انتقادهایی را نسبت به نحوه برخورد با اعضای تیمهای شرکت کننده در جام جهانی برانگیخته است.
در همین راستا، انجمن جهانی ورزشینویسان با انتقاد از مشکلات پیش آمده برای خبرنگاران و عکاسان نسبت به نسبت به این مسئله اعتراض کرده و از دولت آمریکا خواسته تا روند صدور ویزا و ورود فعالان رسانهای را تسهیل کند تا پوشش خبری این رویداد بزرگ ورزشی با مانع مواجه نشود.
فوتبال تحتالشعاع سیاستهای مهاجرتی ترامپ
محدودیتهای اعمال شده برای برخی تیمهای حاضر در جام جهانی درحالی رخ میدهد که دولت دونالد ترامپ طی ماههای اخیر سیاستهای مهاجرتی سختگیرانهتری را علیه اتباع تعدادی از کشورها به اجرا گذاشته است و این رویکرد اکنون به نحوی وارد فضای جام جهانی نیز شده و واشینگتن از موقعیت میزبانی این رویداد بزرگ برای اجرای سیاستهای مهاجرتی خود بهره میبرد.
البته مقامات آمریکایی این انتقادها را رد کرده و سعی دارند این محدودیتها را به دلایل امنیتی توجیه کنند. پائولو زامپولی، نماینده ویژه دولت آمریکا در امور مشارکتهای جهانی اعلام کرده که محدودیتهای اعمال شده با هدف حفاظت از امنیت داخلی آمریکا اتخاذ شده و ارتباطی با ورزش یا کشورهای خاص ندارد.
تام هومان، رئیس اداره مهاجرت و گمرک آمریکا نیز اعلام کرد که این سازمان در طول جام جهانی تمرکز خود را بر امنیت ملی و حفاظت از مسابقات خواهد گذاشت. او گفت که هدف اصلی مأموران مهاجرت در طول برگزاری مسابقات، بازداشت مهاجران غیرقانونی نیست بلکه جلوگیری از تهدیدهای امنیتی احتمالی است ولی در صورتی که مسائل امنیتی با وضعیت مهاجرتی افراد گره بخورد اقدامات لازم انجام خواهد شد.
هرچند مقامات آمریکایی این اقدامات را صرفاً در چارچوب حفظ امنیت ملی توجیه میکنند اما نتیجه عملی این سیاستها، ایجاد موانع بیشتر برای برخی کشورها، هواداران، خبرنگاران و حتی اعضای کاروانهای ورزشی بوده است.
این درحالی است که فلسفه برگزاری جام جهانی بر این اصل استوار است که کشور میزبان شرایطی یکسان و عادلانه برای تمامی تیمها و شرکتکنندگان فراهم کند و از هرگونه اقدامی که شائبه تبعیض یا برخورد متفاوت بر اساس ملاحظات سیاسی را ایجاد میکند، پرهیز کند.
این وضعیت زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که با رفتار میزبانان قبلی جام جهانی مقایسه شود. کشورهای میزبان در دورههای گذشته معمولاً تلاش میکردند تصویری مثبت از فرهنگ، جامعه و مهماننوازی خود در ذهن میلیونها بازدید کننده خارجی به جا بگذارند اما اکنون بسیاری از گزارشهای رسانهای به جای پرداختن به شور و هیجان مسابقات، بر مشکلات ویزا، نگرانیهای مهاجرتی و محدودیتهای ورود به آمریکا متمرکز شدهاند.
درکل، جام جهانی باید جشن مشترک ملتها و نمادی از همبستگی فراتر از مرزهای سیاسی باشد اما موانع ایجاد شده از سوی آمریکا نشان میدهد سیاست بیش از هر زمان دیگری به حریم فوتبال نفوذ کرده و اگر این روند ادامه یابد، بزرگترین رویداد ورزشی جهان به جای آنکه پیامآور دوستی ملتها باشد به صحنهای برای نمایش شکافهای سیاسی و محدودیتهای مهاجرتی تبدیل خواهد شد.
