الوقت- حکومت آلخلیفه که طی دو دهه گذشته سیاست سرکوب و فشار بر شیعیان و علمای برجسته بحرین را در پیش گرفته است، اکنون دور تازهای از برخوردهای امنیتی با چهرههای مذهبی شیعه را آغاز کرده است.
در این رابطه، دادگاه بحرین روز دوشنبه به صورت غیابی برای آیتالله شیخ عیسی قاسم و 66 نفر دیگر از علما و چهرههای شیعه حکم حبس ابد صادر کرد. به استثنای چهار نفر که به ۱۵ سال زندان محکوم شدهاند، مابقی چهرههای دینی به حبس ابد محکوم شدهاند. از این تعداد، 47 عالم دین در زندان به سر میبرند و 11 نفر خارج از بحرین هستند.
برخی منابع گفتهاند که این حکم بیارتباط با جنگ اخیر ایران نیست. «طاهر الموسوی» فعال سیاسی بحرینی در گفتگو با تسنیم گفت:«همه دادهها درباره این بازداشتها از نظر شکل، محتوا و زمان با جنگ جاری در منطقه ارتباط دارد و ماهیت اتهامات نیز همین را نشان میدهد. اتهامات وارد شده واقعی نیستند و به هیچ مدرکی استناد ندارند و از حوزه تخصص و سابقه عملی علما نیز خارج هستند».
حزب الوفاق بحرین در واکنش به این حکم گفت:این حکم در ادامه تشدید اقدامات قضایی و امنیتی رژیم آل خلیفه علیه علما و فعالان دینی بحرین صادر شده است. این احکام هیچ ارتباطی با عدالت ندارد بلکه در راستای سیاست «مجازات دستهجمعی» حاکم بحرین علیه اکثریت جمعیت است. الوفاق خاطرنشان کرد:«هدف قرار دادن شخصیت ها و بزرگان دینی و علما، بخشی از یک روند سازمانیافته برای تنگ کردن عرصه بر زندگی شیعیان، حذف وجود دینی آنان و مصادره آزادیها و عقایدشان است».
تشدید فشارها به شیعیان پس از جنگ 40 روزه
این تحول درشرایطی رخ میدهد که پس از جنگ ۴۰ روزه ایران، بحرین شاهد موج گستردهای از بازداشت علما و فعالان دینی و سلب تابعیت شمار زیادی از شهروندان بوده است.
به طور مثال، وزارت کشور بحرین با شروع حملات ایران به پایگاههای آمریکا در این کشور در ماه مارس، اعلام کرد که دستکم 63 نفر را به دلیل انتشار محتوای اینترنتی بازداشت کرده است. اتهامات اعلامشده شامل سوءاستفاده از شبکههای اجتماعی و ابراز همدردی با حملات ایران و انتقال اطلاعات حساس به سپاه پاسداران و جذب افراد برای انجام اقدامات علیه بحرین بوده است. در همان زمان جوانی به نام محمد الموسوی، نیز به دلیل انتشار تصاویر مربوط به حملات موشکی ایارن بازداشت و بعد از چند روز به دلیل ضربات ناشی از شکنجه به شهادت رسید.
علاوهبراین، در 27 آوریل، دولت بحرین تابعیت ۶۹ شهروند این کشور را لغو کرد که ۳۳ نفر از افراد سلب تابعیت شده کودک بودند. آل خلیفه دلیل این تصمیم را مسائل امنیت ملی و اقدام علیه منافع کشور عنوان کرد و مدعی شد افراد مشمول تصمیم با اقدامات خصمانه ایران ابراز همدردی کرده یا با طرفهای خارجی همکاری داشتهاند. در همان ماه، منصور یاسین هنرمند ۲۶ ساله بحرینی نیز به دلیل طراحی تصویری مرتبط با رهبر شهید ایران بازداشت شد.
در تاریخ 9 می هم آلخلیفه موج گسترده بازداشت روحانیون، خطیبان و چهرههای مذهبی شیعه آغاز کرد که طی آن ۵۳ نفر بازداشت شدند. در ماه ژوئن نیز سه چهره برجسته مذهبی بحرین در فاصله یک هفته از این کشور اخراج شدند.
همزمان با موج بازداشت روحانیون، محدودیتهای گستردهای نیز بر برگزاری آیینهای مذهبی شیعیان در ایام محرم و عاشورای حسینی (ع) اعمال شد که مانع از برگزاری باشکوه مراسم عزاداری در این ایام شد.
واکنشهای داخلی و خارجی
صدور احکام حبس ابد برای علمای بحرین، موجی از واکنشها را در داخل این کشور و دیگر کشورهای منطقه به دنبال داشته است.
آیتالله شیخ عیسی قاسم در واکنش به احکام حبس علما تأکید کرد که این اقدام نه تنها موجب تضعیف مردم نمیشود بلکه انگیزه آنان را برای ادامه مبارزه در راه اسلام، آزادی، کرامت و دستیابی کامل به حقوقشان افزایش میدهد.
ائتلاف جوانان انقلاب ۱۴ فوریه بحرین با صدور بیانیهای در واکنش به صدور احکام حبس ابد، این احکام را هدف قرار دادن وجود شیعیان و تعرض به آزادیهای مذهبی آنها دانست و از مردم بحرین خواست تا در اعتراض به این ظلم قیام کنند. در این بیانیه خطاب به شیعیان بحرین آمده است:شما هم پاسخ صریح خود را به این سرکوبگران بدهید و فریاد بزنید که ما هرگز تسلیم نخواهیم شد، علمایمان را تنها نمیگذاریم و فقط در برابر خدا سر تعظیم فرود میآوریم.
در پاسخ به این فراخوان، طبق ویدئوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی، چندین منطقه بحرین از جمله مناطق اطراف منامه، مردم به خیابانها آمده و علیه رژیم آلخلیفه شعار دادند. همچنین به گفته جنبش مدنی «سازمان امور اسرا» در بحرین، اطراف زندان «الحوض الجاف» که علمای بازداشتی در آن نگهداری میشوند شاهد حضور گسترده نیروهای ضد شورش و امنیتی است.
وزارت خارجه ایران نیز صدور احکام ظالمانه حبس ابد و مصادره اموال جمعی از علما و شهروندان بحرینی را به شدت محکوم کرد و آن را «تضییع نظاممند و گسترده حقوق بشر» خواند.
رئیس هیئت اجرایی جنبش «النجباء» عراق، احکام قضایی صادر شده علیه ۵۳ نفر از علما و شخصیتهای شیعه در بحرین را محکوم کرد و آن را هدف قرار دادن جایگاه علم و علما دانست. حوزه علمیه لبنان هم اعلام کرد که اقدام رژیم آل خلیفه نقض شدید اصول عدالت و انصاف است.
گروهی از روزنامهنگاران، فعالان و مدافعان حقوق بشر عرب در بیانیهای اقدامات دولت بحرین از جمله بازداشتهای سیاسی، تبعید اجباری، لغو مدارک هویتی و حبس برای صدها نفر از علما و شهروندان این کشور را محکوم کردند. امضاکنندگان این بیانیه، اقدامات مذکور را هدفگیری عمدی و غیرقابل قبول توصیف کردند که از منظر انسانی، اخلاقی و سیاسی محکوم است. آنها همچنین این اقدامات را نقضی آشکار دانستند که شرایط دشوار منطقه را وخیمتر میکند و صرفاً در راستای تأمین منافع دشمنان منطقه قرار دارد
آل خلیفه از زمان آغاز انقلاب بحرین در فوریه ۲۰۱۱ تاکنون، هزاران نفر از شهروندان شیعه را به اتهامات امنیتی بازداشت کرده که بنا بر گزارش نهادهای حقوق بشری بسیاری از آنان در شرایطی نامناسب و غیرانسانی در زندانها به سر میبرند.
انتقام از ایران
اگرچه اقدامات حکومت آلخلیفه علیه شیعیان بحرین به ماههای اخیر محدود نمیشود و سابقهای طولانی دارد اما سلب تابعیت، بازداشت و زندانی کردن علمای برجسته شیعه در ماههای گذشته بهویژه پس از آغاز جنگ علیه ایران شدت بیشتری یافته است.
در جریان این جنگ پایگاههای نظامی آمریکا و برخی دیگر از تأسیسات مورد استفاده سنتکام برای تجاوز و بمباران ایران، بارها هدف حملات موشکی و پهپادی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران و فعالان سیاسی و مدنی تشدید فشارهای امنیتی و سیاسی علیه شیعیان را تلاشی از سوی حکومت آلخلیفه برای جبران ناتوانی در پاسخگویی مستقیم به حملات ایران ارزیابی میکنند. در این میان، حمایت ایران از شیعیان بحرین در سالهای گذشته از جمله عواملی است که در تحلیل رفتار منامه مورد توجه قرار میگیرد.
گفتنی است که برخی از این چهرههای مذهبی هماکنون در ایران سکونت دارند و به نظر میرسد رژیم منامه از این موضوع به عنوان بهانهای برای سلب تابعیت و قطع کامل پیوند آنان با بحرین استفاده میکند.
یکی دیگر از دلایل فشارها علیه علما، مواضع صریح آنان در حمایت از جمهوری اسلامی در جریان جنگ اخیر و تلاش برای آگاهسازی مردم بحرین و بیاثر کردن پروپاگاندای رژیم آلخلیفه از ابعاد پنهان این درگیری بود. در همین چارچوب، شیخ عیسی قاسم طی سخنانی در ماه می، آمریکا را به خاطر دنبال کردن سیاستهای شرورانه و تلاش برای سرنگونی نظام اسلامی ایران محکوم کرد. این روحانی پرسید:«آیا هیچ فرد عاقلی میتواند جمهوری اسلامی را به خاطر دفاع از خود در مواجهه با جنگی تجاوزکارانه با چنین وسعت و اهدافی، تحقیر کند».
این روحانی همچنین از فقدان عدالت در امور بینالمللی انتقاد کرد و اظهار داشت که با بکارگیری خرد و بیداری وجدان جهانی، عدالت پیروز خواهد شد و باطل از بین خواهد رفت. شیخ قاسم از مسلمانان در سراسر جهان خواست تا وظیفه خود را در این زمینه انجام دهند.
از اینرو، آلخلیفه که از روشنگری علمای شیعه و همراه نشدن آنان با مواضع این رژیم در برابر حملات ایران به شدت خشمگین است سعی دارد با توسل به اقدامات قضایی، آنان را تحت فشار قرار دهد.
درمجموع، با توجه به تشدید فشارهای آلخلیفه علیه علمای برجسته شیعه، فراخوان جوانان ۱۴ فوریه برای ازسرگیری قیام مردمی و همچنین افزایش تنشها در منطقه، این اقدامات میتواند حکومت بحرین را با چالشهای جدی روبهرو کند. چهبسا این بار، برخلاف سال ۲۰۱۱ آلخلیفه نتواند اعتراضات مردمی را مهار کند، بهویژه آنکه شیوخ کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در شرایط پرتنش کنونی، ممکن است توان و امکان اعزام نیروهای سپر جزیره برای سرکوب مخالفان را نداشته باشند.
