الوقت- در سایه موج جدید تهدیدات دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی، به نظر می‌رسد ایران ملاحظات پیشین درباره برد موشکهای خود را کنار گذاشته و در حال بازنگری در راهبردهای دفاعی خود است.
در این رابطه، سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز شنبه با تأکید بر برداشته شدن محدودیت برد موشکهای ایران اعلام کرد که جمهوری اسلامی توانمندی‌های خود برای مقابله با تهدیدات را در میدان عمل نشان خواهد داد و در چارچوب نبرد نامتقارن، قادر است در نقاطی به دشمن ضربه بزند که انتظار آن را ندارد.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اخیراً در دیدار با فرماندهان ارشد سپاه و ارتش بر ضرورت پاسخ فوری و اثرگذار به هر سطح و نوعی از تهدید بدون محدودیت جغرافیایی، تأکید کردند.
رفع محدودیت برد موشکها در شرایط پرتنش منطقه‌ای از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است و پیامدهای مهمی برای آمریکا و متحدانش دارد.
افزایش راهبرد دفاعی
نخستین پیامد این اقدام بر راهبرد دفاعی ایران قابل بررسی است. کنار گذاشتن محدودیت‌های پیشین در زمینه برد موشکها پس از جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه نشان می‌دهد که تهران در تعریف دامنه تهدیدات، دیگر صرفاً محدوده جغرافیایی منطقه به ویژه سرزمینهای اشغالی را در نظر نمی‌گیرد. در این چارچوب، برد موشکها می‌تواند فراتر از مرزهای منطقه گسترش یابد و عمق بیشتری از جغرافیای دشمنان بالقوه را دربرگیرد.
این تغییر رویکرد در شرایطی است که طی ماه‌های اخیر دبیرکل ناتو و برخی مقامات اروپایی به پشتیبانی لجستیکی از آمریکا در جنگ علیه ایران اذعان کرده‌اند و برخی پایگاههای این کشورها از جمله «دیوگارسیا» متعلق به انگلیس در اقیانوس هند و همچنین «فیرفورد» در خاک انگلیس، از جمله مقرهای نظامی بودند که واشینگتن از آنها به طور گسترده استفاده می‌کرد. افشای این همکاری‌ها می‌تواند در محاسبات دفاعی و امنیتی نیروهای مسلح تأثیر بگذارد و دامنه ارزیابی از تهدیدات خارجی را گسترده‌تر کند.
بنابراین، توسعه توان موشکی را می‌توان حامل پیامی روشن برای کشورهای غربی دانست که هر کشوری در جنگ‌افروزی‌های واشینگتن و تل‌آویو مشارکت داشته باشد، باید پیامدهای احتمالی این همراهی را نیز در محاسبات امنیتی خود لحاظ کند.
توسعه دامنه بازدارندگی
پیام مهم دیگر توسعه برد موشکهای ایران، تقویت سطح بازدارندگی نظامی و افزایش هزینه هرگونه اقدام خصمانه علیه کشور است.
ایران پس از دو جنگ اخیر نشان داد که نه تنها توانسته قابلیت‌های دفاعی و تهاجمی خود را گسترش دهد بلکه در بازتعریف معادلات بازدارندگی نیز به دستاوردهای جدیدی رسیده است. در این چارچوب، هرگونه تهدید علیه منافع ملی، امنیت و تمامیت ارضی کشور، فارغ از اینکه در کجا شکل بگیرد، می‌تواند با واکنشی متناسب و در بالاترین سطح مواجه شود.
دستیابی ایران به موشکهای برد بلند و قاره‌پیما می‌تواند دامنه بازدارندگی کشور را تا خاک آمریکا نیز گسترش دهد و امکان مقابله با تهدیدات علیه تمامیت ارضی ایران را حتی در فواصل دورتر فراهم کند.
نکته مهم آن است که این رویکرد بازدارنده صرفاً به حوزه نظامی محدود نمی‌شود و می‌تواند در ابعاد سیاسی، و حتی هسته‌ای نیز نمود پیدا کند. به طور مثال، ایران پیش از جنگ ۱۲ روزه هشدار داده بود که در صورت حمله نظامی، احتمال تجدیدنظر در سیاست هسته‌ای کشور وجود دارد و ممکن است رویکرد مبتنی بر شفافیت و همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی جای خود را به سیاست ابهام هسته‌ای بدهد.
همچنین پیش از جنگ ۴۰ روزه، مقامات سیاسی و نظامی کشور هشدار داده بودند که در صورت تجاوز دامنه درگیری را به سطح منطقه گسترش خواهند داد، هشداری که ابعاد عملیاتی نیز پیدا کرد.
بنابراین، با توجه به افزایش تهدیدات واشینگتن و تل‌آویو و مطرح شدن احتمال تکرار حملات نظامی، این فرضیه بیش از گذشته تقویت می‌شود که آیا کنار گذاشتن محدودیت‌های پیشین در برد موشکها می‌تواند مقدمه‌ای برای بازنگری در سایر مؤلفه‌های دکترین دفاعی ایران از جمله برنامه هسته‌ای باشد؟ موضوعی که طی ماه‌های اخیر به یکی از مطالبات ملی در فضای سیاسی و راهبردی کشور تبدیل شده و برخی مقامات و تحلیلگران نیز احتمال تحقق آن را در صورت تکرار تجاوز نظامی منتفی نمی‌دانند.
این موضوع از این جهت اهمیت دارد که بر اساس نظرسنجی‌های انجام شده پس از جنگ بیش از ۸۰ درصد مردم ایران معتقدند در صورت برخورداری کشور از سلاح هسته‌ای، آمریکا و رژیم صهیونیستی جرأت حمله به ایران را نداشتند بویژه اینکه دونالد ترامپ نیز بارها اذعان کرده که اگر ایران به سلاح هسته‌ای دست می‌یافت، آمریکا ناچار بود با احترام با آن برخورد کند.
افزایش توان نظامی
سومین پیامد این راهبرد جدید، ارتقای جایگاه نظامی ایران است. در حال حاضر، تنها هشت کشور در زمره دارندگان موشکهای بالستیک قاره‌پیما قرار دارند و دستیابی ایران به چنین ظرفیتی می‌تواند این کشور را نیز به جمع قدرتهای برخوردار از توان موشکی راهبردی وارد کند.
البته ایران برای رسیدن به این نقطه، مسیر چند دهه‌ای توسعه فناوری موشکی را پشت سر گذاشته است.
ایران طی سه دهه گذشته با اتکا به دانش بومی و ظرفیت‌های مهندسی داخلی، نسل‌های مختلفی از موشکهای بالستیک را طراحی و تولید کرده و به یکی از بازیگران مهم این عرصه تبدیل شده است. از این منظر، توسعه برد موشکها و حرکت به سمت نسل‌های پیشرفته‌تر را می‌توان ادامه مسیری دانست که تهران سال‌ها برای آن سرمایه‌گذاری کرده و اکنون با توجه به تحولات امنیتی و نظامی منطقه ابعاد تازه‌ای به آن بخشیده است.
در شرایط کنونی، موشک خرمشهر 4 با برد اعلام‌شده حدود 2000 کیلومتر از جمله دوربردترین موشکهای ایران محسوب می‌شود. ازاینرو، تغییر در راهبرد دفاعی کشور و تلاش برای گسترش دامنه بازدارندگی می‌تواند فصل تازه‌ای در صنعت موشکی ایران رقم بزند که دستیابی به فناوری‌های موشکی دوربردتر و راهبردی، جایگاه برجسته‌تری در محاسبات دفاعی و نظامی کشور خواهد داشت.
در خاتمه، می‌توان گفت که تغییر در برد موشکها صرفاً یک تحول نظامی نیست بلکه نشانه‌ای از تلاش برای بازتعریف معادلات بازدارندگی، گسترش دامنه پاسخ به تهدیدات و افزایش هزینه هرگونه تقابل نظامی با ایران است.
