الوقت - کوزو اوکاموتو (Kōzō Okamoto) که در جهان عرب با نام «احمد ژاپنی» (احمد الياباني) شناخته میشد، یکی از جنجالیترین چهرههای جنبشهای مسلح چپگرای دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ بود. او عضو ارتش سرخ ژاپن بود و پس از مشارکت در حمله سال ۱۹۷۲ به فرودگاه لُد (بنگوریون کنونی) در تل آویو، به نمادی از مبارزه ضدصهیونیستی شناخته شد و در میان برخی گروههای فلسطینی و لبنانی به عنوان فردی که برای آرمان فلسطین جنگید مورد تجلیل قرار گرفت.
براساس گزارش الجزیره، کوزو اوکاموتو در ۷ دسامبر ۱۹۴۷ در استان کوماموتوی ژاپن و در خانوادهای طبقه متوسط متولد شد. پدرش مدیر مدرسه بود و کوزو کوچکترین فرزند خانواده محسوب میشد. او در دانشگاه کاگوشیما در رشته گیاهشناسی تحصیل میکرد و زندگی آرامی داشت، اما فضای سیاسی دهه ۱۹۶۰ ژاپن مسیر زندگیاش را تغییر داد.
دهه ۱۹۶۰ میلادی، ژاپن شاهد اعتراضات گسترده دانشجویی علیه جنگ ویتنام، حضور نظامی آمریکا و سرمایهداری بود. از دل این جنبشها، گروهی رادیکال به نام ارتش سرخ ژاپن (Japanese Red Army) شکل گرفت که هدف خود را «انقلاب جهانی» اعلام میکرد. برادر بزرگتر او نیز عضو یکی از گروههای چپ بود و در ربایش هواپیمای «یودوگو» در سال ۱۹۷۰ نقش داشت. همین پیشینه خانوادگی و فضای رادیکال دانشگاهی باعث شد کوزو نیز به ارتش سرخ ژاپن بپیوندد.
ارتباط با فلسطینیها
ارتش سرخ ژاپن در اوایل دهه ۱۹۷۰ با جبهه مردمی برای آزادی فلسطین (PFLP) همکاری نزدیکی برقرار کرد. اعضای ژاپنی به اردوگاههای فلسطینی در لبنان و خاورمیانه منتقل شدند و آموزشهای نظامی دیدند. دلیل این همکاری آن بود که هر دو گروه خود را بخشی از مبارزه جهانی علیه امپریالیسم و متحد اسرائیل یعنی آمریکا میدانستند.
در ۳۰ مه ۱۹۷۲ سه عضو ارتش سرخ ژاپن با پرواز ایرفرانس وارد فرودگاه اللُد تل آویو شدند. آنها پس از تحویل گرفتن چمدانهای خود، سلاحهای خودکار و نارنجکها را خارج کرده و به سوی صهیونیستها آتش گشودند. در این حمله ۲۶ نفر کشته و دهها نفر زخمی شدند. دو نفر از مهاجمان کشته شدند، اما اوکاموتو زخمی و بازداشت شد. این عملیات یکی از مشهورترین حملات مسلحانه دهه ۱۹۷۰ شد که آن را سه شهروند ژاپنی علیه صهیونیستها انجام دادند.
محاکمه در تل آویو
کوزو اوکاموتو در دادگاهی در تل آویو مسئولیت عملیات را پذیرفت و به حبس ابد محکوم شد. در دوران زندان، رفتارهای غیرعادی از او گزارش شد و خود او بعداً تائید کرد که در زندان تحت شکنجه قرار گرفته است.
در سال ۱۹۸۵ و در چارچوب توافق تبادل اسرا (توافق جبرئیل) میان صهیونیستها و گروههای فلسطینی، اوکاموتو پس از حدود ۱۳ سال زندان آزاد شد.
پس از آزادی ابتدا به لیبی و سوریه رفت و سپس در لبنان ساکن شد.
زندگی در لبنان و لقب «احمد ژاپنی»
در لبنان، او با نام «احمد الياباني» (احمد ژاپنی) شناخته شد. او در مناطق تحت نفوذ گروههای فلسطینی زندگی میکرد و به ندرت در انظار عمومی ظاهر میشد. در سال ۱۹۹۷ همراه چند عضو دیگر ارتش سرخ ژاپن توسط نیروهای امنیتی لبنان بازداشت شد.
چهار عضو دیگر به ژاپن تحویل داده شدند، اما لبنان به او پناهندگی سیاسی اعطا کرد و درخواستهای مکرر ژاپن برای استردادش را رد کرد. به گفتته آسوشیتد پس، او نخستین فردی بود که در لبنان پناهندگی سیاسی دریافت کرد.
دولت لبنان اعلام کرد اگر او به ژاپن تحویل داده شود، ممکن است در نهایت به فلسطین اشغالی منتقل شود یا امنیتش به خطر بیفتد.
برای فلسطین
در میان برخی گروههای فلسطینی، بهویژه جبهه مردمی برای آزادی فلسطین، احمدژاپنی به عنوان فردی شناخته میشد که بدون داشتن پیوند قومی یا ملی با فلسطین، برای این آرمان جنگیده است.
او در سالهای آخر عمر زندگی آرام و کمحاشیهای در لبنان داشت و تنها در برخی مراسم یادبود فلسطینیان حضور پیدا میکرد. در ژوئیه ۲۰۲۶، در ۷۸ سالگی پس از یک دوره بیماری در بیروت درگذشت. خبر درگذشتش از سوی جبهه مردمی برای آزادی فلسطین اعلام شد و این گروه از او به عنوان یکی از مبارزان خود یاد کرد.
زمینههای جذابیت آرمان فلسطین برای احمد ژاپنی
این که چگونه کوزو اوکاموتو (احمد ژاپنی) به آرمان فلسطین جذب شد، می تواند ناشی از عوامل و زمینههای مشخصی باشد. به گفته برخی کارشناسان، گرایش احمدژاپنی به آرمان فلسطین دارای زمینههای مرتبط با جامعه وقت ژاپن است.
گزارشها نشان میدهد که در دهه ۱۹۶۰، دانشگاههای ژاپن به یکی از مراکز اصلی اعتراض علیه پیمان امنیتی آمریکا و ژاپن، جنگ ویتنام و سرمایهداری تبدیل شده بودند و طبیعی است که در این وضعیت، ژاپنیها رویکردی ضدسرمایهداری و علیه آمریکا را دنبال کردند. پاتریشیا استاینهوف، جامعهشناس آمریکایی و برجستهترین پژوهشگر ارتش سرخ ژاپن، در مقاله مشهور خود «Portrait of a Terrorist» مینویسد اوکاموتو در چنین فضایی به این نتیجه رسید که اصلاحات سیاسی کارآمد نیست و تنها انقلاب مسلحانه میتواند نظام جهانی را تغییر دهد. به گفته استاینهوف، کوزو اوکاموتو خود را بخشی از یک «انقلاب جهانی» میدانست، نه صرفاً یک فعال ژاپنی.
نمی توان پیشینه خانوادگی احمدژاپنی در جذب او به آرمان فلسطین را نادیده گرفت. برادر بزرگتر اوکاموتو، تسویوشی اوکاموتو، از اعضای گروههای رادیکال چپ ژاپن بود و استاینهوف معتقد است حضور برادر احمد ژاپنی باعث شد که او خیلی زود وارد حلقههای ضدآمریکایی شود و جذب شاخهای از ارتش سرخ ژاپن گردد. گروهی که به آرمان فلسطین بسیار نزدیک و همسو بود. براساس گزارشها اعضای ارتش سرخ ژاپن فلسطین را نه صرفاً یک مسئله ملی، بلکه «جبهه مقدم انقلاب جهانی» میدانستند. در نگاه آنان، فلسطین همان نقشی را داشت که ویتنام در مبارزه با آمریکا ایفا میکرد؛ یعنی میدان اصلی مقابله با «امپریالیسم جهانی» بود و از این منظر، مبارزه برای فلسطین در واقع بخشی از پروژه جهانی سرنگونی نظم سرمایهداری بود، نه صرفاً حمایت از مردم فلسطین.
مرکز مطالعات آسیایی در آمریکا درباره ارتباط ارتش سرخ ژاپن و حمایت آنان از آرمان فلسطین در گزارشی نوشته است که پس از خروج بخشی از اعضای ارتش سرخ ژاپن از کشور، آنان به لبنان و اردن رفتند و در اردوگاههای وابسته به جبهه مردمی آموزش نظامی دیدند و عملیات فرودگاه لُد نیز محصول همین همکاری سازمانی بود و توسط بخش عملیات خارجی جبهه مردمی طراحی شد.
احمد ژاپنی هم پس از آزادی از زندان تل اویو بارها تأکید کرد که خود را «مبارز مقاومت عرب» میداند. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، او در جریان محاکمه خود در لبنان نیز گفته بود: «من یک مبارز مقاومت عرب هستم.» این جمله نشان میدهد که او هویت سیاسی خود را با آرمان فلسطین و مقاومت عربی گره زده بود، نه با ملیت ژاپنی.
بنابراین برای بسیاری از اعضای جنبش ارتش سرخ ژاپن، موضوع فلسطین به هدف بزرگتر مبارزه با سرمایهداری و امپریالیسم آمریکا گره خرده بود و احمدژاپنی هم یکی از افرادی بود که آرمان فلسطین را به عنوان یک مسئله جهانی بزرگتر در بستر مبارزه با امپریالیسم دنبال میکرد.
