الوقت - کشته شدن دو سرباز آمریکایی در پایگاه نظامی این کشور در اردن باردیگر تمرکزها را روی این مسئله برده است که چرا آمار تلفات آمریکا در جنگ با ایران در مقایسه با دیگر جنگها قابل توجه است. از زمان شروع جنگ با ایران در اسفندماه سال گذشته تا کنون، آمریکا به صورت رسمی 16 کشته و یک مفقودی به همراه صدها زخمی داشته است.
اگرچه آمار تلفات آمریکا در جنگهای گذشته بسیار بیشتر بوده است، اما باید در نظر داشت که از نظر زمانی 16 کشته آمریکا طی مدت کمتر از 6 ماه رخ داده و در دیگر جنگها آمار تلفات زیاد ارتش آمریکا طی چند سال بوده است.
کارشناس در کنار توجه به شدت و حجم حملات ایران به عنوان یکی از مهمترین عوامل افزایش تلفات ارتش آمریکا، معتقدند یکسری عوامل نظامی، جغرافیایی و عملیاتی در منطقه توان دفاعی آمریکا را با چالشهای جدی روبهرو کرده است و این عوامل باعث شده تا تلفات آمریکا در جنگ علیه ایران قابل توجه باشد.
۱. پراکندگی پایگاههای آمریکا؛ اهداف فراوان برای ایران
به اعتقاد کارشناسان یکی از مهمترین دلایل افزایش تلفات آمریکا در جنگ با ایران، گستردگی حضور نظامی آمریکا در غرب آسیاست. ایالات متحده دهها پایگاه و مرکز نظامی در عراق، سوریه، اردن، کویت، بحرین، قطر، امارات و عربستان در اختیار دارد. خبرگزاری رویترز در تحلیلی مینویسد همین پراکندگی جغرافیایی سبب شده ایران گزینههای متعددی برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی داشته باشد. از سوی دیگر، حفاظت همزمان از این حجم گسترده از پایگاهها، حتی با وجود سامانههای پیشرفته دفاعی، بسیار دشوار است و آمریکا ناچار است توان دفاعی خود را میان مناطق مختلف تقسیم کند. این مسئله، احتمال آسیبپذیری برخی پایگاهها را افزایش داده است.
۲. قرار گرفتن پایگاهها در برد مستقیم موشکهای ایران
ناظران معتقدند که بخش عمده پایگاههای آمریکا در منطقه در فاصلهای قرار دارند که موشکهای بالستیک و کروز ایران میتوانند ظرف چند دقیقه به آنها برسند. کوتاه بودن زمان پرواز موشکها، فرصت تشخیص، تصمیمگیری و رهگیری را برای سامانههای پدافندی به حداقل میرساند. کارشناسان نظامی معتقدند در چنین شرایطی حتی پیشرفتهترین سامانههای دفاع هوایی نیز زمان کافی برای مقابله با همه تهدیدها در اختیار ندارند.
۳. حملات ترکیبی و اشباعکننده ایران
یکی از مهمترین تحولاتی که رسانههای غربی به آن اشاره کردهاند، استفاده ایران از حملات ترکیبی است. آسوشیتدپرس گزارش داده است که ایران بهطور همزمان از موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پهپادهای انتحاری استفاده میکند. این تاکتیک باعث میشود سامانههای دفاعی مجبور شوند همزمان با تهدیدهایی با سرعت، ارتفاع و مسیرهای متفاوت مقابله کنند. در چنین شرایطی احتمال عبور بخشی از موشکها و پهپادها از سپر دفاعی افزایش مییابد.
۴. محدودیت ذاتی سامانههای پاتریوت و تاد
کارشناسان نظامی تأکید میکنند هیچ سامانه دفاع موشکی در جهان قادر به رهگیری صددرصدی همه اهداف نیست. سامانههای پاتریوت و تاد (THAAD) اگرچه از پیشرفتهترین سامانههای دفاعی جهان محسوب میشوند، اما در برابر حملات اشباعکننده با محدودیت مواجه هستند. الیاس حنا، کارشناس مسائل نظامی، در گفتوگو با الجزیره تصریح کرده است که وجود این سامانهها به معنای جلوگیری کامل از اصابت موشکها نیست و همواره احتمال عبور بخشی از آنها وجود دارد. حملات اخیر ایران نیز بار دیگر این محدودیت را آشکار کرده است.
۵. ارتقای فناوری موشکی ایران
رسانههای آمریکایی نیز به پیشرفت توان موشکی ایران اذعان کردهاند. والاستریت ژورنال گزارش داده است که ایران از موشکهای بسیار پرسرعت و مانورپذیر استفاده میکند؛ موشکهایی که در مرحله نهایی پرواز قادر به تغییر مسیر هستند و رهگیری آنها برای سامانههایی مانند پاتریوت دشوارتر است. نیویورکتایمز نیز به نقل از مقامهای آمریکایی نوشته است که حجم حملات اخیر نشان میدهد ایران همچنان ذخایر قابلتوجهی از موشکهای خود را حفظ کرده و در عبور از سامانههای دفاع هوایی آمریکا نیز مهارت بیشتری پیدا کرده است.
۶. افزایش اهمیت راهبردی اردن
به نوشته نیویورکتایمز، در آستانه جنگ، پنتاگون بخشی از نیروها و تجهیزات خود را از برخی کشورهای حوزه خلیج فارس به اردن منتقل کرد. محدودیتهایی که برخی متحدان آمریکا برای استفاده از پایگاهها یا حریم هوایی خود اعمال کردند، باعث شد اردن به یکی از مهمترین مراکز استقرار نیروهای آمریکایی تبدیل شود. همین تمرکز نیروها، ارزش عملیاتی این پایگاهها را افزایش داده و آنها را به اهداف اصلی حملات ایران تبدیل کرده است.
۷. فرسایش توان دفاعی آمریکا در یک جنگ طولانی
ادامه جنگ برای ماهها، فشار سنگینی بر سامانههای دفاعی، نیروهای عملیاتی و زنجیره پشتیبانی ارتش آمریکا وارد کرده است. کارشناسان معتقدند تداوم آمادهباش، مصرف گسترده موشکهای رهگیر و نیاز به حفاظت از دهها پایگاه بهطور همزمان، بهتدریج کارایی شبکه دفاعی آمریکا را کاهش داده و امکان وارد آمدن خسارتهای بیشتر را افزایش داده است.
۸. افزایش تعداد نیروها، افزایش احتمال تلفات
آمریکا برای حفاظت از پایگاههای نظامی، خطوط کشتیرانی و منافع خود در منطقه، دهها هزار نیروی نظامی و حجم عظیمی از تجهیزات را مستقر کرده است. تحلیلگران نظامی معتقدند هرچه گستره حضور نظامی یک کشور بیشتر باشد، احتمال هدف قرار گرفتن نیروها نیز افزایش مییابد. به همین دلیل، گسترش حضور نظامی آمریکا در منطقه، خود به عاملی برای افزایش آسیبپذیری و بالا رفتن تلفات تبدیل شده است.
در مجموع، تحلیل رسانههای غربی و کارشناسان نظامی نشان میدهد افزایش تلفات آمریکا را نمیتوان صرفاً به یک حمله یا یک عامل نسبت داد؛ بلکه ترکیبی از گستردگی استقرار نیروها، ارتقای توان موشکی ایران، استفاده از تاکتیکهای حمله اشباعکننده، محدودیت سامانههای دفاعی و فرسایش ناشی از یک جنگ طولانی موجب شده است که هزینههای انسانی جنگ برای ارتش آمریکا بهطور محسوسی افزایش یابد.
9. برتری جغرافیایی و نظامی ایران
مایکل نایتس (Michael Knights)، پژوهشگر مؤسسه واشنگتن، معتقد است ایران به دلیل قرار گرفتن در مرکز خلیج فارس و اشراف بر مسیرهای دریایی و هوایی منطقه، از یک مزیت جغرافیایی برخوردار است. به گفته او، بیشتر پایگاههای آمریکا در منطقه در برد موشکهای ایران قرار دارند و فاصله کوتاه این پایگاهها با خاک ایران، زمان هشدار و واکنش را به شدت کاهش میدهد.
فابیان هینز (Fabian Hinz)، پژوهشگر مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی (IISS)، معتقد است ایران طی سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای روی موشکهای دقیق، مانورپذیر و سوخت جامد انجام داده است. به گفته او، این موشکها به دلیل قابلیت تغییر مسیر در مرحله نهایی پرواز و کاهش زمان آمادهسازی برای شلیک، رهگیری را برای سامانههای دفاعی آمریکا دشوارتر کردهاند.
