الوقت - تصمیم «عمر یاغی»، شیمیدان برجسته اردنی-آمریکایی و برنده جایزه نوبل شیمی، برای ترک دانشگاه کالیفرنیا، برکلی و پیوستن به دانشگاه تسینگهوا در پکن، بار دیگر بحث درباره مهاجرت دانشمندان از آمریکا به چین را در محافل علمی داغ کرده است. کارشناسان این جابهجایی را نشانهای از تغییر توازن رقابت علمی میان چین و آمریکا توصیف میکنند.
یاغی که نزدیک به ۱۴ سال در دانشگاه برکلی فعالیت داشت، از ابتدای ماه جاری میلادی بهعنوان استاد تماموقت و رئیس «مؤسسه پژوهشهای هوش مصنوعی، شیمی و مواد» در دانشگاه تسینگهوا پکن منصوب شده است. این مرکز پژوهشی با هدف تلفیق هوش مصنوعی، شیمی و علم مواد، توسعه نسل جدیدی از مواد پیشرفته را دنبال میکند.
اگرچه عمر یاغی بهطور رسمی دلیل ترک آمریکا را اعلام نکرده، اما گزارشها حاکی از آن است که امکانات گسترده پژوهشی، اختیارات بیشتر برای تأسیس یک مرکز تحقیقاتی مستقل و سرمایهگذاری کلان چین در حوزه علوم پیشرفته، از مهمترین عوامل این تصمیم بوده است. وی در گذشته نیز از کاهش حمایتهای مالی از پژوهشهای علمی در آمریکا و دشوارتر شدن شرایط تحقیق در دانشگاههای این کشور انتقاد کرده بود.
بر اساس این گزارش، انتقال یاغی تنها یک جابهجایی فردی نیست، بلکه بخشی از روندی گستردهتر به شمار میرود که طی آن چین با ارائه بودجههای کلان، آزمایشگاههای پیشرفته و فرصتهای تحقیقاتی گسترده، در حال جذب دانشمندان برجسته از سراسر جهان است. همزمان، کاهش بودجههای تحقیقاتی و محدودیتهای مالی در آمریکا، نگرانیهایی را درباره تضعیف جایگاه این کشور در رقابت علمی جهانی ایجاد کرده است.
دانشگاه تسینگهوا قصد دارد تحت مدیریت یاغی، از هوش مصنوعی برای طراحی و پیشبینی ویژگیهای مواد جدید پیش از تولید آنها استفاده کند؛ رویکردی که میتواند فرآیند کشف مواد نوین را از سالها به مدتزمانی بسیار کوتاه کاهش دهد و تحول مهمی در صنایع پیشرفته، انرژی و فناوریهای نو ایجاد کند.
تحلیلگران معتقدند رقابت فزاینده آمریکا و چین دیگر تنها به حوزههای اقتصادی و نظامی محدود نیست، بلکه جذب نخبگان علمی و تسلط بر فناوریهای آینده، به یکی از مهمترین میدانهای این رقابت راهبردی تبدیل شده است؛ رقابتی که میتواند بر جایگاه علمی و فناورانه دو کشور در دهههای آینده تأثیر تعیینکنندهای بگذارد.
