الوقت - همزمان با تشدید بحران امنیتی در غرب آسیا، آمریکا و عربستان سعودی با اجرای مجموعهای از حملات هوایی به مناطق مختلف عراق، دور تازهای از تنشها را رقم زدند. واشنگتن مدعی است این حملات مواضع گروههای مقاومت عراقی همپیمان ایران را هدف قرار داده است، اما منابع عراقی این اقدام را نقض آشکار حاکمیت ملی عراق و گامی خطرناک در مسیر گسترش دامنه جنگ در منطقه میدانند.
شبکه المیادین گزارش داد که جنگندههای آمریکایی و سعودی شامگاه سهشنبه چندین نقطه در استانهای مختلف عراق را بمباران کردند. این حملات در حالی انجام شد که واشنگتن و ریاض، گروههای مقاومت عراق را به مشارکت در حملات پهپادی علیه تأسیسات نفتی عربستان متهم کردهاند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز با انتشار بیانیهای مدعی شد این عملیات بهصورت مشترک با نیروهای مسلح عربستان انجام شده و مراکز وابسته به گروههای مورد حمایت ایران را هدف قرار داده است. به ادعای واشنگتن، این گروهها طی روزهای گذشته در طراحی و اجرای حملات علیه نیروهای آمریکایی و زیرساختهای انرژی عربستان نقش داشتهاند.
ادعای واشنگتن درباره «دفاع پیشدستانه»
مقامهای آمریکایی مدعی هستند که حملات اخیر در پاسخ به موجی از حملات پهپادی و موشکی علیه منافع آمریکا و عربستان انجام شده است. سنتکام اعلام کرده است که تمامی حملات اخیر علیه نیروهای آمریکایی رهگیری شده و خسارتی در پی نداشته، اما برای جلوگیری از تکرار این حملات، مراکز لجستیکی، انبارهای تسلیحاتی و مواضع گروههای مقاومت در عراق هدف عملیات هوایی قرار گرفتهاند.
با این حال، حملات جدید بار دیگر عراق را به یکی از مهمترین صحنههای تقابل میان آمریکا و محور مقاومت تبدیل کرده است. طی ماههای گذشته نیز درگیریهای پراکنده میان نیروهای آمریکایی و گروههای مقاومت عراقی بارها به حملات متقابل و افزایش سطح تنش در این کشور منجر شده بود.
این حملات در شرایطی انجام شد که تنها ساعاتی پیش از آن، آمریکا مدعی رهگیری یک حمله موشکی بالستیک منتسب به سپاه پاسداران علیه پایگاههای خود در اردن شده بود. همزمان، افزایش تنشها در دریای سرخ، تنگه هرمز و مرزهای عراق، نگرانیها درباره گسترش دامنه درگیری به جبهههای جدید را تشدید کرده است.
بهانهسازی واشنگتن برای گسترش حملات
اگرچه واشنگتن عملیات اخیر را در چارچوب «دفاع پیشدستانه» توجیه میکند، اما این حملات با واکنش شدید گروههای مقاومت و اعتراض دولت عراق مواجه شده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند تداوم چنین اقداماتی، عراق را بیش از گذشته به کانون رقابتهای ژئوپلیتیکی منطقه تبدیل کرده و روند مهار بحران را با چالشهای جدی روبهرو خواهد کرد.
بر اساس گزارش منابع عراقی، حملات مشترک آمریکا و عربستان تاکنون دستکم ۲۰ شهید و بیش از ۳۲ زخمی بر جای گذاشته است.
در همین حال، بسیاری از ناظران معتقدند آمریکا در تلاش است با ایجاد زمینههای لازم، حملات خود علیه گروههای مقاومت عراق را مشروع جلوه دهد. واشنگتن مدعی شده است که عملیات شب گذشته در پاسخ به حمله پهپادی علیه عربستان انجام شده، اما این در حالی است که دولت یمن مسئولیت این حمله را بر عهده گرفته بود. از این رو، به نظر میرسد آمریکا تلاش کرده است حمله پهپادی به عربستان را بهانهای برای حمله به خاک عراق و هدف قرار دادن گروههای مقاومت قرار دهد.
این نخستین بار نیست که واشنگتن برای حمله به گروههای مقاومت به چنین استدلالهایی متوسل میشود. پیشتر نیز برخی منابع امنیتی عراق هشدار داده بودند که تحرکات مشکوک نیروهای آمریکایی در مرزهای عراق و سوریه با هدف تحریک گروههای مقاومت و ایجاد بهانه برای انجام عملیات نظامی صورت میگیرد.
از سوی دیگر، پنتاگون بارها مدعی شده است که گروههای مقاومت عراق به فناوریهای پیشرفتهتر پهپادی و موشکی دست یافتهاند و توانایی هدف قرار دادن پایگاههای نظامی آمریکا را دارند. هرچند این ادعاها تاکنون بهطور مستقل اثبات نشده است، اما بارها به عنوان مستمسکی برای توجیه سیاست «دفاع پیشدستانه» و حملات نظامی آمریکا مورد استفاده قرار گرفتهاند.
هدف: تضعیف مقاومت عراق
بررسی تحولات اخیر نشان میدهد که بهانهجویی آمریکا برای حمله به گروههای مقاومت، بیش از هر چیز با پرونده خلع سلاح این گروهها ارتباط دارد. پس از افزایش فشارهای خارجی برای انحلال یا ادغام نیروهای مقاومت در ساختار رسمی دولت عراق، گروههای اصلی مقاومت بارها مخالفت صریح خود را با واگذاری سلاح اعلام کردهاند.
این گروهها تأکید دارند که سلاح خود را ابزار دفاع از حاکمیت ملی عراق و مقابله با حضور نظامی آمریکا میدانند و تا زمانی که نیروهای خارجی در این کشور حضور داشته باشند و تهدیدات امنیتی ادامه یابد، حاضر به خلع سلاح نخواهند شد.
کتائب حزبالله عراق، جنبش مقاومت اسلامی نجباء، عصائب اهل الحق و گردانهای انصارالله الاوفیاء از مهمترین گروههای مقاومت در چارچوب حشد شعبی هستند که تاکنون درخواستهای آمریکا برای کنار گذاشتن سلاح را رد کردهاند.
در چنین شرایطی، به نظر میرسد حملات اخیر آمریکا و عربستان بخشی از راهبرد گستردهتر واشنگتن برای افزایش فشار نظامی و سیاسی بر این گروهها و تضعیف ظرفیت عملیاتی آنها باشد. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که این سیاست نهتنها به حذف گروههای مقاومت منجر نشده، بلکه در بسیاری از موارد موجب افزایش تنشها و گسترش دامنه درگیری در عراق و منطقه شده است.
