الوقت- در فضایی که مقامات دولت ترامپ از اولویت دادن به گزینه تداوم محاصره دریایی برای تحقق سراب تسلیم کردن ایران به دلیل نگرانیهای همسایگان ایران از تبعات ویرانگر شروع جنگی جدید سخن میگویند، فضای رسانهای آمریکا همچنان امکان انتخاب گزینه جنگ را از سوی ترامپ محتملتر میدانند.
در این میان گزارش اخیر روزنامه نیویورکتایمز درباره ابهام افکنی در کاربرد سدها، به عنوان یکی از زیرساختهای کلیدی کشور در حوزه انرژی، واکنشبرانگیز شد و محمدباقر قالیباف رئیس مجلس و مسئول تیم مذاکرهکننده را به تهدید متقابل واداشت.
نویسندگان گزارش نیویورکتامیز با این ابهامافکنی بیمنطق که اولاً چرا ایران تا این اندازه در مناطق مختلف کشور به سدسازی پرداخته است و برای هر کدام نیز شبکهای از راهها و خطوط انتقال انرژی بنا کرده است؟، و ثانیاً چرا آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ 12 و 40 روزه در بسیاری از حملات خود مناطق مجاور سدها را بمباران کردهاند؟ این نتیجه مغاطهآمیز و غلطتر از پرسشها را گرفته که حتماً سدها کاربردهای نظامی و شبه نظامی دارند. ادعای بیپایه و اساسی که با توجه به تهدیدهای پیشین ترامپ درباره هدف قرار دادن زیرساختهای ایران، تحلیلگران و هر خوانندهای را به این سمت و سو میکشاند که ممکن است سدها در فهرست اهداف زیرساختی احتمالی آمریکا و رژیم صهیونیستی در درگیری آینده باشند و در نتیجه گزارش اساساً با هدف آمادهسازی و جهتبخشی به اذهان جهانیان برای آسان کردن توجیهسازی چنین جنایتی نوشته شده است. این نتیجهگیری از هدف احتمالی گزارش به هیچ وجه غیرمعمول نیست چنانکه آمریکاییها پیش از حمله به عراق در سال 2003 با جنجال رسانهای نظام بعثی را متهم به انبار کردن سلاحهای کشتار جمعی کردند.
بر همین اساس نیز آقای قالیباف در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در حال زمینهچینی برای دور بعدی حملات به زیرساختهای غیرنظامی، "سدهای نزدیک به سایتهای موشکی ایران، کاربری دوگانه (نظامی-غیرنظامی) دارند." بسیار خب. قانون جدید: هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی یک پایگاه آمریکایی یا اسرائیلی قرار دارد، دارای کاربری دوگانه است. ما فقط منطق خودتان را به همان شکل و بدون دخل و تصرف به کار میبریم».
در رد این گزارش یاوه یادآوری چند نکته ضروری است:
نخست، مفروض بنیادین گزارش، یعنی ارتباط میان سدسازی و کاربری نظامی، از منظر جغرافیایی و مهندسی بیمعناست. سد تنها در بستر رودخانه و در جایی ساخته میشود که امکان بند آوردن آب وجود داشته باشد و صرفه اقتصادی، مزایای کشاورزی، شیلات و تولید برق آن را توجیه کند؛ نمیتوان نخست پایگاه موشکی ساخت و سپس برای آن رودخانه آفرید. افزون بر این، گزارش خود اذعان دارد که ایران کشوری گرم و خشک است؛ در چنین اقلیمی، سدسازی برای مقابله با خشکسالیهای چندساله و جلوگیری از هدر رفت آبهای سطحی ضرورتی انکارناپذیر است. جادهسازی نیز نه به دلیل کاربرد نظامی، بلکه از آن رو اجتنابناپذیر است که انتقال تجهیزات خاکبرداری، مصالح و توربین به محل ساخت سد بدون راه امکانپذیر نیست. به تعبیر دقیق، آفتاب خود دلیل آفتاب است.
دوم، فرض گزارش درباره وابستگی شهرهای موشکی به شبکه برق و آب سدها با منطق مهندسی دفاعی ایران در تضاد است. همان اندیشهای که استقلال شهرهای موشکی از شبکههای شهری را ضروری ساخت، ناگزیر عدم اتکا به برق سدها را نیز در نظر گرفته و برای تأمین برق و آب مورد نیاز، تمهیدات مستقلی همچون خود سازه و موشکها اندیشیده است.
سوم، گزارش در واقع اعترافی ضمنی است به ناکامی راهبرد جنگی دشمن: هدف قرار دادن زیرساختهای متعارف مانند پلها، ریل و بنادر به تسلیم نظامی ایران نینجامیده و اکنون نوبت به جنایت علیه زندگی شهروندان رسیده است. هدف قرار دادن سدها اقدامی است که حتی داعش نیز از آن پرهیز کرد؛ اما از صهیونیستها و ترامپی که جنایت غزه و مدرسه میناب را در کارنامه دارد، بعید نیست. توان دفاعی ایران و بهویژه شهرهای موشکی در دو جنگ گذشته نشان داد که با راهبرد نامتقارن، پیشبینی تهدیدات، دانش مهندسی بومی و استحکامات لازم طراحی شدهاند؛ دشمن که از نابودی توان موشکی و پهپادی ناامید شده، به کثیفترین شکل جنگ زیرساختی، یعنی هدف قرار دادن سدها، روی آورده است.
بر این اساس، انتشار چنین گزارشی را میتوان پیامی برای سفیدشویی اقدام نابخردانه هدف قرار دادن سدها و نیروگاههای برقآبی دانست. اما پاسخ قالیباف نشان داد که راهبرد ایران در پاسخ متقابل و فرامنطقهای هیچ تغییر و تزلزلی نخواهد یافت. کشورهای میزبان پایگاههای آمریکایی اکنون نه تنها باید نگران خاموشی، بلکه باید نگران بیآبی ناشی از هدف قرار گرفتن تأسیسات آبشیرینکن و خطوط انتقال آب و حتی رفتن زیر آب باشند.
