الوقت- اختلاف قیمت بنزین در بین کشورها لزوماً نشان دهنده برخورداری یا عدم برخورداری آنها از نفت نیست، زیرا برخی از گرانترین کشورهای جهان واردکننده کامل نفت خام هستند، درحالی که کشورهای نفتخیز به لطف حمایتهای دولتی در فهرست ارزانترینها قرار دارند.
بر اساس جدیدترین دادههای وبسایت «قیمتهای جهانی سوختGlobal Petrol Prices»» متوسط قیمت هر لیتر بنزین اکتان ۹۵ در جهان تا پایان آگوست ۲۰۲۶ حدود ۱.۵۴ دلار بوده است.
با این حال، این میانگین شکاف بسیار بزرگی میان کشورها را پنهان میکند؛ بهگونهای که مصرفکنندگان در هنگکنگ بیش از ۴ دلار برای هر لیتر بنزین میپردازند، قیمت آن در برخی کشورهای دیگر کمتر از نیم دلار است.
اکتان معیاری برای سنجش توانایی سوخت در برابر احتراق زودهنگام یا «ناک» (صدای ضربه یا تقتق) در موتور خودرو است. هرچه عدد اکتان بیشتر باشد، مانند ۹۱، ۹۵ یا ۹۸، سوخت توانایی بیشتری برای تحمل فشار بالا در محفظه احتراق بدون انفجار نامنظم پیش از رسیدن جرقه شمع خواهد داشت.
۱۰ کشور با گرانترین بنزین
هنگکنگ با ثبت قیمت حدود ۴.۱۶۷ دلار برای هر لیتر، در صدر فهرست گرانترین کشورهای جهان از نظر قیمت بنزین قرار دارد؛ رقمی که تقریباً ۲.۸ برابر متوسط جهانی است. ۱۰ کشور دارای گرانترین بنزین به ترتیب عبارتاند از:
– هنگکنگ: ۴.۱۶۷ دلار
– مالاوی: ۳.۲۳۷ دلار
– دانمارک: ۲.۷۱۰ دلار
– هلند: ۲.۶۶۶ دلار
– اسرائیل: ۲.۵۲۶ دلار
– فنلاند: ۲.۴۵۰ دلار
– لیختناشتاین: ۲.۴۲۹ دلار
– آلبانی: ۲.۴۲۳ دلار
– آلمان: ۲.۴۱۴ دلار
– سوئیس: ۲.۳۸۲ دلار
اروپا در نیمه بالایی فهرست جهانی سلطه دارد؛ موضوعی که عمدتاً ناشی از مالیاتهای سنگین بر سوخت است و در برخی کشورها میزان این مالیاتها حتی از هزینه خود سوخت پیش از اعمال مالیات نیز بیشتر است.
نکته قابل توجه اینکه کشورهای حاضر در صدر این فهرست لزوماً کشورهایی فقیر از نظر منابع انرژی نیستند؛ برای مثال، آلمان و هلند از اقتصادهای صنعتی بزرگ جهان محسوب میشوند اما قیمت بالای بنزین در آنها نتیجه یک سیاست مالی و زیستمحیطی هدفمند برای کاهش مصرف سوخت است، نه کمبود منابع و عرضه.
در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، اردن با قیمت ۱.۸ دلار برای هر لیتر در صدر کشورهای عربی قرار دارد و پس از آن این کشورها قرار گرفتهاند:
– مراکش: ۱.۶۰۰ دلار
– لبنان: ۱.۳۰۵ دلار
– سوریه: ۱.۲۵۶ دلار
– امارات: ۱.۰۰۵ دلار
– تونس: ۰.۸۶۳ دلار
– سودان: ۰.۷۰۰ دلار
– عمان: ۰.۶۲۲ دلار
– عربستان سعودی: ۰.۶۲۱ دلار
– قطر: ۰.۵۷۵ دلار
بیشتر کشورهای عربی تولیدکننده نفت و گاز، مانند قطر، عربستان سعودی و عمان، به دلیل سیاستهای حمایت دولتی، در میان ارزانترین کشورهای جهان و جهان عرب از نظر قیمت بنزین قرار دارند. در مقابل، کشورهای غیرنفتی مانند اردن، مراکش و لبنان، به دلیل وابستگی تقریباً کامل به واردات و همچنین بالا بودن مالیات و عوارض گمرکی بر فرآوردههای نفتی، قیمتهای بسیار بالاتری دارند.
وبسایت «قیمتهای جهانی سوخت» همچنین اشاره کرده است که قیمتی که مصرفکننده در جایگاه سوخت پرداخت میکند، تنها بازتاب قیمت نفت خام نیست بلکه از چندین مؤلفه تشکیل میشود:
مالیات و عوارض:مهمترین عامل در توضیح تفاوت قیمتهاست. کشورهایی مانند هنگکنگ و کشورهای اروپایی از جمله دانمارک، هلند و آلمان، مالیاتهای بالایی بر سوخت اعمال میکنند که بخشی از سیاستهای مالی و زیستمحیطی آنها برای کاهش مصرف سوخت و حرکت به سمت انرژیهای پاک است.
حمایتهای دولتی:کشورهای تولیدکننده نفت و گاز، از جمله بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس، از سیاستهای حمایتی مستقیم یا غیرمستقیم استفاده میکنند که باعث پایین ماندن قیمت سوخت در بازار داخلی، حتی در شرایط افزایش قیمتهای جهانی، میشود.
هزینههای پالایش، حملونقل و توزیع:این هزینهها پیش از رسیدن سوخت به دست مصرفکننده به قیمت نفت خام اضافه میشوند و بسته به زیرساختها و موقعیت جغرافیایی هر کشور متفاوت هستند.
سازوکارهای قیمتگذاری داخلی: برخی کشورها قیمت سوخت را مستقیماً به بازارهای جهانی مرتبط میکنند و آن را بهصورت هفتگی یا ماهانه بهروزرسانی میکنند؛ در مقابل، برخی دیگر قیمتها را برای دورههای طولانی ثابت نگه میدارند، بدون آنکه نوسانات قیمت نفت در بازار جهانی را بهسرعت در قیمت داخلی اعمال کنند. این مسئله ثبات قیمت سوخت در برخی بازارهای عربی برای چندین ماه متوالی را توضیح میدهد.
