به گزارش الوقت به نقل از روزنامه گاردین، ۱۶۴ کشور به قطعنامه پیشنهادی توگو رأی مثبت دادند و آمریکا تنها کشوری بود که با آن مخالفت کرد. ۶ کشور نیز از رأیگیری ممتنع شدند. این قطعنامه الزامآور نیست، اما انتظار میرود بر نقشههای آموزشی، رسانهای و حتی برخی کاربردهای فناوری و دیجیتال در سالهای آینده اثر بگذارد.
نقشه «مِرکاتور» در سال ۱۵۶۹ میلادی توسط «ژراردوس مرکاتور»، نقشهنگار فلاندری، طراحی شد. هدف اصلی این نقشه، کمک به دریانوردان برای مسیریابی بود و به همین دلیل، برای قرنها یکی از استانداردهای اصلی نقشهکشی جهان باقی ماند.
مشکل اصلی این نقشه آن است که هرچه از خط استوا به سمت قطبها حرکت میکنیم، اندازه سرزمینها در آن بزرگنمایی میشود. در نتیجه، مناطقی مانند اروپا، آمریکای شمالی و گرینلند بسیار بزرگتر از اندازه واقعی خود دیده میشوند، در حالی که آفریقا و دیگر مناطق نزدیک استوا کوچکتر به نظر میرسند.
یکی از مشهورترین نمونهها این است که در نقشه مرکاتور، آفریقا و گرینلند تقریباً هماندازه دیده میشوند؛ در حالی که مساحت واقعی آفریقا حدود ۱۴ برابر گرینلند است.
حتی میتوان کشورهای آمریکا، چین، هند، ژاپن، مکزیک و بخش بزرگی از اروپا را درون مساحت آفریقا جای داد و همچنان مقداری زمین باقی میماند؛ نکتهای که به یکی از محورهای اصلی کارزار «نقشه را اصلاح کنید» تبدیل شده است.
توگو که ابتکار این قطعنامه را با حمایت اتحادیه آفریقا دنبال کرده است، استدلال میکند که کوچکنمایی آفریقا در نقشههای رایج صرفاً یک خطای فنی نیست و میتواند بر برداشت ذهنی مردم از اهمیت جغرافیایی و ظرفیت کشورهای آفریقایی اثر بگذارد.
«رابرت دوسی»، وزیر خارجه توگو، پیش از رأیگیری تأکید کرد که موضوع مطرحشده بیش از آنکه سیاسی باشد، علمی است و شواهد علمی درباره تفاوت ابعاد واقعی مناطق با آنچه در نقشه مرکاتور دیده میشود، وجود دارد.
کارزار موسوم به #CorrectTheMap نیز معتقد است نقشههای رایج طی دههها تصویری نادرست از اندازه واقعی مناطق جهان ایجاد کردهاند و بهویژه آفریقا را کوچکتر از واقعیت نشان دادهاند.
قطعنامه سازمان ملل استفاده گستردهتر از طرح موسوم به Equal Earth یا «زمین برابر» را توصیه میکند؛ نقشهای که در سال ۲۰۱۸ طراحی شده و برخلاف مرکاتور، مساحت نسبی قارهها را بسیار دقیقتر حفظ میکند.
در این نقشه، آفریقا دیگر در کنار گرینلند یک قاره هماندازه به نظر نمیرسد و نسبت واقعی مساحت سرزمینها بسیار بهتر قابل مشاهده است. البته کارشناسان تأکید میکنند که هیچ نقشه دوبعدی از کره زمین نمیتواند همزمان شکل، مساحت، فاصله و جهت را بدون هیچگونه اعوجاج نمایش دهد؛ بنابراین انتخاب هر نقشه به کاربرد موردنظر بستگی دارد.
قطعنامه با اکثریت بسیار بالا تصویب شد، اما یک نکته سیاسی نیز توجهها را جلب کرد: آمریکا تنها کشور مخالف این قطعنامه بود.
در مقابل، ۱۶۴ کشور از آن حمایت کردند و کشورهای آفریقایی نیز به شکل گسترده پشت ابتکار توگو قرار گرفتند. فرانسه نیز همزمان اعلام کرده است که استفاده از نقشه مرکاتور را کنار میگذارد و به سمت طرح «اکرت ۴» میرود که از نظر نمایش مساحت، به Equal Earth نزدیک است.
هرچند تصمیم سازمان ملل الزام قانونی برای کشورها ایجاد نمیکند، اما اهمیت نمادین آن بالاست؛ زیرا نقشهای که نسلهای مختلف در مدارس، کتابها و رسانهها با آن جهان را شناختهاند، اکنون با یک رقیب جدی روبهرو شده است.
به این ترتیب، یک اختلاف ظاهراً فنی درباره نقشهکشی، به بحثی درباره میراث استعمار، تصویر ذهنی از جهان و جایگاه آفریقا در نظم جهانی تبدیل شده است؛ بحثی که حالا رسماً به مجمع عمومی سازمان ملل نیز راه یافته است.
