الوقت – جناب آقای «حسن هانی زاده»، کارشناس عراق - عراق طی دو ماه گذشته دو رویداد سیاسی مهم را پشت سر گذاشته است. نخست انتخابات پارلمانی بود که در آن آمریکاییها تلاش کردند تا انتخابات را مصادره کنند و عوامل خود را به عنوان نامزد پارلمان به ملت عراق تحمیل کنند، اما با هوشیاری مردم و انسجام داخلی این توطئه آمریکایی شکست خورد و اکثریت اعضای پارلمان از شیعیان نزدیک به ایران انتخاب شدند. با توجه به این که این که پارلمان عراق از اختیارات بسیار بالایی در انتخاب نخست وزیر و رئیس جمهور برخوردار است، لذا سیاست آینده عراق را همین پارلمان تعیین خواهد کرد و تردیدی نیست که با شکل گیری پارلمان جدید، آمریکا به میزان زیادی نفوذ خود را در سطح میدان سیاسی عراق از دست خواهد داد.
مالکی، گزینه اصلی نخست وزیری
مسئله دوم مهم عراق طی هفته گذشته، موضوع معرفی نوری المالکی به عنوان نامزد نخست وزیری عراق است. چارچوب ائتلاف هماهنگی شیعیان که شامل مجموع احزاب شیعی عراق است، در حال حاضر آقای مالکی را به عنوان نامزد نخست وزیر پیشنهاد کرده است و با توجه به این که چارچوب ائتلاف هماهنگی شیعیان بزرگترین فراکسیون پارلمانی عراق است، لذا در حال حاضر نامزد معرفی شده از سوی ائتلاف هماهنگی شانس اول و به احتمال زیادی گزینه اصلی نخست وزیری آتی عراق خواهد بود.
به طور کلی چارچوب هماهنگی شیعیان شامل احزاب و گروههای سیاسی عراقی هستند که نزدیک به ایران شناخته میشوند و معرفی آقای مالکی از طرف این چارچوب به عنوان نامزد نخست وزیری پس از رایزنی های فشرده با سایر فراکسیون ها انجام شده است. در واقع احزاب حاضر در چارچوب هماهنگی با رایزنی با دیگر احزاب آقای مالکی را معرفی کردهاند.
مخالفت آمریکایی ها با گزینه ائتلاف شیعیان
معرفی آقای مالکی به عنوان نامزد نخست وزیر با واکنش آمریکاییها مواجه شده و شخص ترامپ اعلام کرده است که با گزینه مالکی مخالف است. این نشان می دهد که آمریکایی ها بدنبال کارشکنی در گزینه مالکی هستند و انتظار میرود که روزهای آینده بحث های مهمی درباره رای به آقای مالکی در پارلمان دنبال شود. حتی احتمال میرود که آمریکایی در جریان معرفی نوری المالکی به پارلمان کارشنکیهایی انجام دهند و در پارلمان برای جلوگیری از رای آوری و تائید آقای مالکی دست به اقداماتی بزنند.
هماهنگی برای گزینه نخست وزیری
این را نیز باید در نظر داشت که اگرچه شیعیان در حال حاضر یک فراکسیون بزرگ در پارلمان عراق به شمار میروند، اما برای تائید نهایی آقای مالکی در پارلمان به همراهی اهل سنت و کردها نیز نیاز است. هم اهل سنت و هم کردها در پارلمان عراق شامل دو طیف و گروه اصلی هستند. بخشی از اهل سنت همکاری زیادی با چارچوب هماهنگی دارند و به عنوان جناح اکثریت اهل سنت به شمار میروند. این بخش از اهل سنت بدنبال مشارکت در کابینه احتمالی و آتی آقای مالکی هستند .و وزرای مورد نظر خود را به کابینه مالکی معرفی خواهند کرد.
همزمان در میان کردها نیز ما شاهد دو طیف اصلی هستیم. گروهی از کردها در حزب دموکرات که در اقلیم کردستان نیز قدرت را در دست دارند، بدنبال بدست گیری وزارتخانههای کلیدی دولت آتی عراق مانند وزارت کشور و وزارت خارجه و وزرات دفاع هستند، اما از طرف دیگر چارچوب هماهنگی شیعیان نیز تلاش دارد که این وزارتخانهها را در دست داشته باشد و از این منظر یک رقابت تناتنگ میان احزاب کردی و شیعیان بر سر بدست گیری .وزارتخانههای کلیدی جریان خواهد داشت.
موضع گیری کشورهای منطقه درباره مالکی
درباره نگاه کشورهای منطقه به تحولات سیاسی عراق و تغییرات قدرت در این کشور باید در نظر داشت که بیشتر کشورهای عربی نگاه طایفه ای به ساختار اجتماعی عراق دارند و تلاش دارند تا نخست وزیری انتخاب شود که به جریانهای پان عرب نزدیک باشد، اما نوری الماکی برخلاف این جریان است. کشورهایی مثل مصر، عربستان، اردن و قطر و امارات تمایلی ندارند که نوری المالکی به قدرت بازگردد، چون المالکی به عنوان گزینه نزدیک به ایران شناخته میشود و مخالف حضور آمریکا در عراق است. لذا کشورهای عربی مخالفتهای آشکاری با بازگشت مالکی به قدرت دارند، اما این کشورها توان زیادی برای دخالت در امور عراق ندارند و مخالفت آنها در روند تحولات آتی عراق چندان تاثیرگذار نخواهد بود. اما باید توجه داشت که آمریکاییها توان کارشنکی در روند پارلمانی عراق را خواهند داشت و با توجه به بازگشت مالکی، این احتمال وجود دارد که واشنگتن دست به اقداماتی در راستای جلوگیری از تائید مالکی در پارلمان عراق بزند.
علت مخالفت آمریکاییها با آقای مالکی بر سر این مسئله است که نوری المالکی چندین سیاست مهم را در دستور کار قرار خواهد داد. این دستور کارها شامل تقویت محور مانند حشدالشعبی، نجبا و حزب الله عراق و همچنین حمایت از نیروهای مقاومت در لبنان و یمن خواهد بود. دستورکار دیگر مالکی نزدیک شدن دیدگاه عراق به دولت ایران و محور بعدی کاهش نفوذ و اخراج آمریکا از عراق است. این دستورکارها از سوی مالکی چندان به مضاق آمریکاییها خوشایند نیست و طبیعی است که واشنگتن از تحولات فعلی سیاسی در عراق راضی نیست.
