الوقت - شکست جمهوریخواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اختلافات درونی دولت ترامپ را تشدید کرده است؛ از احتمال تغییرات گسترده در کابینه و کنار رفتن برخی چهره‌های جنجالی تا آشکارتر شدن رقابت جی‌دی ونس و مارکو روبیو برای دوران پساترامپ. در واقع انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تنها به از دست رفتن کنترل کنگره برای جمهوریخواهان منجر نشده، بلکه شکاف‌های پنهان در اردوگاه دونالد ترامپ را نیز به سطح آورده است.
شکست انتخاباتی، فشار جمهوریخواهان برای بازنگری در سیاست‌های دولت و تغییر برخی مدیران ارشد را افزایش داده و همزمان بحث درباره آینده کابینه و آرایش قدرت در حزب جمهوری‌خواه را جدی‌تر کرده است.
به گزارش رویترز، پس از شکست جمهوریخواهان، شماری از استراتژیست‌ها و چهره‌های این حزب خواستار خانه‌تکانی در کاخ سفید، تغییر مسیر سیاست خارجی و تجدیدنظر در سیاست‌های اقتصادی دولت شده‌اند. جنگ ایران و پیامدهای اقتصادی آن، تعرفه‌های تجاری و نحوه مدیریت دولت از جمله محورهایی هستند که در انتقادهای درون‌حزبی برجسته شده‌اند. برخی جمهوریخواهان معتقدند ادامه مسیر فعلی می‌تواند موقعیت حزب را در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ نیز تضعیف کند.
قربانیان شکست ترامپ
نشانه‌های این آشفتگی خیلی زود در ساختار مدیریتی کاخ سفید نمایان شد. ترامپ در اقدامی مهم، سوزی وایلز، رئیس دفتر خود را کنار گذاشت و استفن میلر، از نزدیک‌ترین چهره‌های سیاسی و ایدئولوژیک دولت، را برای جانشینی او انتخاب کرد. این تغییر در شرایطی صورت گرفت که رئیس‌جمهور آمریکا از احتمال تغییرات بیشتر در کابینه سخن گفته بود. به این ترتیب، نخستین پس‌لرزه مدیریتی شکست انتخاباتی به قلب کاخ سفید رسید.
کاخ سفید در آستانه خانه تکانی
یکی از مهم‌ترین پیامدهای شکست انتخاباتی جمهوریخواهان، افزایش فشارها برای تغییر چهره‌های اصلی دولت ترامپ است. در این میان، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، بیش از دیگران در معرض گمانه‌زنی‌ها قرار گرفته است. شبکه سی‌بی‌اس گزارش داده ترامپ پس از شکست انتخاباتی، در گفت‌وگو با مشاوران خود درباره ادامه حضور هگست در وزارت جنگ پرس‌وجو کرده است. حتی نام ران دیسانتیس، فرماندار فلوریدا، به‌عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی جانشینی او مطرح شده است؛ هرچند هنوز تصمیمی قطعی در این زمینه اعلام نشده است.
اهمیت این موضوع از آن جهت است که جنگ با ایران به یکی از مهم‌ترین نقاط اختلاف در داخل حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده است. بخشی از جمهوریخواهان معتقدند سیاست نظامی ترامپ و هزینه‌های ناشی از جنگ، به موقعیت انتخاباتی حزب آسیب زده است.
با این حال، تغییر سوزی وایلز و جایگزینی استفن میلر نشان می‌دهد ترامپ لزوماً قصد ندارد با تغییرات خود به سمت تعدیل سیاست‌هایش حرکت کند. میلر از چهره‌های سرسخت جریان ترامپیستی است و انتصاب او می‌تواند به معنای تقویت رویکرد ایدئولوژیک و تهاجمی‌تر کاخ سفید باشد؛ اقدامی که با خواست بخشی از جمهوریخواهان برای بازنگری در سیاست‌های دولت تفاوت دارد. به عبارت دیگر، ترامپ ممکن است به جای تغییر مسیر، مدیرانی را کنار بگذارد که تصور می‌کند در اجرای مسیر مورد نظر او موفق نبوده‌اند.
اختلاف ترامپ و ونس؛ آغاز فاصله‌گذاری سیاسی؟
در کنار تغییرات مدیریتی، یکی از مهم‌ترین تحولات پس از انتخابات، آشکارتر شدن تفاوت دیدگاه‌های دونالد ترامپ و جی‌دی ونس است. معاون رئیس‌جمهور آمریکا که یکی از مهم‌ترین چهره‌های نسل جدید جمهوریخواهان محسوب می‌شود، پس از شکست انتخاباتی مواضعی اتخاذ کرده که با برخی سیاست‌های اصلی ترامپ فاصله دارد.
ونس در ارزیابی خود از نتایج انتخابات، جنگ ایران را یکی از عوامل اصلی شکست جمهوریخواهان دانسته و خواستار پایان سریع آن شده است. او همچنین بر ضرورت تمرکز بیشتر حزب بر مشکلات اقتصادی و هزینه‌های زندگی مردم تأکید کرده و خواستار بازنگری در روابط خارجی آمریکا و مناسبات واشنگتن با رژیم صهیونیستی شده است.
روبیو؛ گزینه جریان جنگ‌طلب برای دوران پساترامپ؟
در سوی دیگر این رقابت، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا قرار دارد؛ سیاستمداری که از نظر گرایش‌های سیاسی و رویکرد سیاست خارجی تفاوت‌های مهمی با ونس دارد. روبیو برخلاف ونس، به سنت مداخله‌گرایانه جمهوریخواهان نزدیک‌تر است و در موضوعات مرتبط با ایران و رژیم صهیونیستی، مواضعی به‌مراتب سخت‌گیرانه‌تر اتخاذ کرده است.
اهمیت رقابت احتمالی این دو چهره زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم ترامپ بر اساس متمم بیست‌ودوم قانون اساسی آمریکا نمی‌تواند برای سومین بار به ریاست‌جمهوری انتخاب شود. بنابراین، انتخابات ۲۰۲۸ عملاً به صحنه تعیین جانشین سیاسی او تبدیل خواهد شد.
در چنین شرایطی، روبیو می‌تواند برای بخشی از جریان سنتی جمهوریخواهان، محافل حامی صنایع نظامی و جریان‌های طرفدار حمایت بی‌قیدوشرط از اسرائیل گزینه جذابی باشد. سابقه طولانی او در حمایت از سیاست‌های سخت‌گیرانه علیه ایران، پشتیبانی از افزایش قدرت نظامی آمریکا و نزدیکی به مواضع امنیتی تل‌آویو، ظرفیت جلب حمایت این گروهها را برای او فراهم می‌کند.
در واقع، بخشی از جریان‌های سیاسی و اقتصادی آمریکا که از سیاست خارجی مداخله‌گرایانه، افزایش بودجه نظامی و تداوم حمایت گسترده از اسرائیل دفاع می‌کنند، ممکن است روبیو را نسبت به ونس گزینه قابل‌اعتمادتری بدانند. این تفاوت می‌تواند در آینده به شکل‌گیری دو گرایش درون حزب جمهوری‌خواه منجر شود: یک جریان ملی‌گرا و منتقد جنگ‌های خارجی به رهبری احتمالی ونس و یک جریان مداخله‌گرای سنتی‌تر با محوریت روبیو.
ونس و پشتوانه ماگا؛ چرا روبیو رقیب جدی‌تری برای او نیست؟
یکی از مهم‌ترین امتیازهای جی‌دی ونس در رقابت احتمالی سال ۲۰۲۸، برخورداری از حمایت بخش مهمی از بدنه جنبش ماگا است. ونس برخلاف روبیو، از ابتدا توانسته خود را به‌عنوان یکی از چهره‌های نزدیک به نسل جدید طرفداران ترامپ معرفی کند؛ جریانی که نسبت به مداخلات نظامی آمریکا در خارج از مرزها بدبین است و شعار «اول آمریکا» را به یکی از اصول اصلی خود تبدیل کرده است.
بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، ونس از حمایت دونالد ترامپ جونیور و شماری از چهره‌های بانفوذ جنبش ماگا برخوردار است. همچنین اریکا کرک، رئیس سازمان محافظه‌کار ترنینگ پوینت آمریکا، حمایت خود از ونس برای انتخابات ریاست‌جمهوری را اعلام کرده و این سازمان قصد دارد از شبکه ایالتی خود برای تقویت موقعیت او در رقابت‌های مقدماتی استفاده کند. این حمایت‌ها برای ونس اهمیت ویژه‌ای دارند؛ چراکه جنبش ماگا علاوه بر برخورداری از پایگاه اجتماعی گسترده، شبکه‌ای از فعالان سیاسی، رسانه‌ای و تأمین‌کنندگان مالی جمهوریخواهان را نیز در اختیار دارد.
در مقابل، روبیو بیشتر به جریان محافظه‌کار سنتی، جمهوریخواهان مداخله‌گرا و شبکه‌ای از حامیان قدرتمند در محافل سیاسی و اقتصادی نزدیک است. به همین دلیل، رقابت احتمالی این دو نفر صرفاً رقابت میان دو سیاستمدار برای کسب نامزدی حزب جمهوری‌خواه نخواهد بود، بلکه می‌تواند به تقابل دو برداشت متفاوت از آینده سیاست خارجی آمریکا تبدیل شود.
ونس خواهان محدود کردن تعهدات نظامی آمریکا در خارج از کشور و تمرکز بر مسائل داخلی است؛ در حالی که روبیو به نقش سنتی آمریکا در تحولات جهانی و حفظ برتری نظامی و امنیتی این کشور اعتقاد بیشتری دارد. این اختلاف به‌ویژه در پرونده ایران و نحوه حمایت از اسرائیل اهمیت پیدا می‌کند. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز پیش‌تر تفاوت رویکرد این دو نفر را در موضوع ایران و اسرائیل برجسته کرده و از شکل‌گیری دو مسیر متفاوت در سیاست خارجی آنان خبر داده بود.
رقابت زودهنگام
در واقع شکست جمهوریخواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای می‌تواند رقابت جانشینی را زودتر از موعد وارد مرحله تازه‌ای کند. ونس تلاش می‌کند با فاصله گرفتن حساب‌شده از سیاست‌های پرهزینه ترامپ، حمایت بدنه ماگا را حفظ کند و در عین حال خود را گزینه‌ای مناسب‌تر برای اداره آمریکا نشان دهد. روبیو نیز می‌تواند با تکیه بر تجربه دیپلماتیک، ارتباطات سیاسی و حمایت احتمالی محافل سنتی جمهوری‌خواه، به گزینه‌ای برای بازسازی جایگاه جریان مداخله‌گرای حزب تبدیل شود.
براین اساس بحران پس از انتخابات آمریکا را نمی‌توان صرفاً به جابه‌جایی چند وزیر یا تغییر رئیس دفتر کاخ سفید محدود کرد. مسئله اصلی، آغاز رقابت بر سر آینده جمهوریخواهان پس از ترامپ است. ترامپ در حالی وارد سال‌های پایانی دوره ریاست‌جمهوری خود می‌شود که از یک سو باید با کنگره تحت کنترل دموکرات‌ها مواجه شود و از سوی دیگر، میان دو گرایش متفاوت در اردوگاه سیاسی خود تعادل برقرار کند. یک طرف، ونس و جنبش ماگا با شعار اول آمریکا و مخالفت با جنگ‌های فرسایشی قرار دارند و طرف دیگر، روبیو و جریان سنتی‌تر جمهوریخواهان که بر حفظ نقش مداخله‌گرایانه واشنگتن در جهان تأکید می‌کنند.
اگر این اختلافات در ماه‌های آینده تشدید شود، کابینه ترامپ ممکن است به جای یک ساختار یکپارچه، به صحنه رقابت دو جریان سیاسی برای تصاحب میراث رئیس‌جمهور تبدیل شود و وضعیت کابینه ترامپ را آشفته تر کند.
