الوقت- بر اساس گزارشی که از سوی آژانس بین‌المللی انرژی منتشر شد، افزایش بی‌سابقه نرخ کرایه نفتکش‌های غول‌پیکر حامل نفت خام از خلیج فارس به مقصد آسیا، به بیش از ۱.۳ میلیون دلار در روز، و رسیدن هزینه حمل هر بشکه نفت به بیش از ۳۷ دلار، فشار شدیدی بر سود خالص صادرکنندگان نفت در کشورهای حاشیه خلیج فارس وارد کرده است.
در واقع، صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس با موانع پیچیده لجستیکی و امنیتی مواجه شده است؛ موانعی که اجازه نمی‌دهند افزایش قیمت‌های جهانی نفت به مازاد درآمدی تبدیل شود که بتواند از بازارهای بورس حمایت کند.
در همین زمینه، گزارش منتشرشده در پایگاه تخصصی انرژی و نفت «ریگ‌زون» نشان می‌دهد که عرضه نفت منطقه با اختلالاتی بی‌سابقه در تاریخ خود روبه‌رو شده است. برآوردها حاکی از کسری روزانه نزدیک به ۳ میلیون بشکه نفت و کاهش چندمیلیون‌بشکه‌ای صادرات در ابتدای ماه اکتبر در پی تشدید حملات در تنگه هرمز است. همچنین، احتمال دستیابی به توافقی برای بازگشایی این گذرگاه راهبردی پیش از سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ بسیار ضعیف ارزیابی می‌شود.
از سوی دیگر، هم‌زمان با رسیدن قیمت نفت به بالای 11 دلار در هر بشکه، فشارهای کلان اقتصادی بر بازارهای مالی منطقه تشدید شده است. سخت‌گیرانه‌تر شدن شرایط پولی در سطح جهان و کاهش حاشیه‌های حفاظتی اقتصادی نیز بر این فشارها افزوده است.
صندوق بین‌المللی پول هشدار داده که شوک عرضه انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه، ذخایر و پشتوانه‌های مالی کشورها را تحلیل می‌برد و بازده اوراق قرضه دولتی در اقتصادهای پیشرفته را به بالاترین سطوح خود طی چند دهه اخیر می‌رساند. این وضعیت در شرایطی رخ می‌دهد که نرخ بهره همچنان برای مدت طولانی‌تری در سطح بالا باقی خواهد ماند. در نتیجه، تمایل سرمایه‌گذاران خارجی به دارایی‌های پرریسک کاهش می‌یابد و ضرورت مدیریت و کنترل هزینه‌های عمومی بیش از پیش احساس می‌شود.
در همین چارچوب، بر اساس تحلیل «فراس شعبو»، کارشناس اقتصادی و استاد مدیریت مالی دانشگاه باشاک‌شهیر ترکیه، که در گفتگو با روزنامه «العربی الجدید» مطرح شده است، خالص فروش سرمایه‌گذاران خارجی در بازارهای بورس کشورهای حاشیه خلیج فارس در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ به حدود ۲.۳ میلیارد دلار رسیده است. این رقم بزرگ‌ترین خروج سرمایه از منطقه از سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ تاکنون محسوب می‌شود.
با این حال، به گفته شعبو، خروج سرمایه لزوماً به معنای ارزیابی منفی سرمایه‌گذاران از ارزش‌گذاری بالای سهام نیست بلکه واکنشی مستقیم به ریسک‌های ژئوپلیتیکی و کاهش حجم صادرات نفت است. در واقع، افزایش قیمت نفت نتوانسته کاهش حجم صادرات را جبران کند و همین مسئله موجب شده است اقتصاد کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با انقباض احتمالی نزدیک به ۴ درصد مواجه شود.
بر اساس این آمار، بازار سهام عربستان سعودی بیشترین سهم را از خروج سرمایه خارجی به خود اختصاص داده و حدود ۱.۵ میلیارد دلار سرمایه از آن خارج شده است؛ رقمی که بیش از نیمی از کل خروج سرمایه منطقه را تشکیل می‌دهد. در همین مدت، بازار بورس دبی با خروج حدود ۴۰۰ میلیون دلار و بازار بورس کویت با خروج ۲۵۰ میلیون دلار مواجه شده‌اند.
این ارقام نشان‌دهنده حساسیت بالای سرمایه‌گذاران خارجی است که از طریق برنامه «سرمایه‌گذار خارجی واجد شرایط» وارد بازارهای منطقه شده‌اند. این سرمایه‌گذاران در مواجهه با هرگونه ابهام و نااطمینانی به‌سرعت سرمایه خود را به بازارهای دیگر منتقل می‌کنند.
در همین راستا، تنش‌های ژئوپلیتیکی و درگیری‌های جاری در منطقه موجب شده است صندوق‌های سرمایه‌گذاری خارجی، با وجود باقی ماندن قیمت نفت در سطحی بالاتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه، حدود ۲.۳ میلیارد دلار از بورس‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس خارج کنند.
