الوقت- پیشروی نظامی انصارالله در ساحل غربی و ورود آن به منطقه باب المندب، بخش مهمی از نقشه نظامی یمن را از نو ترسیم کرده و در را به روی مرحله جدیدی از درگیری گشوده است که پیامدهای آن نه تنها به داخل یمن، بلکه به امنیت ملی اعراب، امنیت دریایی بینالمللی و بازارهای انرژی نیز گسترش یافته است.
پس از موفقیتهای چند هفته اخیر انصارالله در فتح شهر استراتژیک المخا، نیروهای مسلح یمن همچنان به پیشرویهای خود ادامه داده و به دنبال تثبیت پیروزی و تسلط کامل بر مناطق مشرف بر دریای سرخ از شمال تا غرب و جنوب غربی هستند.
درگیریهای سنگین در جبهههای جدید
به گزارش آناتولی ترکیه در روزهای اخیر چندین جبهه در سراسر یمن، از جمله تعز، مارب، الجوف، البیضاء و لحج، شاهد درگیریهای تازهای بین نیروهای انصارالله و نیروهای وابسته به عربستان سعودی بودهاند. درگیریها روز شنبه در استانهای تعز و لحج در جنوب غربی با شدت بیشتری گزارش شده است..
به گزارس عرب نیوز برای چهارمین روز متوالی نبرد سنگینی بین نیروهای دو طرف در اطراف یک کوه استراتژیک در المضاربة و العاره و الوازعیه، در جنوب غربی استانهای تعز و لحج مشرف به تنگه باب المندب ادامه یافت، زیرا نیروهای صنعا به دنبال تصرف مناطق کوهستانی و مرتفع مسلط بر آبراه حیاتی دریای سرخ هستند.
در پی این درگیریها نیروهای مسلح یمن وابسته به جنبش انصارالله اعلام کرد که موفق شده تا این ارتفاعات استراتژیک را از اشغال نیروهای وابسته به عربستان آزاد کنند.
بر اساس ادعای عرب نیوز به نقل از یک مقام در دولت مستعفی عدن، انصارالله به دنبال کنترل مواضع کوهستانی مشرف به تنگه است و این احتمال وجود دارد که هدف بعدی آنها پیشروی به سمت جنوب و به سمت مناطق نزدیکتر به عدن باشد.
در مأرب نیز روز شنبه در چندین جبهه نیروهای انصارالله و ارتش یمن با نیروهای دولت وابسته عدن درگیر شدند که علیرغم وارد آمدن تلفات بر نیروهای متخاصم اما پیشروی خاصی از این درگیریها گزارش نشده است. ارتش وابسته به دولت عدن کشته شدن 13 سرباز خود طی دو روز را در مأرب تأیید کرده است.
در این میان حملات هوایی عربستان سعودی به شهرهای یمن نیز بخشی از تحولات میدانی بود. در این خصوص سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، آمار حملات هوایی عربستان به یمن در طول هفته گذشته را برشمرد و خاطرنشان کرد که دشمن در ساعات گذشته به حملات خود به تعدادی از استانها ادامه داده است.
سرتیپ سریع عصر امروز در بیانیهای کوتاه گفت: «جنگندههای سعودی در ۲۴ ساعت گذشته ۲۶ حمله هوایی با استفاده از هواپیماهایی از نوع (اف۱۵) انجام داده که این هواپیماها از پایگاه هوایی خمیس مشیط و طائف به پرواز درآمده و استان تعز را هدف قرار داده بودند.
سخنگوی نیروهای مسلح خاطرنشان کرد: «تعداد کل حملات هوایی دشمن سعودی در طول این هفته به ۳۰۰ حمله هوایی رسیده است که این حملات «استانهای تعز، حجه، مارب، الجوف، البیضاء، عمران، لحج، الحدیده و صعده را هدف قرار داده است.»
در عین حال، رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاست جمهوری، که کابینه دولت مستعفی را از ریاض اداره میکند، روز پنجشنبه پیشرویهای نیروهای صنعا را «موقتی» توصیف کرد و مدعی شد که حوثیها (انصارالله) در تعز، مارب، لحج، جوف، حجه، البیضاء و الضالع متحمل خسارات سنگینی شدهاند و همچنین وعده داد که نیروهای دولتی ابتکار عمل را به دست گرفته و مناطق تحت کنترل شبهنظامیان را بازپس خواهند گرفت؛ هرچند ابراهیم حیدان، وزیر کشور کابینه عدن در موضعی متفاوت در گفتگو با الشرق الاوسط اظهار نگرانی کرد که دولت (عدن) از توسعه استحکامات و سایتهای مرتبط با پهپادها، موشکها و قایقهای هدایتشونده در منطقه بیم دارد.
وعده بازپسگیری مناطق از دست رفته از سوی العلیمی درحالی است که نیروهای انصارالله و ارتش یمن در ۱۰ سپتامبر در حملهای برقآسا موفق شدند که شهر بندری مخا در دریای سرخ، پایگاه نیروهای مقاومت ملی دولت به فرماندهی طارق صالح، عضو شورای رهبری ریاست جمهوری، را تصرف کنند.
آنها سپس به سمت جنوب پیشروی کردند و جزیره استراتژیک پریم در تنگه باب المندب و منطقه ساحلی کهبوب را تصرف کردند و به این ترتیب بر یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی بینالمللی جهان تسلط پیدا کردند.
اکنون تحلیلگران بر این اعتقادند که سیطره نیروهای مسلح یمن مورد حمایت انصارالله بر کوههای الاغبره، مواضع آنها را در باب المندب تقویت میکند و موجب برتری نظارت و اشراف آنها بر منطقه و جلوگیری از هرگونه تجمع یا تحرک نیروی دشمن در منطقه باب المندب و ساحل غربی میشود.
باب المندب هدف اصلی انصارالله؛ فشار مضاعف بر گلوی عربستان
باب المندب، دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند و یکی از شلوغترین کریدورهای کشتیرانی جهان بین اروپا و آسیا و مسیری حیاتی برای نفت، گاز و ترافیک کانتینری به سمت و از کانال سوئز است.
در شرایط عادی تقریباً ۱۲ تا ۱۵ درصد از تجارت جهانی از لحاظ تاریخی از طریق این آبراه باریک، که یمن را از جیبوتی و اریتره در سمت آفریقایی جدا میکند و در باریکترین نقطه تنها حدود ۳۰ کیلومتر (۱۹ مایل) عرض دارد، عبور میکند.
اهمیت این تنگه در پی ناامنی و بسته شدن تنگه هرمز در نتیجه جنگ میان ایران و ایالات متحده و رژیم صهیونیستی که مهمترین گلوگاه نفتی جهان را مسدود کرد و بخش عمدهای از صادرات نفت خام خلیج فارس را به سمت مسیرهای جایگزین سوق داد، به شدت افزایش یافت.
به ویژه عربستان سعودی، برای دور زدن تنگه هرمز به خطوط لوله و کشتیرانی دریای سرخ وابسته شده است و تا پیش از اعلام محاصره دریایی از سوی انصارالله، روزانه 4 تا 5 میلیون بشکه نفت از طریق بندر ینبع به بازارهای بین المللی ارسال میکرد.
اما اکنون همین مسیر جایگزین نیز در معرض تهدید قرار گرفته است. گزارشها نشان میدهد پس از تشدید فشارهای انصارالله، صادرات نفت عربستان از مسیر بابالمندب به شدت کاهش یافته و ریاض ناچار شده بخشی از محمولههای خود را به مسیرهای طولانیتر از طریق کانال سوئز منتقل کند؛ مسیری که زمان و هزینه انتقال نفت به بازارهای آسیایی را افزایش میدهد.
در واقع، مسئله برای عربستان فقط از دست رفتن یک مسیر کشتیرانی نیست؛ بلکه کارآمدی یکی از مهمترین سازوکارهای کاهش آسیبپذیری این کشور در برابر بحران هرمز زیر سؤال رفته است. اگر نفتی که از شرق عربستان به ینبع منتقل میشود نتواند با امنیت از جنوب دریای سرخ عبور کند، مزیت راهبردی این زیرساخت تا حد زیادی کاهش مییابد. به این ترتیب، بحران همزمان در هرمز و بابالمندب ریاض را با وضعیتی مواجه کرده که در آن هر دو مسیر اصلی و جایگزین صادرات انرژی، همزمان با ریسکهای امنیتی و افزایش هزینه روبهرو باشند.
پیامد این وضعیت البته محدود به عربستان نیست. هرچه کشتیهای بیشتری از مسیرهای جایگزین استفاده کنند، مسافت، زمان حمل، هزینه بیمه و هزینه سوخت افزایش مییابد و این هزینهها در نهایت میتواند به بازارهای مصرف منتقل شود. اهمیت موضوع برای رژیم صهیونیستی نیز از همین منظر افزایش مییابد؛ زیرا دریای سرخ یکی از مسیرهای ارتباطی آن با بازارهای آسیایی و شرق آفریقاست و تداوم ناامنی در بابالمندب میتواند هزینه دسترسی دریایی این رژیم به این بازارها را افزایش دهد.
از این منظر، پیشروی انصارالله یک پیامد مهم دیگر نیز دارد: معادله بازدارندگی از «توان حمله به کشتیها» به «توان ایجاد نااطمینانی پایدار در یک کریدور جهانی» تغییر کرده است. حتی بدون توقف کامل تردد، افزایش ریسک میتواند شرکتهای کشتیرانی و صاحبان محموله را به تغییر مسیر وادار کند؛ همان اتفاقی که پیشتر در دریای سرخ نیز مشاهده شد.
یکی دیگر از مهمترین جنبههای این تحول، موقعیت جغرافیایی جزایر حنیش است. با تصرف این جزایر، نیروهای انصارالله اکنون تقریباً ۳۲ کیلومتر از پایگاه نظامی آمریکا در جیبوتی، در سمت آفریقایی تنگه باب المندب، فاصله دارند.
این نزدیکی از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است، زیرا جیبوتی در ورودی جنوبی دریای سرخ واقع شده و میزبان یکی از مهمترین پایگاههای نظامی ایالات متحده در منطقه است. برخی تحلیلگران معتقدند که حضور انصارالله در جزایر حنیش میتواند زمینه را برای ایجاد یک «منطقه نفوذ» برای ایران و متحدانش در دو سوی تنگه باب المندب فراهم کند.
پرهیز آمریکا از ورود به جنگ با صنعا
محمد بن سلمان در یک روز دو تماس تلفنی با دونالد ترامپ برقرار کرد و خواستار مداخله مستقیم آمریکا علیه صنعا شد، اما کاخ سفید از ورود مستقیم به یک جبهه جدید خودداری کرد و در عوض از انجام مذاکره با انصارالله بر سر پایبندی طرفین به توافق عدم درگیری سال 2025 و امنیت کشتیهای آمریکایی خبر داده است.
با این حال ایالات متحده موافقت کرد که کمک اطلاعاتی و دادههای هدف را ارائه دهد و دریاسالار برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی ایالات متحده، برای مذاکره با مقامات سعودی به عربستان سعودی سفر کرد. این گزارش این رویکرد را نوعی «کمک بدون دخالت» توصیف کرد.
