الوقت - طرح جنجالی ایتامار بنگویر، وزیر امنیت داخلی رژیم صهیونیستی برای ایجاد خندقی مملو از تمساحهای نیل در اطراف زندان «کتزیوت» که شمار زیادی از فلسطینیان در آن نگهداری میشوند، از یک اقدام امنیتی معمول فراتر رفته و به نمادی از تشدید سیاستهای غیرانسانی علیه فلسطینیان تبدیل شده است.
«یواف لیتوین»، نویسنده و پژوهشگر روانشناسی و علوم اعصاب، در یادداشتی در نیوعرب این طرح را نشانهای از کنار گذاشتن ملاحظات ظاهری درباره رفتار با فلسطینیان و آشکارتر شدن سازوکارهای سرکوب و حذف از سوی صهیونیستها دانسته است.
طی هفتههای گذشته بنگویر پیشنهاد کرده بود اطراف زندان کتزیوت در جنوب فلسطین اشغالی خندقی ایجاد شود که در آن تمساحهای نیل نگهداری شوند. این ایده از طرح موسوم به «آلیگیتور آلکاتراز» در ایالت فلوریدای آمریکا الهام گرفته شده بود؛ مرکزی مهاجرتی که در منطقهای دورافتاده و در میان حیاتوحش خطرناک قرار دارد.
اما آنچه این پیشنهاد را از یک ایده عجیب سیاسی به مسئلهای جدی تبدیل کرد، اختصاص بودجه برای اجرای آن بود. بر اساس گزارشها، وزارت امنیت داخلی رژیم صهیونیستی حدود ۷ میلیون دلار برای ساخت خندقها و نگهداری بلندمدت تمساحها در نظر گرفته است. عملیات ساختوساز نیز آغاز شده بود، هرچند اجرای بخش مربوط به انتقال تمساحها در مقطعی به دلیل نگرانی درباره رفاه حیوانات متوقف شد.
گزارشهای جداگانه نیز تأیید کردهاند که عملیات احداث خندق اطراف یکی از بخشهای زندان کتزیوت آغاز شده و این خندق حدود ۱۷۰ متر امتداد دارد. از همین رو، مسئله صرفاً یک اظهارنظر جنجالی از سوی بنگویر نیست؛ بلکه بخشی از یک سیاست عملی در قبال زندانیان فلسطینی است.
چرا تمساح؟
از نگاه ناظران مسائل فلسطین انتخاب تمساح تصادفی نیست. تمساح نیل یکی از خطرناکترین شکارچیان بزرگ جهان است؛ میتواند تا حدود ۶.۱ متر رشد کند و بیش از ۴۵۰ کیلوگرم وزن داشته باشد. شیوه شکار این حیوان نیز بر حمله ناگهانی، گاز گرفتن و چرخش شدید بدن برای از پا درآوردن طعمه است.
بنابراین، استفاده از چنین حیوانی در اطراف زندان صرفاً ایجاد یک مانع فیزیکی نیست؛ بلکه حامل یک پیام روانی است: ترس و تهدید.
برخی کارشناسان نیز گفتهاند که این طرح را باید در چارچوب گستردهتری دید؛ چارچوبی که در آن مجازات، تحقیر و ایجاد ترس علیه فلسطینیان به ابزارهایی برای اعمال سلطه رژیم صهیونیستی تبدیل شده است.
از امنیت به نمایش سیاسی
همچنین به نظر میرسد که طرح خندق تمساحها را نمیتوان صرفاً با منطق امنیتی توضیح داد و اگر هدف فقط جلوگیری از فرار زندانیان باشد، ابزارهای متعارف امنیتی در اختیار سیستم زندان قرار دارند، لذا استفاده از حیوانات مرگبار، در عوض، وجهی نمایشی و سیاسی پیدا میکند.
لیتوین به عنوان یک پژوهشگر روانشناسی و علوم اعصاب معتقد است چنین اقداماتی میتواند برای مخاطب داخلی رژیم صهیونیستی نیز پیام سیاسی داشته باشد؛ یعنی نمایش قدرت، انتقامجویی و برخورد خشن با کسانی که در گفتمان سیاسی رژیم صهیونیستی هیچ حقی برای شان تعریف نشده است. از دید او، بنگویر با چنین سیاستهایی میتواند احساسات ترس، خشم، انتقام و برتری را در میان بخشهایی از جامعه صهیونیستی تحریک کند و از آن برای تقویت جایگاه سیاسی خود بهره ببرد. این مسئله اهمیت ویژهای دارد، زیرا بنگویر از چهرههای راست افراطی رژیم صهیونیستی است و بارها مواضع سختگیرانهای درباره فلسطینیان و زندانیان فلسطینی اتخاذ کرده است.
زندان؛ بخشی از ساختار بزرگتر سرکوب
از سوی دیگر طرح خندق تمساحها در خلأ اتفاق نیفتاده است. گزارشهای اخیر درباره وضعیت زندانیان فلسطینی از مجموعهای از سیاستهای تنبیهی، از جمله سوءرفتار، انفرادی، ضربوشتم، گرسنگی و محرومیت پزشکی اشغالگران صهیونیست علیه فلسطینیها سخن گفتهاند.
انجمن اسرای فلسطینی نیز پیشتر طرح خندق تمساحها را اقدامی برای ایجاد ترس و تحقیر روانی توصیف کرده بود. عبدالله زغاری، رئیس این انجمن، گفته بود که حتی مطرح کردن چنین ایدهای حامل این پیام است که زندانیان فلسطینی از هیچ چارچوب حقوق و حمایتهای قانونی برخوردار نیستند. در همین حال، مسئولان این نهاد هشدار دادهاند که هدف از چنین سیاستهایی صرفاً کنترل فیزیکی زندانیان نیست، بلکه شکستن روحیه و تخریب روانی فلسطینیهاست، اما بعید است که زندانیان فلسطینی که سالها پشت میلههای زندان علیه اشغالگران مقاومت کردهاند، با اعلام طرح خندق تمساح روحیه خود را ببازند و شاید اصلا توجهی به این برنامه نداشته باشند، چون زندانیان فلسطینی رفتارهای ضدانسانی زیاد و شدیدتری از صهیونیستها تجربه کردهاند.
برخی کارشناسان هم این رفتار صهیونیستها در قبال زندانیان فلسطینی را به مفهوم «انسانزدایی» مرتبط می کنند و معتقدند که زندان کتزیوت و خندق تمساحها تنها یک نمونه کوچک از یک ساختار بزرگتر ضدانسانی به نام رژیم صهیونیستی هستند؛ ساختاری که در آن فلسطینیان نه بهعنوان شهروندانی برخوردار از حقوق انسانی، بلکه بهعنوان مسئلهای امنیتی و جمعیتی دیده میشوند.
از خندق تمساحها تا نابودی زندگی
ماجرای خندقهای مملو از تمساح در اطراف زندان کتزیوت، اگرچه در نگاه نخست اقدامی عجیب و حتی غیرقابل باور به نظر میرسد، اما زمانی که در کنار مجموعهای از رفتارها و سیاستهای رژیم صهیونیستی در قبال فلسطینیان قرار میگیرد، معنای متفاوتی پیدا میکند. مسئله دیگر فقط استفاده از یک روش غیرمعمول برای جلوگیری از فرار زندانیان نیست؛ بلکه این پرسش مطرح میشود که چگونه تحقیر، مجازات، محرومیت و خشونت علیه فلسطینیان به بخشی از سیاست و گفتمان رسمی تبدیل شده است.
گزارشهای متعدد سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری طی سالهای اخیر، طیف گستردهای از اقدامات رژیم صهیونیستی در غزه و کرانه باختری را مستند کردهاند؛ از کشتار و زخمی کردن غیرنظامیان گرفته تا تخریب خانهها و زیرساختهای حیاتی، جلوگیری یا محدود کردن دسترسی به غذا و خدمات درمانی، بازداشتهای گسترده، شکنجه و بدرفتاری با زندانیان و جابهجایی اجباری جمعیت. دیدهبان حقوق بشر در گزارش جهانی سال ۲۰۲۶ خود اعلام کرده که نیروهای صهیونیستی در سال ۲۰۲۵ اقداماتی شامل جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت، اعمالی که این سازمان آن را در چارچوب نسلکشی و پاکسازی قومی بررسی کرده، مرتکب شدهاند؛ از جمله کشتن، مجروح کردن، گرسنگی دادن و آواره کردن فلسطینیان و تخریب گسترده خانهها و زیرساختهای غیرنظامی.
