الوقت - چند روز پس از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، تهران اعلام کرد که تنگه هرمز به روی آمریکا، اسرائیل و کشورهایی که از حملات آنها حمایت میکردند، «بسته» است. بسته شدن تنگه هرمز منجر به اختلالات عمده در جریان انرژی جهان شده و قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده و بسیاری از کشورهایی که به انرژی خاورمیانه متکی هستند، فلج شدهاند. پیش از شروع جنگ، روزانه حدود ۱۳۵ کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند و به گزارش فایننشال تایمز ، این تعداد در حال حاضر به طور چشمگیری به ۱۱۶ عبور از ۱ تا ۲۵ مارس کاهش یافته است .
در عین حال ایران اعلام کرده که به کشورهای دوست اجازه عبور از تنگه هرمز را خواهد داد و چندین کشور برای عقد قراردادهایی برای اجازه عبور از تنگه هرمز، به مذاکره مستقیم با ایران روی آوردهاند. گزارش شده است که در حال حاضر کشتیهایی با پرچم پاکستان ، هند ، تایلند ، روسیه ، ترکیه ، چین ، عراق و اکنون مالزی از تنگه هرمز عبور میکنند، هرچند جزئیات قراردادهای منعقد شده با ایران برای عبور از تنگه هرمز هنوز مشخص نیست.
در هفته گذشته نیز، ترانزیت از تنگه هرمز به یک سیستم دو کریدوری تقسیم شد : یک کریدور شمالی تحت کنترل سپاه پاسداران و یک کریدور جنوبی در امتداد خط ساحلی عمان که چندین کشتی از آن عبور کردهاند. این تحول پس از مذاکرات جاری بین ایران و عمان رخ داد.
در عین حال تحلیلگران میگویند اقدامات ایران در زمان جنگ برای محدود کردن عبور از تنگه هرمز میتواند فرصتی برای اقتصاد ایران فراهم کند و حتی ایران از این فرصت اقتصادی برای بازگشت به اقتصاد جهانی میتواند استفاده کند.
نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرده است که تنگه هرمز «هرگز به حالت سابق خود باز نخواهد گشت» و طبق گزارشها، ایران به عنوان بخشی از مفاد پیشنهاد ده مادهای خود به ترامپ، اعلام کرد که برای هر کشتی تا سقف ۲ میلیون دلار مجوز ورود میخواهد.
یک کارشناس آمریکایی هم به مجله تایم گفته است که اگر ایران با موفقیت یک سیستم عوارض در تنگه هرمز را نهادینه کند، این سیستم برای ایران بسیار تعیین کننده خواهد بود.
درآمد سالانه ایران از تنگه هرمز
یک اقتصاددان گفته است که ایران میتواند با وضع عوارض ترانزیت بر انرژی و کالاهای عبوری از تنگه هرمز، سالانه تا ۶۰ میلیارد دلار درآمد کسب کند.
کارشناسان نیز معتقدند که ایران میتواند «حداقل» طبق قانون دریانوردی، ۱۰ درصد هزینه برای خدمات ارائه شده در تنگه هرمز وضع کند و آن را به عنوان یک فرصت قانونی و اقتصادی به جای یک تصمیم رسمی سیاسی مطرح کند.
این پیشنهاد درآمدی برای تهران در حالی مطرح میشود که ترافیک تجاری به طور فزایندهای به آبهای سرزمینی ایران منتقل شده و برخی از مسیرها به طور غیررسمی «باجه عوارض تهران» نامیده میشوند.
همچنین گزارشها حاکی از ان است که حداقل دو کشتی برای عبور ایمن به ایران هزینه پرداخت کردهاند.
از سوی دیگر، سیانان نوشته در صورت وضع عوارض برای عبور کشتیها از تنگه هرمز، ایران میتواند ماهانه ۸۰۰ میلیون دلار درآمد داشته باشد.
سی.ان.ان در ادامه گزارش خود آورده است که آبراهه هرمز که معمولاً یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع (الانجی) جهان از آن عبور میکند، به عنوان قدرتمندترین سلاح جمهوری اسلامی ظهور کرده است و اکنون به دنبال تبدیل آن به منبعی برای درآمد سالانه بالقوه میلیاردها دلار و همچنین نقطه فشاری بر اقتصاد جهانی است. ایران مدتهاست تهدید کرده که در صورت حمله، تنگه را میبندد، اما تعداد کمی انتظار داشتند که این تهدید را عملی کند – یا اینکه این اقدام در مختل کردن جریان تجارت جهانی مؤثر واقع شود. به نظر میرسد دامنه این تأثیر، جاهطلبیهای تهران را گسترش داده است و خواستههای جدید نشان میدهد که ایران به دنبال تبدیل این اهرم فشار به چیزی پایدارتر است. کشتیرانی از طریق این گلوگاه در میان حملات ایران تقریباً متوقف شده است و بازارهای جهانی انرژی را به آشوب کشانده و کشورهایی را بسیار فراتر از خلیج فارس وادار به اقدامات اضطراری برای تأمین امنیت سوخت کرده است.
سیانان در بخش دیگری از گزارش خود نوشت: کارشناسان این سوال را مطرح میکنند که آیا ایران میتواند سیستم عوارضی ایجاد کند که مورد پذیرش بینالمللی قرار گیرد، اما اگر موفق شود، بر اساس محاسبات سیانان، درآمدها میتواند با درآمدهای کانال سوئز مصر رقابت کند. به طور معمول، حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی هر روز از تنگه هرمز عبور میکنند که تقریباً معادل حدود ۱۰ فروند نفتکش موسوم به ویالسیسی (بسیار بزرگ) است. با نرخ گزارش شده ۲ میلیون دلار برای هر نفتکش، این رقم تنها از نفت به حدود ۲۰ میلیون دلار در روز یا حدود ۶۰۰ میلیون دلار در ماه تبدیل میشود.
اگر محمولههای الانجی نیز لحاظ شوند، این رقم میتواند به بیش از ۸۰۰ میلیون دلار در ماه افزایش یابد که معادل حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از درآمد ماهانه صادرات نفت ایران در سال ۲۰۲۴ است.برای مقایسه، مصر در یک سال معمولی بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون دلار در ماه از کانال سوئز، یک آبراه مصنوعی تحت کنترل دولت، درآمد کسب میکند، اگرچه درآمدها در سال گذشته به دلیل اختلالات دریای سرخ به شدت کاهش یافته است.
