محوریت مذاکرات امنیتی آمریکا و عراق در مقطع کنونی با محوریت اخراج نظامیان آمریکایی در کشور عراق برگزاری شده و غالب جریانها و شخصیتهای سیاسی بر این باور هستند که باید خروج واشنگتن از این کشور مطابق با مصوبه پارلمان عراق اجرایی شود
به گزارش الوقت، اولین دور از مذاکرات استراتژیک میان آمریکا و عراق طی سالهای بعد از 2003 که از روز پنجشنبه هفته گذشته آغاز شده بود به فاصله یک روز پایان یافت. طبق بیانیه مشترک دو کشور در مورد نتایج این گفتگوها بیشتر توافقات پیرامون مسائل امنیتی و نظامی بوده است اما قرار است دور دوم مذاکرات ماه آینده در واشنگتن برگزار شود.
یکی از تفاوتهای گفتگوهای جدید استراتژیک میان واشنگتن و بغداد نسبت به اولین توافق میان دو طرف در سال 2009 آن است که کاخ سفید خواستار توافقی بر مبنای گشترش سطح همکاریها در ابعاد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی علاوه بر حوزه نظامی شده است.
این مذاکرات طبق اعلام دو طرف از طریق ارتباط زنده صوتی و تصویری (ویدئو کنفرانس) بین مقامهای سیاسی دو کشور برگزار شد. وزارت امور خارجه دو کشور، گروههای اصلی مذاکرهکننده را تعیین کرده که از طرف عراق پنج نفر و از سوی آمریکا 6 نفر برای انجام گفتوگوهای راهبری معرفی شدهاند. وزارت امور خارجه آمریکا، گروه مذاکرهکننده خود را متشکل از «دیوید هیل» معاون وزیر امور خارجه، «دیوید شنگر» و «فرانسیس فانون» دستیاران وزیر، «جوی هود» معاون وزیر و کاردار پیشین سفارت آمریکا در بغداد، «دیوید کوپلی» معاون دستیار وزیر امور خارجه آمریکا و «متیو تولر» سفیر ایالات متحده در بغداد معرفی کرده است. گروه عراقی نیز شامل «عبدالکریم هاشم» قائم مقام وزیر امور خارجه، «لقمان الفیلی» سفیر پیشین عراق در واشنگتن، «فرید یاسین» سفیر کنونی این کشور در آمریکا، «حامد خلف» معاون وزیر آموزش عالی و پژوهشگر علمی به همراه «حارث حسن» از پژوهشگران عراقی علوم سیاسی است.
اگرچه محوریت مذاکرات امنیتی آمریکا و عراق در مقطع کنونی با محوریت اخراج نظامیان آمریکایی در کشور عراق برگزاری شده و غالب جریانها و شخصیتهای سیاسی بر این باور هستند که باید خروج واشنگتن از این کشور مطابق با مصوبه پارلمان عراق اجرایی شود، اما چندمرحله ای کردن مذاکرات نشان از تلاش مقامات کاخ سفید برای خریدن زمان و خنثی کردن تلاشهای بغداد برای پایان دادن به حضور نیروهای آمریکایی در خاک این کشور است.
محوریت یافتن اخراج نظامیان آمریکایی
مهمترین سطح در مذاکرات میان بغداد و وشنگتن را میتوان در ارتباط با مسائل امنیتی و بحث تعداد نظامیان آمریکایی در عراق مورد ارزیابی قرار داد. در همین زمینه، نخستوزیر عراق دیروز جمعه در نخستین سخنانش پس از مذاکرات راهبردی روز پنجشنبه با آمریکا گفت که در این مذاکرات مصوبه پارلمان درباره لزوم خروج آمریکا از عراق به رسمیت شناخته شد. به گزارش خبرگزاری عراقی (واع)، مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق گفت: مذاکرات استراتژیک ما با آمریکا بر اصل حاکمیت و منفعت عراق متمرکز بود و ما به "نتایج بزرگی" رسیدیم. در این نشست بر عقبنشینی کامل آمریکا از عراق و عدم وجود هرگونه پایگاهی تأکید شد. در این مذاکرات مصوبه پارلمان درباره عقبنشینی آمریکا به رسمیت شناخته شد. وی افزود: همکاری در زمینه روابط اقتصادی و دیگر بخشها خواهیم داشت. این مذاکرات دستاورد بزرگی برای دولت محقق کرد.
علاوه بر الکاظمی، «هادی العامری»، رئیس ائتلاف الفتح در پیامی به هیات عراقی گفت و گوی راهبردی با آمریکا از آنها خواست در مذاکرات خود مصوبه قانونی اخراج نیروهای خارجی از کشور را به یاد داشته باشند. العامری روز پنجشنبه با انتشار بیانیهای اعلام کرد، اعتماد ما به هیات گفتوگو کننده با آمریکا بالاست، همانند اعتماد به مبارزانی که به پیروزی بر داعش دست یافتند؛ بنابراین ما از این هیات میخواهیم که نظر خود را در مورد تصمیم پنجم ژانویه ۲۰۲۰ پارلمان مبنی بر خروج نیروهای خارجی از عراق و دستیابی به حاکمیت کامل ملی را اعلام کنند. وی افزود: امید بزرگ ما این است که شما امید مردم خود و کسانی که تظاهرات میلیونی برای خروج نیروهای خارجی و دستیابی به حاکمیت کامل ملی برگزار کردند را ناامید نکنید.
همچنین، دبیرکل جنبش عصائب اهل الحق عراق عصر پنجشنبه در پی دیدار هیاتهای مذاکره کننده آمریکای و عراقی اعلام کرد هرگونه حضور نظامی آمریکا در عراق طبق قانون مردود است. به گزارش پایگاه خبری النجباء، قیس الخزعلی، دبیرکل جنبش عصائب اهل الحق عراق در توئیتی نوشت: دولت آمریکا بداند زمانی که درخواست میکند نیروهای نظامیاش در عراق بمانند، طبق قوانین عراق محکوم خواهد شد زیرا پارلمان عراق پیش از این مخالفت کرده و به آنان مصونیت نخواهد داد. وی گفت: قوانین عراق اجازه ماندن نظامیان آمریکایی را نمیدهد. پارلمان عراق همچنین اجازه هیچ تلاشی را برای دور زدن این موضوع نخواهد داد.
توافق بر سر کاهش تعداد نظامیان آمریکایی
دولتهای آمریکا و عراق پنجشنبه شب در بیانیه مشترکی در پی آغاز مذاکرات استراتژیک میان دو کشور از توافق برای کاهش حضور نظامی واشنگتن در عراق ظرف چند ماه آینده خبر دادند. به گزارش ایسنا، به نقل از اسکای نیوز، در بیانیه مشترک دو کشور آمده است: در سایه پیشرفتهای چشمگیر در مسیر نابودی داعش آمریکا روند کاهش نیروهای نظامیاش در عراق را طی چند ماه آتی ادامه میدهد. هیات عراقی به ریاست عبدالکریم هاشم مصطفی معاون وزارت خارجه و هیات آمریکایی به ریاست دیوید هیل، معاون وزارت خارجه آمریکا در امور سیاسی مذاکرات استراتژیکی را براساس چارچوب توافق استراتژیک سال ۲۰۰۸ برگزار کردند.
دو طرف در این مذاکرات بار دیگر بر اصول توافق استراتژیک سال ۲۰۰۸ تاکید کردند. همچنین آمریکا بار دیگر پایبندی خود و احترام به حاکمیت عراق و تمامیت ارضی آن و تصمیمات مقامات پارلمانی و اجرایی عراق را اعلام کرد. در زمینه اقتصاد و انرژی نیز آمریکا اعلام کرد موضوع فراهم کردن مشاوران اقتصادی برای همکاری مستقیم با دولت عراق در کمک به تقویت حمایت بینالمللی از این کشور از جمله موسسات دولتی در طرحهای مربوط به اجرای اصلاحات اقتصادی اساسی را بررسی میکند.
دو کشور همچنین پروژههای سرمایه گذاری شامل سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی بینالمللی در عرصه انرژی و دیگر بخشهارا مورد بررسی قرار دادند. علاوه بر تیمهای مذاکره کننده دو کشور بر اهمیت کمک به عراق در اجرای برنامههای دولت و اصلاحات که انعکاسدهنده خواستههای ملت عراق است از جمله بازگرداندن ثبات، برگزاری انتخابات آزاد و شفاف و دارای اعتبار تاکید کردند. در زمینه امنیتی نیز آمریکا متعهد شد در چند ماه آینده نیروهایش در عراق را کاهش دهد. علاوه بر این دو طرف درباره وضعیت نیروهای نظامی آمریکایی که در عراق میماند گفتوگو کردند.
آمریکا نیز متعهد شد برای ایجاد پایگاههای دائم یا حضور نظامی دائم در عراق تلاش نخواهد کرد. این مساله در سال ۲۰۰۸ نیز میان دو طرف به توافق رسیده بود. دولت عراق نیز در مقابل متعهد شد که از نظامیان ائتلاف بینالمللی تحت امر آمریکا حمایت کند. در همین راستا وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که دولت بغداد نسبت به ممانعت از هرگونه هدفگیری مجدد سفارت واشنگتن و بازداشت عاملان تهدید هیاتهای دیپلماتیک آمریکا در عراق متعهد شد.
توافق بغداد - واشنگتن و نیازمندی به تایید پارلمان
یکی از مهمترین نکات پیرامون توافق استراتژیک میان آمریکا و عراق، تایید تمامی بندهای آن از سوی پارلمان است. در این زمینه، «محمد کریم» عضو ائتلاف الفتح در پارلمان عراق بر ضرورت تماس دولت با پارلمان درباره مذاکرات میان بغداد و واشنگتن تاکید کرد و گفت که توافقنامههای دولت باید در پارلمان به تصویب برسد. «محمد کریم» در گفتوگو با پایگاه خبری «المعلومه» تاکید کرد: «هر توافقی که دولت منعقد کرده باشد، باید مورد تایید پارلمان قرار گیرد؛ همان اتفاقی که در دهه گذشته میان بغداد و واشنگتن رخ داد و به دنبال آن نیروهای آمریکایی از عراق خارج شدند». وی افزود: «دولت باید درباره گفتوگوها با طرف آمریکایی و قبل از هر توافقنامه جدیدی در تماس با پارلمان و طرفهای سیاسی باشد». عضو ائتلاف الفتح گفت: «پارلمان حرف خود را درباره حضور آمریکا در عراق زده است و تصمیم بر اخراج نیروهای خارجی از کشور گرفته است؛ اما واشنگتن سعی در ترسیم نقشهای برای بازگشت به عراق دارد در حالی که بغداد تصمیم اخراج این نیروها را قطعی کرده است».
وقتکشی به سبک واشنگتن
اولین دور از مذاکرات استراتژیک میان عراق و آمریکا را بیش از آنکه نشستی بر مبنای توافق فراگیر دانست، بیشتر به حوزه نظامی و امنیتی محدود شد. اما در این میان توجه به این امر ضروری است که هدف اصلی آمریکاییها بر مبنای وقتکشی و اتلاف زمان برای تداوم حضور در کشور عراق میباشد. در حقیقت، مقامات سیاسی کاخ سفید به وضوح نسبت به این امر آگاهی دارند که خواست عمومی شهروندان و احزاب سیاسی عراقی اخراج نظامیان آمریکایی از کشور است. لذا واشنگتن قصد دارد از هر طریق ممکن زمینه تداوم حضور نظامیان خود در کشور عراق را فراهم کند و در مقطع کنونی تاکتیک این کشور بر مبنای وقت کشی و ائتلاف زمان بنا نهاده شده است. در تداوم همین رویکرد شاهد هستیم که دور دوم مذاکرات نیز به ماه آینده موکول شده و احتمالا آمریکاییها تلاش خواهند کرد این روند را ادامه دهند.
