سایت تحلیلی خبری الوقت | Alwaght Website

انتخاب سردبیر

خبر

بیشترین بازدید

روز هفته ماه

پرونده ها

دکترین امنیت ملی آمریکا در دوران ترامپ

دکترین امنیت ملی آمریکا در دوران ترامپ

undefined
بازسازی غزه؛ چالش‌ها، مخاطرات و سناریوها

بازسازی غزه؛ چالش‌ها، مخاطرات و سناریوها

undefined
طالبان و پاکستان؛ از هم‌پیمانی تا دشمنی

طالبان و پاکستان؛ از هم‌پیمانی تا دشمنی

undefined
کاروان‌های دریایی کمک به غزه

کاروان‌های دریایی کمک به غزه

undefined
جنگ 12 روزه

جنگ 12 روزه

undefined
گاه‌شمار جنگ غزه

گاه‌شمار جنگ غزه

undefined
توافق صلح ایران و عربستان

توافق صلح ایران و عربستان

undefined
طوفان الاقصی

طوفان الاقصی

تندروهای صهیونیست‌ باد کاشتند پس طوفان درو می‌کنند!
فراز و فرود مناسبات ترکیه و عربستان

فراز و فرود مناسبات ترکیه و عربستان

undefined
معامله قرن

معامله قرن

undefined
اختلافات ترکیه و آمریکا

اختلافات ترکیه و آمریکا

undefined
New node

New node

تحولات ترکیه

تحولات ترکیه

undefined
آزادسازی موصل

آزادسازی موصل

آزادسازی موصل یا نبرد بازپس گیری موصل از اشغال گروه تروریستی داعش، عملیات نظامی منظم و کلاسیکی است که از روز دوشنبه ۱۷ اکتبر ۲۰۱۶ به فرمان حیدر العبادی نخست وزیر عراق برای پس گرفتن موصل از سیطره داعش آغاز شد. موصل مرکز استان نینوا و دومین شهر بزرگ عراق در تابستان ۲۰۱۴ به اشغال گروه داعش درآمد و از آن زمان ابوبکر بغدادی، خلافت خودخوانده خود را در این هشر استقرار نمود. عملیات آزادسازی موصل از نوع جنگ‌های شهری منظم به شمار می‌رود.
آزادسازی حلب

آزادسازی حلب

پس از آن که دیدبان حقوق بشر سوریه مستقر در لندن؛ اوایل هفته جاری اعلام کرد که 60 درصد از مناطق شرقی حلب توسط ارتش سوریه از اشغال گروه‌های تروریستی آزاد شده است، حال منابع خبری امروز اعلام کرده‌اند؛ با پیشروی سریع و برق‌ آسای ارتش سوریه طی چند روز گذشته، مناطق تحت کنترل دولت سوریه در شرق حلب، به میزان 80 درصد رسیده است.
New node

New node

New node

New node

سازمان القاعده

سازمان القاعده

سازمان القاعده القاعده پس از 2001 دچار دگرگوني‌هاي چشم¬گيري شد. ساختار هرمي آن جاي خود را به ساختاري داد كه زيرمجموعه‌ها در آن با استقلال عمل فعاليت مي‌كردند. اين تحول اگرچه تسلط مركز بر پيرامون را تقليل داد اما بر گستره و توالي عمليات القاعده در كشورهاي مختلف خاورميانه افزود. با اين حال توان عملياتي كلان القاعده در اثر اين دگرگوني تا حدود زيادي تحليل رفت. القاعده پس از بمب‌گذاري‌هاي لندن در 2005، تاكنون نتوانسته است عمليات موفقيت آميزي در كشورهاي غربي انجام دهد. افزون بر اين، گسترش دامنۀ منطقه اي فعاليت هاي القاعده به كشته و دستگير شدن بسياري از رهبران و كادرهاي اصلي آن انجاميد. با اين حال تمامي اين چالش‌ها مانع تداوم فعاليت القاعده نشد. زيرمجموعه هاي آن در عراق، يمن، افغانستان، پاكستان، سومالي و ديگر كشورها و مناطق فعال باقي ماندند. تشكيلات القاعده تشكيلات القاعده در سال 1988 توسط اسامه بن لادن جهت مبارزه با "اتحاد جماهير شوروي" در افغانستان تأسيس شد. القاعده از سازمان "مكتب الخدمة" كه هدف آن مسلح‌ كردن و آموزش مجاهدين اسلامي براي جنگ با شوروي بود گسترش و پيشرفت يافت. اين سازمان از حمايت و پشتيباني دولت‌هاي اسلامي به ‌ويژه عربستان سعودي و پاكستان و همچنين ايالات متحده آمريكا برخوردار بود. در سال 2000 ايمن ظواهري سازمان "جهاد اسلامي مصر" را با سازمان القاعده ادغام كرد و به شخص دوم اين تشكيلات تبديل شد. خاستگاه اصلي القاعده را بايد "وهابيت" برشمرد كه خود ريشه در جنبش سلفي، مذهب حنبلي و پيروان اهل حديث دارد. رهبران، نظريه پردازان و بسياري از اعضاي القاعده يا وهابي‌اند يا از پيروان مذاهب حنبلي و حنفي كه به وهابيت تمايل زيادي دارند. القاعده را جنبشي سلفي نيز دانسته‌اند، زيرا پيشوايان آن، يعني "احمد بن حنبل" و "ابن تيميه" از نخستين مدعيان سلفي‌گري بوده‌اند. اين تفكر با دريافت خاص خود از توحيد و تكيه بر استدلال‌هاي ظاهرگرايانه بسياري از مسلمانان را كافر مي‌داند و نوك اين ويژگي تكفيري خود را به طور خاص متوجه شيعيان كرده است. ايدئولوژي القاعده بر چهار ركن سلفي‌گري، راديكاليسم، شيعه ستيزي و غرب ستيزي استوار است. از آنجا كه دو ركن آخر بر آمده از ويژگي سلفي‌گري است، به اختصار مي‌توان آن را ايدئولوژي "سلفي راديكال" ناميد. از نگاه آنان، دين يك نظام ساده حقوقي است كه از جانب خداوند براي رهايي بشر از عذاب دنيوي و اخروي نازل شده و تكاليفي را بر او واجب كرده است. به همين دليل بشر براي سعادت دنيا و آخرت بايد به عبادت و اطاعت خدا بپردازد. به رغم تداوم فعاليت، القاعده از نيمۀ دهۀ گذشته دچار چالش‌هاي بزرگي شد كه آيندۀ آن را در هاله‌اي از ابهام فرو برد. چهار چالش عمدۀ القاعده در اين سال ها به ترتيب اهميت عبارتند از: - تنزل جايگاه در جهان اسلام: در نظرسنجي هاي پس از يازده سپتامبر، القاعده از مقبوليت و محبوبيت قابل توجهي در كشورهاي اسلامي برخوردار بود. اين جنبش در ذهن بسياري از مسلمانان متشكل از جهادگراني بود كه پس از آزادسازيِ افغانستان از اشغال ملحدان، مبارزه با ظلم و ستم در ابعاد داخلي (در برابر رژيم‌هاي فاسد منطقه) و خارجي (در برابر امريكا و غرب) و دفاع از منافع جهان اسلام را سرلوحۀ فعاليت هاي خود قرار داده‌اند. اين نوع نگاه در ابتدا با توجه به گفتمان ظلم‌ستيز و جهادگرايانۀ القاعده چندان غيرمنتظره نمي‌نمود. اما با روشن شدن پيامدهاي عملكرد القاعده بر جهان اسلام، به ويژه اشغال افغانستان و عراق و نيز گسترش فعاليت‌هايي كه بيش از هر چيز جان و مال مسلمانان و بي‌گناهان را هدف مي‌گرفت، طرفداري از گفتمان القاعده به تدريج رو به كاهش نهاد. به طور مشخص از سال‌هاي 2005 و 2006 محبوبيت القاعده و پشتيباني از آن در ميان مسلمانان رو به تنزل نهاد، به نحوي كه در 2010 طرفداري از القاعده نسبت به 2001 به نيم كاهش يافت. تنزل هواداري از القاعده به معناي كاهش حمايت پرسنلي و مالي به ويژه از زيرمجموعه‌هاي اين سازمان مي‌باشد. پيامدهاي اين واقعيت را در عراق، يمن و مغرب شاهد بوديم؛ - بهار عربي: دومين چالش، خيزش‌هاي فراگير و مردميِ 2011 در خاورميانه مي‌باشد. اين تحركات در سه جهت براي القاعده پيامدهاي منفي در بر داشت: نخست آنكه تبليغات عليه رژيم‌هاي حاكم كه پيشتر يكي از ابزارهاي اساسي القاعده براي جلب حمايت و توجيه عملكردش نزد مسلمانان بود، با توجه به حضور گستردۀ مردم در اعتراضات ضدرژيم، كارآيي خود را در جذب نيروهاي جوان و پشتيباني مالي از القاعده در ميان شهروندان عرب از دست داد. دوم آنكه تقريباً تمامي نيروهاي فعال در زندگي سياسيِ منطقه – به جز القاعده – در اين تحولات حضور داشتند. تصويري كه دوري القاعده از جوامع عربي را به خوبي به نمايش گذاشت. سوم آنكه، مردمي بودن تحولات و حاشيه‌اي بودن نقش آمريكا و در واقع غافلگيريِ اين كشور از سرعت و گسترۀ تحولات و نيز تضاد آمريكا با برخي از رژيم‌هاي عرب، امكان بهره‌گيري تبليغاتي القاعده از حضور امريكا را از بين برد؛ - حذف رهبر كاريزماتيك: مرگ بن لادن بزرگترين چالش القاعده در طول سال‌هاي فعاليت آن بود. جنبش‌هاي اسلام‌گرا اغلب بر محور شخصيتي كاريزماتيك و نيرومند به فعاليت مي‌پردازند. نگاهي به جنبش‌هاي اسلام‌گراي قرن بيستم در خاورميانۀ عربي نشان مي‌دهد كه حذف رهبريِ كاريزماتيك از صحنه، اغلب به معناي زمين‌گير شدن و آغاز زوال چنين جنبش‌هايي بوده است. افزون بر اين، شخصيت جذاب و محبوبيت بن لادن در ميان اعضاي القاعده و توان سخنوريِ وي نقشي اساسي در تحكيم وحدت سازمانيِ القاعده داشته است. مرگ بن لادن علاوه بر حذف چهرۀ كاريزماتيك و وحدت‌بخشِ القاعده، اين جنبش را با چالش جانشيني روبه رو كرد؛ - بحران جانشيني: هشت هفته پس از مرگ بن لادن اعلام شد كه أيمن الظواهري به جانشيني وي انتخاب شده است. اين فاصلۀ زماني به خوبي گوياي اختلافات دروني القاعده بر سر انتخاب جانشين است. حتي اگر اين تأخير را، بنا بر تحليلي، ناشي از دشواري برگزاري سريع نشست اعضاي عالي‌رتبۀ القاعده براي انتخاب رهبر بدانيم، عدم بيعت زودهنگام زيرمجموعه هاي القاعده اين تحليل را زير سوال برد. تأخير در بيعت ساير زيرمجموعه هاي القاعده، نشان از تأثير چالش جانشيني بن لادن بر وحدت سازماني القاعده مي باشد. افزون بر فقدان اجماع بر سر الظواهري، وي چهره‌اي كاريزماتيك به حساب نمي‌آيد و از شخصيت و قدرت سخنوري بن لادن و اثرگذاري وي در رهبران و كادرهاي القاعده برخوردار نيست. از ديد برخي وي بيشتر براي مديريت يك اداره يا شركت مناسب است تا رهبري يك جنبش جهاني. مجموعۀ چهار چالش فوق، القاعده را در بستر اصلي و در حال دگرگوني فعاليتش، خاورميانه، به حاشيه رانده است. مرگ بن لادن بزرگترين ضربه‌اي بود كه به القاعده وارد شد. اگرچه الظواهري به عنوان ايدئولوگ القاعده معروف است اما وي به وضوح از صفات لازم براي رهبري جنبشي گسترده همچون القاعده برخوردار نيست. وضعيت فعلي القاعده در حالي كه كمتر از سه سال از كشته شدن اسامه بن لادن، بنيان گذار القاعده نگذشته است كه طيف هاي جوان‌تر و نوظهور القاعده پاگرفته و اقدامات انتحاري را در برخي از كشورهاي منطقه انجام مي دهند. اين در حالي مي باشد كه در سال هاي گذشته، القاعده به لحاظ سازماني و ايدئولوژي در مسير تنزل و عقب نشيني بود. روند ظهور مجدد اين سازمان تروريستي در برخي از كشورهاي منطقه را مي توان به شرايط بحراني و بعضاً هرج و مرج داخلي اين كشورها بي ارتباط ندانست. چرا كه خلأ ايدئولوژي در جهان عرب به واسطه شكست حكومت‌هاي اصلاح طلب، بازار سازمان القاعده و ايدئولوژي القاعده گرايي را در جهان عرب رونق بخشيده است. به بيان ديگر، بسياري از مخالفان انقلاب هاي عربي، كه خواهان حفظ ديكتاتورهاي سابق در قدرت بودند و يا خواهان قدرت‌يابي ديكتاتورهاي ديگر و بعضاً بازگشت آن‌ها بودند، نسل جديدي از القاعده نوين را پايه گذاري كرده‌اند. سازماني كه بسياري از اعضاي قديمي و كليدي آن در سال‌هاي گذشته كشته شدند، با گفتمان جديد و با هدف تغيير در جهان اسلام، تنها از طريق جهاد خشونت‌آميز و تروريسم، سعي در پياده نمودن پارادايم خود دارند. در اين بين جماعت اخوان المسلمين به عنوان دشمن محوري القاعده، كه چند سالي در مسير تسلط بر سياست‌هاي جهان عرب، تغييراتي را به وجود آورد، نقش مهمي در تقويت اين گروه نوين بازي كرد. هر چند كه اخوان در ادامه حركت خود، دچار چالش هاي جدي شده است، اما توانست اثبات كند كه تغيير واقعي در جهان عرب بدون تروريسم و اقدامات خشن هم امكان دارد. بر همين اساس، بسياري از تحليلگران، ظهور نسل جديد از گروه القاعده را پيش بيني كردند. نكته قابل تأمل اينكه، نوظهوران و وابستگان به القاعده نوين خيز بلندي از دمشق تا بغداد و بيروت برداشته اند و در سال گذشته خشونت و افراطي‌گرايي هاي فراواني را انجام داده اند. القاعده اي كه در عراق صحبت از شكست و محو جدي آن بود، مجدداً احيا شده و اقداماتي مرگبارتر از گذشته انجام مي‌دهد. امروز گروه دولت اسلامي عراق و شام، داعش بار ديگر براي به دست گرفتن مناطق غربي عراق در حال جنگيدن است. حتي اين گروه با ائتلاف با جبهه النصره در سوريه شكوفاتر شده است و به همراه يكديگر براي نابودي منطقه تلاش مي كنند. بر همين اساس، خشونت فرقه اي بين شيعه و سني چندين برابر شده است. بسياري از جهادي‌هايي كه از اروپا روانه سوريه شده‌اند در آتش القاعده نوين در حال سوختن مي باشند. تلاش گردان‌هاي تروريستي چون (گردان‌هاي عبدا… عزام) براي كشاندن جنگ فرقه‌اي از سوريه به لبنان و عراق است. حتي حمله به سفارت ايران در بيروت و ساير اقدامات انتحاري چون بمب گذاري را در مناطق شيعه نشين در دستوركار خود دارند
گروه داعش

گروه داعش

دولت اسلامي عراق و شام يا داعش به عنوان گروهي منشعب از القاعده محسوب مي شود كه از منظر گرايشات عقيدتي و فكري و همچنين جنبه رفتاري رويكرد يكساني با القاعده دارد. با اين حال رفتارهاي اين گروه تروريستي در طول يك دهه گذشته و به خصوص چند سال اخير نشانگر راديكال تر و خشن تر بودن اين گروه در مقايسه با القاعده است و داعش با توجه به جدايي از القاعده و پيدايش اختلافاتي بين آن دو به عنوان مخوف‌ترين و قدرتمندترين گروه تروريستي در عرصه خاورميانه ظهور كرده است. هر چند كه داعش در شكل كنوني آن محصول بحران سوريه و گسترش اختلافات و منازعات منطقه اي بعد از 2011 است، اما ريشه ها و روند قدرت گرفتن آن به دوره پس از صدام در عراق يعني از سال 2003 به بعد مربوط است. حمله آمريكا به عراق در سال 2003 فرصت و فضاي مناسبي را براي حضور و نقش آفريني گروههاي مسلح و تروريستي مختلف از جمله گروههاي مرتبط با القاعده در اين كشور بوجود آورد. بر اين اساس گروههاي مسلح مختلفي به خصوص در سالهاي پس از 2004 در عراق ظهور كرد كه با جذب نيرو و منابع مالي در تلاش بودند كه با نيروهاي نظامي آمريكايي و همچنين نيروهاي عراقي مقابله كنند. يكي از مهمترين اين گروهها جماعه التوحيد و الجهاد بود كه به رهبري ابومصعب زرقاوي در سال 2004 تشكيل شد. پس از آنكه زرقاوي بيعت خود با اسامه بن لادن رهبر القاعده را اعلام كرد به تنظيم القاعده في بلاد الرافدين تبديل شد و همچنين به اين گروه القاعده عراق نيز اطلاق مي شد. زرقاوي بعد از آزادي از زندان در اردن در سال 1999 رهبري بخشي از داوطلبان جهادي در افغانستان را برعهده داشت، اما در سال 2001 از اين كشور به شمال عراق فرار كرد و در آنجا به گروه انصارالاسلام پيوست و سپس با ايجاد القاعده عراق، وفاداري خود به رهبري شبكه جهاني القاعده را بيان داشت. القاعده عراق به تدريج به اصلي ترين گروه تروريستي در عراق تبديل شد و بيشترين انفجارها و اقدامات تروريستي از سوي اين گروه صورت گرفت. از جمله مهمترين اقدامات القاعده عراق كه در پي ايجاد فتنه مذهبي و جنگ داخلي در عراق بود، انفجار حرم شريف امامين عسگرين در سامرا در سال 2006 بود. اين تشكل عمليات تروريستي خود را به اندازه اي افزايش داد كه به يكي از قوي ترين گروههاي مسلح در صحنه عراق تبديل شد و شروع به گسترش نفوذ خود در مناطق گسترده اي از عراق كرد تا اينكه در سال 2006،‌ زرقاوي علنا در يك نوار ويدئويي تشكيل آنچه را " شوراي مجاهدين" خواند به سركردگي عبدالله رشيد البغدادي اعلام كرد. پس از كشته شدن زرقاوي توسط نيروهاي آمريكايي در سال 2006، ابوحمزه المهاجر به سركردگي اين گروه تعيين شد و در پايان همان سال دولت اسلامي عراق به سركردگي ابوعمر البغدادي تشكيل شد. دولت اسلامي عراق به عنوان گروهي تروريستي و شاخه القاعده در عراق در شكل جديد خود تحت رهبري ابوعمر البغدادي تلاشهاي خود براي ايجاد ناامني در عراق را ادامه داد، با اين حال اين گروه از سال 2008 با افول و كاهش قدرت و تاثيرگذاري در عراق مواجه شد. شكل گيري نيروهاي الصحوه يا بيداري از ميان عشاير سني عراق براي مقابله با القاعده عراق و اقدامات نظامي و امنيتي در مقابل آن باعث تضعيف جدي اين گروه شد. در 19 آوريل 2010، نظاميان آمريكايي و عراقي طي يك عمليات نظامي در منطقه الثرثار، منزلي را هدف قرار دادند كه ابوعمر البغدادي و ابوحمزه المهاجر در آن حضور داشتند و پس از درگيريهاي شديد ميان دو طرف، اين منزل هدف حملات هوايي قرار گرفت و در نتيجه آن دو سركرده تروريستها به هلاكت رسيدند. يك هفته بعد، اين گروه تروريستي در بيانيه اي هلاكت البغدادي و المهاجر را رسما اعلام كرد و پس از حدود ده روز، مجلس شوراي دولت اسلامي عراق تشكيل جلسه داد و ابوبكر البغدادي را به عنوان جانشين ابوعمر البغدادي انتخاب كرد. هر چند در اين دوره دولت اسلامي عراق در مرحله ضعف بود، اما بحران سوريه فرصتهاي نويني را براي اين گروه ايجاد كرد و البغدادي با بهره گيري از آن توانست به جايگاه و نقش آفريني عمده اي در معادلات عراق و سوريه بپردازد. بحران سوريه از چند منظر باعث ايجاد فرصت براي گروه تروريستي دولت اسلامي عراق شد. اول اينكه سوريه با توجه به مجاورت جغرافيايي و پيوستگي سرزميني با عراق فضاي عملياتي مناسبي را براي افزايش قدرت و نقش آفريني اين گروه بوجود آورد. دوم اينكه گسترش بحران و رقابتهاي منطقه اي و افزايش تنشهاي مذهبي و فضاي افراط گرايانه در منطقه منابع انساني و مالي گسترده اي را براي گروه دولت اسلامي عراق فراهم ساخت. با توجه به شرايط جديد سوريه ابوبكر بغدادي يكي از معاونان خود به نام ابومحمد الجولاني را به سوريه فرستاد كه منجر به شكل گيري گروه جبهه النصره در سوريه در 2011 شد. جبهه النصره تا سال 2013 به عنوان گروهي وابسته به القاعده در سوريه معروف بود و توانست با جذب نيرو و منابع مالي به يكي از بازيگران مهم معارض در اين كشور تبديل شود. در حالي كه گزارشهاي اطلاعاتي از رابطه فكري و تشكيلاتي اين گروه با شاخه دولت عراق اسلامي پرده برداشت، در نهم آوريل 2013، ابوبكر البغدادي در يك پيام صوتي اعلام كرد كه جبهه النصره امتداد دولت اسلامي عراق است و تشكيل آنچه دولت اسلامي عراق و شام خواند با ادغام جبهه النصره و دولت اسلامي عراق اعلام كرد. اما طولي نكشيد كه يك نوار صوتي منتسب به ابومحمد الجولاني پخش شد كه در اين نوار از رابطه خود با دولت اسلامي عراق سخن گفت، اما وي ايده ادغام با اين گروه را نپذيرفت و بيعت خود را با شبكه القاعده تحت رهبري ايمن الظواهري اعلام كرد. بر اين اساس به رغم تاكيد ايمن الظواهري بر انحلال داعش و فعاليت جداگانه دولت اسلامي در عراق و جبهه النصره در سوريه، البغدادي بر ادامه حيات داعش تاكيد كرد. بر اين اساس بود كه اختلافات مهمي بين البغدادي و ايمن الظواهري و درگيريهاي بين جبهه النصره و داعش رخ داد. با اين حال داعش توانست به نقش آفريني گسترده تري در سوريه بپردازد و جايگاه خود را در اين كشور با تصرف برخي مناطق تثبيت كند. داعش پس از تقويت خود در سوريه بتدريج حضور و نقش آفريني خود در عراق را نيز گسترش داد. داعشي‌ها كه در طول سال 2013 حضور پراكنده اي در عراق داشتند، از ابتداي 2014 نقش خود در اين كشور را بسيار توسعه دادند. بر اين اساس بود كه آنها توانستند بر مناطق گسترده اي از عراق در استان الانبار مسلط شوند و شهرهاي مهم رمادي و فلوجه را به تصرف خود درآورند. هر چند نيروهاي عراقي توانستند مناطق مهمي از جمله رمادي را از كنترل داعش خارج سازند، اما شهرهايي مانند فلوجه همچنان در دست داعش باقي ماند. در حالي كه ارتش عراق در حال تشديد اقدامات اطلاعاتي و نظامي خود براي خارج ساختن داعش از فلوجه بود، مرحله جديدي از عمليات نظامي و پيشرويهاي اين گروه در استانهاي صلاح الدين، نينوا، ديالي و كركوك آغاز شد. داعش بعد از ناكامي در تصرف سامرا به موصل حمله كرد و توانست بر اين شهر مسلط شود. سپس پيشرويهاي داعش به سوي ساير مناطق عراق ادامه يافت و از جمله باعث تسلط بر تكريت شد. در حال حاضر داعش بر مناطق قابل توجهي از سوريه به خصوص قسمتهاي شرقي مانند الرقه و همچنين بخش‌هاي مهمي از مركز و غرب عراق مسلط است. در چنين شرايطي كه با گسترش توان مالي و انساني داعش و همكاري برخي گروههاي محلي با آن همراه است، تهديدات مختلف ناشي از آن در منطقه در حال گسترش است.
جنبش گولن

جنبش گولن

جنبش گولن طی سال‌های اخیر، جریانی در ترکیه رشد کرده که اگر چه خود را وامدار اندیشه‌های سعید نورسی عالم برجسته ترک می‌داند، اما از جهات گوناگون به ارائه الگویی نوین پرداخته است. این جریان که عموماً با نام رهبر آن فتح‌الله گولن آمیخته است، تحت عناوینی هم‌چون جماعت خدمت، جریان نورچی و جماعت گولن نیز شناخته می‌شود. این جریان نه تنها در ترکیه نوین به عنوان یکی از جریان های مهم شناخته شده، بلکه در سطح منطقه نیز جریانی تاثیرگذار محسوب می شود و طی سال های گذشته، رشدی فزاینده در مناطقی همچون بالکان، آسیای مرکزی و قفقاز، افریقا و حتی امریکا داشته است. شخصیت ودیدگاه های گولن درباره گولن و شخصیت او دیدگاه های متفاوتی وجود دارد. برخی از شاگردان گولن به او لقب خواجه افندی داده اند؛ زیرا وی هم تحصیلات سنتی دینی داشته و هم به فلسفه غرب و به ویژه فلسفه کانت تعلقی ویژه دارد. برخی دیگر از افراد جماعت، او را به چشم حضرت مهدی (عج) نگاه می کنند. برخی دیگر او را یک واعظ ساده مذهبی می دانند که بواسطه نوع سخنرانی هایش در میان مردم مشهور شده است. برخی نیز او را یک مصلح بزرگ دینی و پیام آور صلح و آشتی اسلام با دموکراسی تلقی می کنند. مخالفان وی نیز او را فردی دروغگو و فریبکار توصیف می کنند که حتی جرات بازگشت به ترکیه را نیز ندارد. عده ای نیز اعتقاد دارند گولن با شخصیت بت گونه ای که به هوادارانش داده، تصویری نژادپرست، ناسیونالیست و بیگانه از دیگران، از جماعت خود ترسیم کرده است. تکبر و خوار شمردن کسانی که خارج از جماعت هستند، به رویه ای معمولی تبدیل شده است. به نحوی که نزد پیروان این جماعت، غیر از گولن، سایر علمای جهان اسلام بی اطلاع هستند و درک درستی از مسایل ندارند. (DAĞ, 2014) به هر حال فارغ از آنکه قضاوتی درباره تعارف فوق از گولن و شخصیت وی داشته باشیم، واقعیت آن است که امروز نام فتح الله گولن با اصطلاح اسلام روشنگر یا معتدل ترک که بسیاری از پژوهندگان از آموزه هاو جهان بینی آن با عنوان «پارادایم اسلام اجتماعی» یاد می کنند، گره خورده است.( فلاح، 207:1389-205) در حقیقت فتح الله گولن در ترکیه به عنوان پدر اسلام اجتماعی معروف است و وی را بنیانگذار و رهبر جنبش گولن می‌خوانند. همچنین برخی از کتاب های گولن از پرفروش ترین کتاب ها در ترکیه و حتی سایر کشورهای اسلامی بوده اند. مدارس او در بیش از 160 کشور جهان فعالیت می کنند و آراء و افکار وی را به شاگران خود منتقل می کنند. جماعت خدمت(جریان گولن) آنچه امروز به نام جریان گولن یا جماعت خدمت معروف است، حاصل اندیشه ها و تلاش های محمد فتح الله گولن است. وی به عنوان یکی از شاگردان مکتب نورسی، تلاش زیادی جهت مدرن کردن جنبش نور انجام داد. وی که مشهورترین واعظ، نویسنده و تدریس کننده علوم اخلاقی و الهیات ترکیه محسوب می شود، در صدر جریانی قرار گرفته که طی سال های گذشته از تاثیر به سزایی در فضای سیاسی ـ اجتماعی ترکیه و برخی دیگر از کشورهای اسلامی برخوردار بوده است. اگر چه گولن صراحتا نورجی بودن خود را به زبان نیاورده و در سخنرانی ها کمتر از سعید نورسی یاد می کند، باید این حال جریان وی عمدتا جریانی منشعب از جماعت نور تلقی می شود. گولن که هم اکنون در پنسیلوانیای آمریکا زندگی می کند، خطیبی توانا است که از سن 14 سالگی خطابه می کرده است. وی بیشتر آموزش های دینی خود را نزد پدر و در تکیه محله خود نزد علما و متصوفه فرا گرفته است. پدرش علاوه بر زبان عربی و ترکی، زبان فارسی را هم به او آموخت. وی که هیچگاه ازدواج نکرده و مجرد زندگی می کند، بحث های دینی خود را با احساسات، عواطف و بیانی رسا همراه می کند و عیبی نمی بیند که هنگام موعظه، اشکش بر گونه جاری شود. او از طریق فن خطابت و همچنین با شیوه های خاص خود مانند گریه کردن در حال سخنرانی، توجه مخاطبان را به خود معطوف کرده و نورجی ها و دیگر افراد گروه های دینی را تحت تأثیر قرار داده است. از جلسات وعظ او فیلمبرداری می‌شود و این فیلم ها میان هوادارانش دست به دست می چرخد و تکثیر می شود. همچنین مجموعه سخنرانی های فتح الله گولن در قالب کاست و سی دی در مناطق مختلف توزیع می شود. این اقدام که هم پول و هم طرفداران او را افزایش داده است، با مخالفت سایر زعمای حرکت نورجی مواجه شده و اعتراض آنها را برانگیخته است. با این حال فتح الله گولن همچنان به این شیوه تشکیلاتی خود ادامه می دهد و موفق به ایجاد شبکه ای گسترده شده است. ماهیت جریان گولن درباره این جریان، دیدگاه‌های کلان مختلفی وجود دارد. به نحوی که برخی جریان گولن را جریان بومی می دانند که از بطن جامعه و اعتقادات مذهبی مردم ترکیه برخاسته است و برخی دیگر نیز آن را جریانی وارداتی تلقی می‌کنند که توسط امریکا و سایر کشورهای غربی مورد حمایت قرار گرفته است. باید توجه داشت که فتح الله گولن در ترکیه به شخصیت افسانه ای تبدیل شده که حضور، نفوذ و سایه وی و جماعتش در محیط و فضای کلیه اماکن سیاسی، نظامی و امنیتی ترکیه سایه افکنده و وابستگی این جماعت و التزام آن به احکام اسلامی و سیاست های آن بطور واضح و شفاف مشخص نیست. در واقع این جریان به رغم تعدد و تنوع حوزه های فعالیتش، همچنان ناشناخته و مبهم به نظر می رسد و بسیاری از صاحب نظران چه در داخل و چه خارج از ترکیه، نسبت به مقاصد و نیات دراز مدت این جریان اظهار بی اطلاعی می کنند. به نحوی که هیچ کس از میزان قدرت مالی و تعداد طرفداران این جریان اطلاع درستی ندارد و معلوم نیست نفوذ گولن در دستگاه های کلیدی دولتی تا چه حد است و در صورت احراز قدرت بیشتر، چه خط مشی را پیش خواهد گرفت.
alwaght.net
خبر

اعلام مخالفت سیدحسن نصرالله با استعفای نخست وزیر لبنان

جمعه 3 آبان 1398
اعلام مخالفت سیدحسن نصرالله با استعفای نخست وزیر لبنان
به گزارش الوقت به نقل از شبکه المنار، سید حسن نصرالله در سخنان امروز خود به تحولات داخلی لبنان و اعتراضاتی که وارد دومین هفته خود شده است، اشاره می‌کند.

مهمترین محورهای سخنان نصرالله به شرح ذیل است:

لبنان در شرایط حساسی به سر می‌برد و این امر ایجاب می کند که با حس مسئولیت پذیری و آرامش صحبت کنیم.

شنبه گذشته بعد از چند روز از آغاز تحرک و جنبش مردمی گفتم که این جنبش، مردمی و خودجوش و صادقانه و فراتر از طوایف است و بیانگر مشکلات و دغدغه های مردم است و ریشه در  یک حزب یا سفارتخانه ندارد.

من این تحرک و جنبش را محترم شمردم. معتقدیم که آنچه انجام دادند، مهم و عظیم بود. توضیح دادم که حزب الله در آن مشارکت نمی کند، زیرا اگر در آن مشارکت کند، این امر در میادین آشکار خواهد بود و جنبش مسیر دیگری به خود خواهد گرفت و بعدی منطقه ای خواهد داشت. مصلحت جنبش در این است که به دور از ما و احزاب باقی بماند.

گفتم که می توانید به خیابانها بیایید، زیرا شما از طرف های متنوعی هستید و می توانید هرگاه خواستید، به خیابان بیایید، اما اگر حزب الله به خیابان بیاید، نمی تواند قبل از تحقق اهداف از خیابان خارج شود.

برخی از اولین روز گفتند که حزب الله و سید حسن نصرالله تظاهرکنندگان را تهدید می کند. برخی این گفته را باور کردند و رسانه های کشورهای عرب حوزه خلیج(فارس) بر این محور حرکت کردند و برخی هم در داخل.

از جایگاهی برادرانه آرزو داشتم که تظاهرکنندگان از اهانت کردن و اقدامات تخریبی و برخورد با ارتش و نیروهای امنیتی پرهیز کنند و مهمترین نکته این بود که آرزو داشتم که به احزاب سیاسی اجازه ندهند که بر موج جنبش سوار شوند و آن را به جای دیگری ببرند.

درخصوص دستاوردها و جنبه های مثبت باید بگویم که دستاوردهای بزرگی خصوصا در روزهای اول حاصل شد. می خواهم برخی از این جنبه های مثبت را یادآور شوم. این مردم بودند که این جنبه های مثبت را تحقق بخشیدند و لذا مسئولیت همگان است که جنبه های مثبت جنبش و تحرکات را که به نفع همگان است، حفظ کنند

درخصوص جنبه های مثبت باید گفت که این جنبش بر دولت فشار آورد تا بودجه ای عاری از مالیات را با کسری 0.6 درصد برای اولین بار در طول 20 سال تصویب کند. عملا بحث و گفت وگو زیاد بود . امروز این جنبش بودجه ای بدون مالیات را تحمیل کرد که این یک دستاورد کوچک نیست، بلکه مهم و بزرگ است.

زیر فشار جنبش و تحرکات مردمی، بسته اصلاحاتی که حریری درباره آن سخن گفت، بیرون آمد که بسیار مهم و بی سابقه است. در آن خواسته های مهمی مطرح است. در حد خودش گامی مترقی و رو به جلو است.

این گامی رو به جلو هست؛ هرچند در سطح انتظارات نیست.

کسی که خود را هدایت کننده جنبش و تحرکات می داند و برخی رسانه ها این بسته اصلاحات را به طرز عجیبی کم اهمیت دانستند.  من به یاد نمی آورم که در سایه هرگونه دولتی و در طول تنها یک جلسه واحد، این میزان تصمیمات همراه با جدول زمانی بیرون آمده باشد بنابراین چرا این موضوع را کم اهمیت می شمارند؟ این دستاوردی برای جنبش است. برخی این دستاوردها را کم اهمیت می شمارند. کم شمردن دستاوردها به این شکل درست نیست.

این بسته اصلاحات وعده نیست. آنچه به دولت مربوط می شود، یک سری تصمیمات گرفته شده با جدول زمانی همراه است و آنچه که نیاز به تصویب در مجلس نمایندگان دارد، پیش نویس قوانین است. مهمترین آنها بازپس گیری اموال به غارت رفته است. ما به عنوان حزب الله آماده همکاری با همه افراد با جدیت هستیم. این بسته اصلاحات برای اجرا شدن است و نه اینکه جوهری بر روی کاغذ بماند. اجازه به تاخیر افتاده این تصمیمات و اجرا شدن آن را نخواهیم داد.

جنبش و تحرکات مردم ، مسئولان دولتی را بر آن داشت تا اجرای وعده های خود را آغاز کنند و جلسات فشرده ای که برگزار می شود، گواه این امر است.

مردم به خودشان اعتماد به نفس دارند. این جنبش و تحرک مردمی اعتماد و امید را بازگرداند.

این جنبش فرصتی به مردم داد که بگویند چه چیزی می خواهند. جنبه مثبت این بود که مردم رنج ها و مشکلات خود را با تعابیر و عبارت های خود بیان کردند. باید مردم عادی و فقیران و دانشجویان و افراد بیکار را ببینیم. به طور اساسی، خواسته ها، اجتماعی است. مردم بدون ترس یا مانعی نظر خود را بیان کردند.

این جنبش و تحرک مردمی فضایی را در کشور ایجاد کرد که درها را به روی همه نیروهای سیاسی جدی می گشاید که آیا در مبارزه با فساد و هدر دادن امول عمومی و تلاش برای اصلاحات صادق هستند. این فضا باعث خواهد شد که نیروهای سیاسی جدیت بیشتری داشته باشند. از جمله این نیروهای جدی، حزب الله است.

این فضا درها را به روی همگان و همه انسان های جدی و صادق خواهد گشود.این بسته اصلاحات اولین گام در مسیر گام هایی است که باید برداشته شود. مجلس نمایندگان همین کار را خواهد کرد. ما در مسیر تصویب قانون بازگرداندن اموال چپاول شده و لغو محرمانه بودن اطلاعات بانکی و رفع مصونیت قانونی از دست اندرکاران بخش عمومی گام برخواهیم داشت تا دست دستگاه قضایی باز شود تا سالم و عادلانه و غیرگزینشی اقدام کند.

رئیس جمهور روز گذشته درها را به روی جنبش و تحرکات مردمی گشود و به آنها گفت که بفرمایید. رئیس جمهور نگفته است که مطالبات شما را گوش نمی کند، بله گفت که می خواهم گوش کنم و صحبت کنیم.امروز رئیس جمهور در صدر قدرت است و پاسدار قانون اساسی است و اگر مردم نمی خواهند که با او گفت وگو کنند، پس در این صورت، در مسیر کدام افق گام برخواهند داشت؟ وقتی درباره وضعیت موجود صحبت می کنیم، همه باید به دنبال راه حل باشیم. مردم و نیروهای سیاسی و افراد ذیربط بدانید که باید هرگونه راه حلی برپایه این امر باشد که خلاء در نهادها و قدرت ایجاد نشود، زیرا اگر روی دهد، امری بسیار خطرناک خواهد بود و در سایه وضعیت دشوار و بحرانی اقتصادی و مالی و معیشتی و در سایه تنش های سیاسی در کشور و منطقه به هرج و مرج و فروپاشی خواهد انجامید و (در صورت وقوع چنین فروپاشی) حتی ارتش که حافظ امنیت و صلح و سلامت داخلی است، قادر به پرداخت حقوق نخواهد بود. رویکرد باز برای هرگونه بحث و گفت وگو داریم، اما نه براساس رفتن به سمت خلاء قدرت زیرا این امر کشنده خواهد بود.

ما استعفای دولت را تایید نمی کنیم و برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام در این شرایط را نمی پذیریم زیرا موضوع پیچیده است. ما کشور را از خلا که به فروپاشی منجر خواهد شد، حفاظت می کنیم. مسئولیت ما حفاظت از کشور و ملت و مردم خودمان است. ما با مقاومت از آنها حفاظت می کنیم. ما خون و شهید نثار می کنیم تا همه خاک لبنان را آزاد کنیم. در سطح سیاسی در داخل نیز به حفاظت از کشور اهمیت می دهیم. ما هزینه اتهام زنی ها و اهانت ها را می پردازیم.

نکته اساسی در هرگونه راه حلی باید این باشد که به سمت خلا در قدرت حرکت نکنیم. ما کشور را به سمت دو سال و نیم خلا قدرت نبرده ایم. دولت و مجلس نمایندگان وجود داشت و راهها بسته نبود و مدارس و دانشگاهها و روند تجاری و تردد و سفر فعالیت می کردند. فقط رئیس جمهور در کاخ بعبدا نبود. این درست نیست که ما خلا قدرت را بر کشور تحمیل کردیم. براین اساس، رئیس جمهور روز گذشته درها را باز کرد (و خطاب به تظاهرات کنندگان گفت که) اگر رهبری ندارید، کسی را انتخاب کنید و اگر نمی توانید، نمایندگانی را از مناطق انتخاب کنید و گردهم آیید و بر سر خواسته های خود توافق کنید و سپس با رئیس جمهور وارد مذاکره شود. این به معنای خارج شدن از میادین نیست. زیر فشار اعتراضات مذاکره کید. کسی مذاکره را برای خارج کردن مردم ازمیادین مطرح نکرده است.

از تظاهر کنندگان می خواهم که جاده ها و خیابانها را باز کند. از میادین خارج نشوید، اما جاده و خیابانها را به روی مردمی که می خواهد به سرکار و مدارس و دانشگاهها بروند، باز کنید. برخی تلاش می کنند که فضا سازی کنند و بگویند که کسانی که در قدرت هستند، می خواهند ارتش را رو در روی تظاهرکنندگان قرار دهند، این دروغ و افترا و اقدامی تحریک آمیز و بی اساس است.

ارتش و نیروای امنیتی مجاز نیستند که به روی کسی تیراندازی کنند. اگر تعدی و تعرضی به دارایی های عمومی و مردم صورت گرفته یا ایست و بازرسی (غیرقانونی در جاده و خیابانها ایجاد شده است)، حکومت باید مسئولیت خود را (برای مقابله با آن ) برعهده بگیرد.

نکته چهارم این است که وضعیت کنونی جنبش و تحرکات با روزهای نخست تفاوت کرده است. این جنبش مردمی و خودجوش و به دور از احزاب و سفارتخانه ها به راه افتاد و آغاز شد اما تا حد زیادی در حال حاضر نظیر فعالیت های روزانه اش نیست و شعارهایش دیگر مردمی صرف نیست. این جنبش را احزاب و نیروهای سیاسی شناخه شده و برخی شخصیت ها و نهادهای معین هدایت می کنند. یک مدیریت هماهنگی و تامین مالی وجود دارد. تظاهرات و تامین آب و غذا و رسانه و تریبون همه و همه نیاز به پول دارد. برخی طرف ها حمایت مالی می کنند. نمی خواهم کسی را متهم کنم، اما امیدوارم که رهبران جنبش برای ما تشریح کنند که چه کسی حمایت مالی می کند؟ سوال بزرگی در این زمینه مطرح است.

خواسته هایی که امروز مطرح می شود، دیگر خواسته های مردم عادی و خوب نیست. امروز از سرنگونی نظام صحبت می شود. منظور کدام نظام است؟ آیا در لبنان نظامی وجود دارد. اما اگر بحث از بین بردن طائفه گری سیاسی است، ما با شما موافق هستیم. آیا مردم عملا خواهان خلاء در قدرت هستند؟

بحث درخواست از شورای امنیت برای قرار دادن لبنان زیر فصل هفتم منشور سازمان ملل طرح شده است. برخی میادین برای توصیف مقاومت به تروریسم و تمرکز روی سلاح مقاومت مورد استفاده قرار می گیرد. اینها آن خواسته هایی نبود که در روزهای اولیه آغاز جنبش و تحرکات وجود داشت. باید رسانه ها به آرشیو آن روز خود برگردند و جنس شعارها را متذکر شوند.

برخی نیروهای سیاسی و احزاب و تجمع ها موج سواری می کنند. تظاهرکنندگان در خیابانها هستند و بعد از گذشت  9 روز سوال می کنم که آیا باقی ماندن در خیابان می تواند اهداف را تحقق بخشد؟ شاید بله و شاید هم نه. تظاهرات به تنهایی کافی نیست و نیاز به چیز دیگری هم هست. قدرت آماده مذاکره است و شما باید مذاکره کنید.

چرا رهبران را مشخص نکرده اید؟ آیا رهبران پنهان واعلام نشده وجود دارند؟ چرا خود را علنی نمی کنند؟ دلایل زیادی وجود دارد و  می دانیم که رهبران این جنبش و تحرک چه کسانی هستند. آنها احزاب و برخی اشخاص هستند. تظاهرکنندگان باید بدانند که پشت سر چه کسانی تظاهرات می کنند.

گروهی هستند که جنبش را هدایت می کنند که آنها وطن گرا هستند و درباره درصد آنها بحث است. گروه دوم احزاب سیاسی هستند که در قدرت بودند و تاریخ و پروژه و ارتباطاتی با خارج دارند. گروه دیگری متشکل از تشکل ها و جریان های سیاسی جدیدی هستند که در انتخابات پارلمانی شرکت کردند و پول زیادی پرداختند. گروهی هم با سفارتخانه ها و دستگاههای اطلاعاتی خارجی در ارتباط هستند.. شخصیت ها و طرف هایی هستند که این برداشت وجود دارد که تحرکات را هدایت می کنند و برخی از مفسدترین آنها نیز کار حمایت مالی از این تحرکات را برعهده دارند.

انقلاب های مردمی، رهبرانی آشکار و  مشخص و جایگزین های مشخصی را معرفی می کند. کسانی که خود را رهبران جنبش و تحرکات می دانند، آمادگی خود را برای رفتن به دستگاه قضایی در صورت متهم شدن به فساد اعلام کنند. چهره های خود را نمایان کنید و محرمانه بودن اطلاعات بانکی خود را لغو کنید. این پول ها از کجا آمده است؟

نکته پنجم این است که من اولین کسی بودم که گفتم این جنبش خودجوش بوده و از طرف سفارتخانه ها یا احزاب هدایت نمی شود. من تئوری توطئه را رد می کنم، اما در روزهای اخیر، اطلاعات و داده ها حکایت از آن دارد که لبنان در معرض ضربه سیاسی و بین المللی قرار گرفته است. از لبنانی ها می خواهم که نگاهی به مقالات و تلویزیون ها و شبکه های اجتماعی و لحن و گفتار تحریک آمیز رسانه های عربی و رسانه های کشورهای عرب حوزه خلیج(فارس) و رسانه های خارجی بیندازند تا این امر را درک کنند.

هشدار می دهم که یک احتمال وجود دارد. گفته های سفارتخانه ها را باور نکنید. مهم نیست که چه می گویند بلکه چه کاری انجام می دهند. لذا صراحتا ابراز نگرانی می کنم و کسی که می گوید چیزی نیست بیاید و به ما اطمینان بدهد. من نگران مقاومت نیستم، بلکه نگران کشور درخصوص وقوع جنگی داخلی هستم.

قویترین طرف در معادله داخلی، کشور است. نگرانی در خصوص ضربه به کشور یعنی دولت و ارتش و ملت و مقاومت وجود دارد. یک سری اطلاعات و داده ها و شک و تردید ها در این زمینه وجود دارد.

در کمترین حد، رهبران واقعی جنبش لازم است که به لبنانی ها و مقاومت اطمینان بدهند که کشور هدف قرار نگرفته است.

ما در روزهای اولیه کسی را از شرکت در تظاهرات منع نکردیم. روز شنبه من از  حزبی ها خواستم که مشارکت نکنند، زیرا این امر بر اهداف و خواسته های جنبش و تحرکات تاثیر منفی می گذارد اما بخشی از طرفداران مقاومت شرکت کرده و ابراز عقیده کردند. امروز در نتیجه همه اتفاقات و تحولات و درهایی که گشوده شده است و نیز سوالات و شک و تردید ها  نگرانی های بروز کرده، از طرفداران مقاومت می خواهم که ین میادین را ترک کنند. نیازی به دفاع از مقاومت نیست و نمی خواهیم که در مظان اتهام یا پرسش قرار بگیریم . میادین را برای کسانی بگذارید که به آن عقیده دارند.مصلحت نیست که ما در میادین حضور داشته باشیم. باید به امنیت و ثبات توجه داشته باشیم.

اگر شما مذاکره با رئیس جمهور را نپذیرفتید، این بدان معنا است که برنامه ای برای ضربه سیاسی بزرگی به کشور وجود دارد.

 

تگ ها :

مخالفت سیدحسن نصرالله استعفا نخست وزیر لبنان

نظرات
نام :
پست الکترونیک :
* متن :
ارسال

گالری

تصویر

فیلم

ضیافت شام ترامپ با چاشنی تیراندازی

ضیافت شام ترامپ با چاشنی تیراندازی