به گزارش الوقت محمد جواد ظریف وزیر خارجه ایران امروز در سفری دو روزه وارد بغداد پایتخت عراق شد و با مقامات بلندپایه سیاسی این کشور دیدار و مذاکره کرد. این سفر در شرایطی صورت میگیرد که طی هفتههای اخیر با افزایش اقدامات تحریک آمیز و تنش آفرینی های آمریکا خلیج فارس برای آنچه مقامات کاخ سفید حفظ ثبات در منطقه و کنترل ایران عنوان میکنند اتفاقاً ثبات منطقه به وضعیت شکنندهای سوق یافته است و در این میان کشور عراق به دلیل روابط نزدیک با تهران و به طور همزمان حضور نیروهای آمریکایی در این کشور از تشدید این فضای تنشآمیز نگران است. از سوی دیگر سفر ظریف به بغداد در ادامه تحرکات دیپلماسی اقتصادی تهران برای دور زدن و بی اثر کردن تحریمهای اقتصادی آمریکا صورت میگیرد. در این زمینه نیز با توجه به حجم گسترده روابط تجاری میان دو طرف به عنوان شرکای اقتصادی بزرگ، وضعیت کنونی روابط مخاصمه آمیز تهران- واشنگتن به عاملی نگرانی دیگری بروز مقامات عراقی تبدیل شده است.
ظریف در نخستین روز این سفر جداگانه با عادل عبدالمهدی نخست وزیر، برهم احمد صالح رئیس جمهوری و محمد الحلبوسی رئیس پارلمان عراق دیدار و با آنان درمورد روابط دوجانبه و تحولات منطقه ای و بین المللی گفت وگو کرد. وی پس از این دیدارها مذاکرات خود با مسئولین عراقی را خوب و سازنده توصیف کرد.
از صلحطلبی تهران تا آمادگی بغداد برای میانجیگری
بخش مهمی از مذاکرات ظریف ومقامات عراقی به تشریح اوضاع منطقه و بیان مواضع و سیاست های تهران در قبال این تحولات بویژه در مواجهه با اقدامات تحریکآمیز آمریکا بوده است. بغداد که پس از پشت سر گذاشتن غائله داعش و تروریسم هنوز هم کاملاً شرایط ثبات امنیتی را به دست نیاورده است به شدت نسبت به کشیده شدن به میدان رویارویی نظامی ایران و آمریکا نگران است بویژه اینکه طرفهای ثالث منطقه ای همچون عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی برای روی دادن چنین تقابلی لحظه شماری میکنند و اقدام مشکوک حمله خمپاره ای به سفارت آمریکا در بغداد وجود این تهدید را به خوبی نمایان کرد.
در همین راستا وزیر خارجه ایران در مذاکرات خود بر عدم جنگ طلبی تهران و آمادگی برای حل و فصل مسائل منطقه ای با کشورهای همسایه خبر داد. ظریف در دیدار با حکیم گفت: تهران پیش از این پیشنهادات مختلفی برای امضای معاهده عدم تعرض با همه کشورهای منطقه خلیج فارس ارائه کرده است که این پیشنهادات همچنان روی میز است. وی افزود ایران خواهان بهترین روابط با کشورهای عربی خلیج فارس است و از تمام پیشنهادها برای گفتوگو و کاهش تنش استقبال می کند. وی در عین حال تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران همزمان با هر گونه تلاش برای جنگ نظامی و یا اقتصادی علیه ملت ایران با قدرت و استقامت مقابله می کند.
در مقابل نیز وزیر خارجه عراق با تاکید بر اینکه عراق تلاش میکند تحت هر شرایطی در کنار ایران بماند، بر مخالفت خود با اقدامات خصمانه آمریکا علیه ایران تاکید کرد. حکیم از تماسها با کشورهای منطقه برای دستیابی به راه حلی مورد رضایت تمام طرفها خبر داد و گفت: بغداد کنار ایران است و ما میانجیگر بین دو طرف خواهیم بود.
در واقع سیاست خارجی عراق در دوران نخست وزیری عادل عبدالمهدی و ریاست جمهوری احمد صالح به دنبال ایفای یک نقش منطقهای پیشگام برای ایجاد تعادل منطقهای منطبق با منافع داخلی از طریق اتخاذ سیاست بیطرفانه و ارتباط راهبردی با همهی طرفها میباشد. چنانکه در بیانیه دفتر برهم صالح آمده است وی در دیدار با ظریف «بر تمایل فراوان عراق برای تقویت پیوندها با ایران و تلاش بغداد برای تقویت روابط با کشورهای اسلامی و عمق عربی خود تأکید کرده است». در این بیانیه همچنین به نقل از صالح گفته شده: «عراق تلاش میکند که نقطه اتصال و پیوند بین کشورهای دوست و برادر و عنصر ثبات در منطقه بهمنظور برقراری روابطی متوازن با همه کشورها بهویژه کشورهای همجوار بر اساس منافع مشترک باشد».
محمد حلبوسی رئیس مجلس عراق دیگر مقام مسئول عراقی بود که ظریف با او دیدار کرد. وی نیز بر این امر تاکید نمود که عراق در بحران میان ایران و آمریکا از طرفی علیه طرف دیگر طرفداری نمی کند. در بیانیه دفتر حلبوسی آمده است: حلبوسی گفت که عراق نقش محوری برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن ایفا خواهد کرد و هرگز در هیچ محوری نخواهد بود، عراق بر تمایل خود برای سلامت و امنیت همسایگانش و تلاش در تمام سطوح برای دور کردن خطرات تنش از منطقه تأکید میکند.
بر اساس این بیانیه، ظریف هم از نقش عراق در نزدیک کردن دیدگاهها استقبال و تأکید کرد: از نظر تهران هیچ محدودیتی برای حل تمام مشکلات با کشورهای منطقه وجود ندارد و کشورش تمایلی به هیچ تنش نظامی ندارد و آماده دریافت هر ابتکارعملی است که به کاهش تنش و برقراری روابط سازنده با تمام کشورهای همسایه کمک کند.
تداوم همکاریهای اقتصادی علیرغم تحریمها
اما بخش مهم دیگر سفر ظریف به عراق به موضوع فراهم کردن شرایط تداوم و گسترش روابط اقتصادی و تجاری میان دو طرف پس از فشارهای آمریکا بر بغداد برای پایبندی به تحریمهای یکجانبه علیه تهران می باشد. طبیعتاً در شرایط تحریمی عراق می تواند نقش مهمی در تامین ارز مورد نیاز تهران از طریق تبادلات تجاری داشته باشد. در همین راستا ظریف پس از دیدار با حکیم گفت: مذاکرات امروز با وزیر امور خارجه عراق روند اجرای توافقاتی که در سفر رییس جمهوری و نخست وزیر عراق به تهران و سفر «حسن روحانی» رییس جمهوری اسلامی ایران به بغداد مرور شد. ظریف اضافه کرد که جمهوری اسلامی ایران اقدامات عملی خود را در جهت اجرایی شدن این توافقات در حوزه های مختلف همکاری از جمله تجارت، راه، لایروبی اروند رود و خط آهن استراتژیک شلمچه- بصره شروع کرده است و در برخی دیگر از موارد از جمله ایجاد مناطق صنعتی مشترک مرزی هنوز باید روند آن تسریع شود.
وی ابراز امیدواری کرد که این اقدامات بین دو کشور توسعه بیشتر پیدا کرده و بر ضرورت تسریع در تسهیل صدور روادید برای زائران، کارآفرینان و تجار تاکید کرد. در سفر اخیر حسن روحانی به بغداد دو طرف از تلاش برای گسترش حجم روابط اقتصادی به 20 میلیارد دلار سخن گفتند. به گفته رئیس شورای بازرگانان عراق حجم کنونی روابط اقتصادی دو کشور 10 میلیارد دلار می باشد و اقلام عمده صادراتی ایران به عراق به غیر از بخش خدمات شامل مواد غذایی، لوازم یدکی و مواد اولیه برای صنعت خودرو، دارو، تجهیزات پزشکی و بسیاری از محصولات دیگر است که هم اکنون ۳۰ تا ۴۰ درصد نیاز بازار عراق را پوشش میدهد.
بغداد حامل پیام تهران به طرفهای غربی و عربی
از بعدی دیگر همچنین این احتمال که مقامات عراقی بخواهند در راستای تلاش برای میانجگری پیام هایی را از سوی دو طرف رد و بدل کنند وجود دارد. طی روزهای گذشته مای پمپئو در سفری غیرمنتظره وارد بغداد شد و به گفته رسانه ها پیامی را به مقامات عراقی برای انتقال به تهران داده بود. در این شرایط امروز «بغداد الیوم» به نقل از یک مقام عراقی اعلام کرد که ظریف «۳ نه» را با مقامات عراقی در میان گذاشته که شامل نه به جنگ، نه به افزایش تنش، و نه به مذاکره مستقیم با امریکاست.
محمد جواد ظریف در گفتگو با ایرنا گفت در این ملاقات ها راه برون رفتن از وضعیت کنونی را توضیح دادیم که همانا توقف اقدامات اقتصادی خصمانه آمریکا علیه ایران است. وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد: «آمریکا باید این وضعیت را متوقف کند بقیه دنیا هم اگر تمایل به آرامش دارند باید اطمینان حاصل کنند که مردم ایران از منافع برجام بهره مند می شوند، این پیامی بود که با جزییات به دوستان عراقی منتقل شد». عراق اعلام کرده است که در نشست فوق العاده کنفرانس اسلامی در عربستان برای بررسی شرایط منطقه حضور خواهد یافت و همچنین برهم صالح نیز طی روزهای آتی عازم عربستان خواهد شد که می تواند نشانه هایی از انتقال پیام های تهران از سوی بغداد باشد.
