الوقت- علی فالح الزیدی، نخست‌وزیر عراق که طی ماه‌های اخیر سفرهای متعددی به کشورهای منطقه با هدف تقویت روابط دوجانبه و گسترش همکاری‌های سیاسی و اقتصادی انجام داده است، این بار عربستان سعودی را به عنوان مقصد سفر دیپلماتیک خود انتخاب کرد.
در این رابطه الزیدی روز چهارشنبه (22 مهر) در رأس هیئتی بلندپایه راهی ریاض شد تا با مقامات سعودی درباره مناسبات دوجانبه، راه‌های توسعه همکاری‌های مشترک و آخرین تحولات منطقه‌ای گفتگو و تبادل نظر کند.
الزیدی در آستانه این سفر تاکید کرد که روابط عراق و عربستان از اهمیت راهبردی ویژه‌ای برخوردار است و دو کشور در زمینه اعتمادسازی و گشودن کانال‌های همکاری، پیشرفت‌های ملموسی داشته‌اند.
الزیدی همچنین با تأکید بر اینکه امنیت عراق و ثبات عربستان بخشی از معادله‌ای گسترده‌تر برای امنیت خلیج فارس و ثبات منطقه است، گفت که عراق می‌تواند از طریق گفتگو نقش میانجی را برای پیوند دادن قدرت‌های منطقه‌ای ایفا کند.
بر اساس بیانیه صادر شده از سوی خبرگزاری رسمی عربستان، الزیدی و محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی درباره تحولات منطقه‌ای و هماهنگی برای تقویت امنیت و ثبات منطقه گفتگو کردند. بر این اساس، الزیدی در این دیدار، حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد و هدف‌گیری اماکن غیرنظامی و حیاتی در عربستان را محکوم کرد و تأکید نمود که دولت عراق استفاده از خاک این کشور به عنوان نقطه شروع برای هرگونه تجاوز به عربستان و کشورهای منطقه را رد می‌کند.
الزیدی همچنین بر پایبندی به اصول حسن همجواری و احترام به حاکمیت عربستان و کشورهای برادر تأکید نمود. از سوی دیگر، ولیعهد سعودی نیز بر اهتمام پادشاهی به تقویت روابط و همکاری با عراق در حوزه‌های مختلف به ویژه هماهنگی امنیتی تأکید کرد.
پیش از سفر الزیدی، یک منبع دولتی عراق به روزنامه الاخبار گفته بود که الزیدی در این سفر به مسائل حیاتی امنیتی و موضوعات اقتصادی مرتبط با بحران کنونی عراق خواهد پرداخت و همچنین گزینه‌های مختلف اقدام را با توجه به ناآرامی‌های امنیتی و پیامدهای آن بررسی خواهد کرد.
به گفته این منبع عراقی، با این حال، پرسش اصلی این است که آیا بغداد می‌تواند گفتگویی متوازن را پیش ببرد که امنیت و حاکمیت کشورهای منطقه، از جمله عراق را درنظر بگیرد یا اینکه هماهنگی امنیتی با ریاض در اولویت قرار می‌گیرد، بی‌آنکه اختلافات موجود حل‌وفصل شوند.
نگرانی از گسترش دامنه جنگ در یمن
با توجه به اینکه این سفر در بحبوحه تشدید تنش‌ها میان عربستان سعودی و انصارالله یمن انجام می‌شود برخی کارشناسان معتقدند که رایزنی درباره این تنش‌ها و پیامدهای احتمالی آن برای ثبات منطقه از مهم‌ترین اهداف سفر الزیدی به ریاض بوده است.
حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل غرب آسیا در گفتگو با «الوقت»؛ درباره دلایل و انگیزه‌های سفر الزیدی به ریاض در این مقطع حساس منطقه‌ای اظهار داشت:«سفر الزیدی به عربستان درحالی صورت گرفت که جنگ بین یمن وعربستان به اوج خود رسیده و احتمال می‌رود که این جنگ از مرزهای دو کشور فراتر رود. همبستگی گروههای مقاومت عراقی با ملت یمن نگرانی‌هائی برای مقامات رسمی عراق از جمله شخص الزیدی ایجاد کرده و این احتمال وجود دارد که اگر کشورهای دیگری برای کمک به عربستان و سرکوب انصارالله ورود پیدا کنند اکثریت مردم عراق و نهادهای غیرحاکمیتی به کمک یمنی‌ها بشتابند.
این امر ممکن است شرایط را برای دولت علی الزیدی در راستای مهار کنشگران داخلی عراق دشوار سازد و این کشور را به صحنه تقابل بین عربستان وعراق تبدیل کند. لذا علی الزیدی در سفر به عربستان و دیدار با محمد بن سلمان پیشنهاد کرد که عراق بین انصارالله و دولت عربستان میانجگری کند تا از گسترش دامنه جنگ جلو گیری شود».
تلاش بغداد برای بیطرفی
هانی‌زاده درباره دلایل میانجیگری الزیدی بین ریاض و صنعا نیز تاکید کرد:«طبیعی است که عراق از یکسو به عنوان یک کشور تاثیرگذار عربی و از سوی دیگربه دلیل شاکله مذهبی و نگاه عاطفی اکثریت مردم عراق به انصارالله شیعه باید یک سیاست بینابین ومتعادل اتخاذ کند. لذا نخست وزیر عراق بشدت از گسترش جنگ یمن و عربستان نگران است ضمن اینکه الزیدی در دیدار با مقامات سعودی اطمینان داد که عراق بیطرفی خود را حفظ خواهد کرد و اجازه نخواهد داد جنبشهای مقاومت عراقی اقدامی علیه عربستان انجام دهند. لذا بهترین و مناسب‌ترین گزینه برای دولت عراق پایان دادن به جنگ یمن وعربستان است و بغداد این ظرفیت را دارد که به این عرصه یعنی میانجیگری بین عربستان ویمن ورود پیدا کند».
ریاض توان اعمال فشار به عراق را ندارد
هانی‌زاده در پاسخ به این پرسش که آیا عربستان سعودی در شرایط پرتنش کنونی منطقه و با توجه به حمایت گروههای مقاومت عراقی از انصارالله قصد دارد دولت الزیدی را برای جلوگیری از حمایت این گروهها از صنعا تحت فشار قرار دهد خاطرنشان کرد:«عربستان در جایگاهی نیست که بخواهد به عراق برای عدم حمایت مردمی از انصارالله فشار وارد بیاورد اما سیاست علی الزیدی و دولت او تابعی از سیاستهای آمریکا است و کاخ سفید نیز تمایل ندارد که عراق به صحنه تقابل با ریاض تبدیل شود. بنابراین، نخست وزیر عراق در شرایط کاملا دشواری قرار دارد زیرا در صورت تشدید جنگ و ورود برخی کشورهای منطقه مانند ترکیه و پاکستان برای حمایت از عربستان ممکن است بازتاب‌های منفی در درون جامعه عراق داشته باشد که کنترل آن برای دولت الزیدی مشکل خواهد بود».
شایان ذکر است که طی ماه‌های اخیر، تنش‌ها میان گروههای مقاومت عراقی و عربستان سعودی افزایش یافته است. در پی حملات هوایی جنگنده‌های سعودی علیه مواضع این گروهها، شماری از فرماندهان مقاومت با هشدار نسبت به تداوم این حملات اعلام کرده‌اند که به این اقدامات پاسخ قاطع خواهند داد. این وضعیت، نگرانی‌ها درباره گسترش دامنه تنش‌ها و پیامدهای احتمالی آن برای امنیت و ثبات منطقه را افزایش داده است. از اینرو، یکی از رهبران گروههای عراقی در گفتگو با روزنامه الاخبار گفته بود که الزیدی باید در جریان مذاکرات خود موضوع حملات عربستان به پایگاه‌های حشدالشعبی را مستقیما مطرح کند.
