الوقت - حسن کاظمی‌قمی، سفیر سابق ایران در عراق در نشست خبری درباره ابعاد خروج آمریکا از عراق با اشاره به پایان حضور نظامی آمریکا، این اتفاق را «اخراج» نظامیان آمریکایی دانست و گفت: این اقدام در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ یک شکست راهبردی برای آمریکا نه فقط در عراق، بلکه در سطح منطقه‌ای و در سیاست خارجی واشنگتن محسوب می‌شود.
اخراج آمریکا، برآیند مقاومت مردم عراق
این کارشناس مسائل عراق با بیان اینکه اخراج نظامیان آمریکایی نتیجه مقاومت یکپارچه مردم عراق است، اظهار کرد: گروه‌های مقاومت که در راستای کمک به شکل‌دهی نظام سیاسی عراق، مقابله با اشغالگر و مبارزه با تروریسم نیابتی شکل گرفته بودند، در این اخراج نقش بی‌بدیلی داشتند.
کاظمی‌قمی افزود: همه مردم عراق با اساس اشغالگری مخالف بودند و اخراج آمریکا برآیند مطالبه اجتماعی کل مردم عراق بود و مسئله تنها به یک گروه یا جریان خاص مربوط نمی‌شود.
وی در تشریح دلایل اخراج آمریکا از عراق گفت: برای فهم این موضوع باید به عملکرد آمریکاییها نگاه کرد؛ آنها هیچگاه منافع ملت‌ها را در نظر نگرفتند و همواره منافع خود را دنبال کردند.
خروج آمریکا از منطقه تسریع می‌شود
سفیر سابق ایران در عراق با بیان اینکه اخراج آمریکا از عراق می‌تواند روند خروج این کشور از منطقه را نیز تسریع کند، گفت: مقاومت ملت ایران در برابر جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی و نقش نیروهای مسلح ایران در هدف قرار دادن پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه، در کنار تردیدهایی که برای سران کشورهای عربی درباره نقش آمریکا در تأمین امنیت ایجاد شده، موجب شده بسیاری از کشورهای منطقه به این نتیجه برسند که میزبانی از آمریکا لزوماً امنیت به همراه نمی‌آورد.
کاظمی‌قمی با اشاره به تحولات منطقه گفت: در شرایطی که عربستان سعودی تعاملات مختلفی با نیروهای آمریکایی دارد، وارد پیمان امنیتی جدیدی به نام «پیمان مکه» می‌شود و این مسئله معنادار است.
وی ادامه داد: پیش‌بینی امام شهید این بود که اگر بار دیگر جنگی رخ دهد، این جنگ منطقه‌ای خواهد شد و همین اتفاق نیز افتاد. در میانه جنگ، کشورهای عربی منطقه با ایران تماس داشتند و می‌پرسیدند چگونه می‌توانند از این مهلکه خارج شوند.
این کارشناس مسائل عراق افزود: پیام رهبر شهید نیز این بود که باید با کشورهای منطقه دست برادری بدهیم، دشمن اصلی ما آمریکا و رژیم صهیونیستی است و باید با یکدیگر ائتلاف امنیتی تشکیل دهیم.
مقاومت در منطقه تقویت شده است
کاظمی‌قمی با اشاره به تحولات فلسطین و منطقه گفت: ملت ایران به پا خواست و نیروهای مسلح نیز عملکرد بسیار خوبی داشتند و امروز حرکت‌های اعتراضی از سوی مردم در فلسطین و دیگر نقاط منطقه در حال شکل‌گیری است.
وی تأکید کرد: اخراج آمریکا از عراق قطعاً بر محور مقاومت تأثیر خواهد گذاشت و روند ضدآمریکایی در منطقه به‌خوبی قابل مشاهده است.
سفیر سابق ایران در عراق افزود: با وجود همه تهدیدات سنگین و حملاتی که علیه مردم در غزه، یمن و لبنان صورت می‌گیرد، روند مقاومت، وحدت جبهه‌ها و مبارزه تقویت شده است.
«انضباط سلاح» به جای خلع سلاح
کاظمی‌قمی در ادامه به ادبیات جدید مطرح‌شده درباره گروه‌های مقاومت اشاره کرد و گفت: امروز در یمن، عراق و لبنان موضوع جدیدی در حال مطرح شدن است. پیش از این از «خلع سلاح» سخن گفته می‌شد، اما اکنون واژه «انضباط سلاح» در ادبیات مقاومت دیده می‌شود.
وی افزود: در عراق نیز این بحث مطرح است که پس از خروج آمریکا، وضعیت سلاح مقاومت چه خواهد شد و امروز بحث انضباط سلاح مطرح است.
این کارشناس مسائل عراق با طرح این پرسش که فلسفه مقاومت چیست، گفت: مقاومت در واکنش به تروریسمی که از سوی آمریکا شکل گرفت ایجاد شد و در چارچوب منافع مردم عراق قرار دارد؛ در لبنان و یمن نیز همین وضعیت وجود دارد.
دولت عراق مسئول امنیت است
کاظمی‌قمی با اشاره به بحث ضرورت قرار گرفتن سلاح در اختیار دولت مرکزی گفت: جمهوری اسلامی ایران از ابتدا منادی این موضوع بوده است.
وی با اشاره به مذاکرات گذشته ایران و آمریکا درباره عراق اظهار کرد: زمانی که عراق در اشغال آمریکا بود و واشنگتن نیز بنای خروج نداشت، آمریکاییها به دلیل گرفتار شدن در باتلاق امنیتی، موضوع مذاکره با ایران را مطرح کردند.
سفیر سابق ایران در عراق ادامه داد: دولت عراق این موضوع را با ایران مطرح کرد و جمهوری اسلامی تأکید کرد که مسئول پرونده امنیتی، دولت عراق است و اگر قرار باشد مذاکره‌ای انجام شود، باید دولت عراق طرف مذاکره باشد. آمریکاییها این مسئله را نمی‌خواستند، اما ایران نپذیرفت و در نهایت مذاکرات حالت سه‌جانبه پیدا کرد.
مخالفت ایران با وعده‌های امنیتی آمریکا
کاظمی‌قمی درباره سند توافق امنیتی راهبردی که آمریکا برای عراق تدوین کرده بود نیز گفت: آمریکاییها می‌خواستند عراق و پارلمان این کشور سندی را تأیید کنند که چند موضوع مهم در آن وجود داشت.
وی نخستین موضوع را «کاپیتولاسیون» دانست و گفت: بر اساس آن، سربازان آمریکایی در برابر هر جنایتی در عراق مصون می‌ماندند؛ مشابه همان چیزی که آمریکاییها در گذشته در ایران دنبال کردند.
این کارشناس مسائل عراق افزود: موضوع دوم این بود که مسئول امنیت، آمریکا باشد و واشنگتن تعیین کند چه چیزی تهدید محسوب می‌شود و تهدید عراق چیست.
وی گفت: جمهوری اسلامی به رهبران عراق مشاوره داد تا چنین چیزی را نپذیرند. آمریکاییها همین کار را در افغانستان نیز دنبال کردند و بر حامد کرزی فشار آوردند تا این سند را امضا کند، اما کرزی آن را امضا نکرد و دولت بعدی به ریاست اشرف غنی خیلی فوری آن را امضا کرد.
کاظمی‌قمی افزود: اشرف غنی در نهایت در شرایطی از کابل فرار کرد که نیروهای مقابل دروازه‌های پایتخت بودند و بنابراین آمریکاییها به دنبال آن بودند که پرونده امنیتی عراق را هم در اختیار خود داشته باشند.
پایگاههای آمریکا، نقطه آسیب‌پذیری واشنگتن
سفیر سابق ایران در عراق با اشاره به تأثیر تحولات اخیر بر راهبرد آمریکا و انتقال نظامیان آمریکایی از عراق به اردن گفت: شکست راهبردی آمریکا در پرونده مقاومت، در گام نخست بر خروج نظامیان این کشور از منطقه تأکید دارد.
وی افزود: آمریکا آن کشوری نیست که ادعا می‌کند و این مسئله را می‌توان در تاب‌آوری ۱۵ماهه ایران و اخراج آمریکا از عراق مشاهده کرد.
کاظمی‌قمی هدف قرار گرفتن پایگاههای آمریکا در منطقه را نیز نتیجه مقاومت دانست و گفت: تجمیع نیروها و پایگاههای آمریکا در ناوها و در پایگاههای نظامی اردن، تهدید و آسیب‌پذیری آمریکاییها را بیشتر خواهد کرد.
وی افزود: در عملیات‌هایی که پایگاههای آمریکا در اردن هدف قرار می‌گیرند، تلفات آمریکا زیاد است و این مسئله ناشی از تجمع نیروهای آمریکایی است.
پایان حضور نظامی، پایان نفوذ آمریکا نیست
این کارشناس مسائل عراق تأکید کرد: اخراج آمریکا از عراق به معنای پایان دخالت‌های آمریکا در این کشور نیست. آمریکاییها از حضور نظامی خود اهدافی داشتند و با این اخراج، حاکمیت عراق یک گام به سمت کامل شدن برداشته، اما هنوز این حاکمیت و سیادت سیاسی دولت عراق کامل نشده است.
کاظمی‌قمی گفت: در حوزه امنیتی، عراق یک گام به جلو برداشته، اما آمریکاییها امروز ابزار دیگری در اختیار دارند و اقتصاد عراق را گروگان گرفته‌اند.
وی با اشاره به تاریخ حضور آمریکا در منطقه اظهار کرد: پس از جنگ ایران و عراق، ارتش بعث و صدام طراحی جدیدی برای حمله به کویت داشتند و این حمله با چراغ سبز آمریکا انجام شد؛ اسناد و مدارک آن نیز وجود دارد.
سفیر سابق ایران در عراق ادامه داد: امام خمینی نیز پیش‌بینی کرده بود که صدام پس از جنگ ایران به سراغ اعراب خواهد رفت و تأکید داشت که نباید به صدام اعتماد کرد و به اعراب توصیه می‌کرد که با صدام علیه ایران همراه نشوند، چون صدام به سراغ آنها نیز خواهد آمد که این اتفاق هم رخ داد.
آمریکا از جنگ عراق چه می‌خواست؟
کاظمی‌قمی با اشاره به حمله آمریکا به افغانستان و عراق گفت: آمریکا پس از فروپاشی شوروی به دنبال هژمونی جهانی بود و برای دستیابی به این هدف، تلاش می‌کرد خاورمیانه و غرب آسیا را تحت کنترل خود بگیرد.
وی افزود: حمله به افغانستان و عراق در چارچوب نظمی جدید بود که آمریکا آن را دنبال می‌کرد. آمریکاییها پس از افغانستان درباره ایران نیز مباحث زیادی مطرح کردند و ایران را «محور شرارت» نامیدند.
این کارشناس مسائل عراق گفت: جمع‌بندی مقامات آمریکا این بود که ابتدا باید به عراق بروند و پس از عراق، حمله به ایران آسان‌تر خواهد بود، زیرا شرق و غرب ایران در اختیار آمریکا قرار می‌گرفت.
کاظمی‌قمی افزود: تجربه هشت سال دفاع مقدس ایران نیز موجب شد آمریکا پس از افغانستان وارد ایران نشود و این جنگ به یک اهرم بازدارنده برای جلوگیری از ورود نظامی آمریکا به ایران تبدیل شد.
چهار هدف آمریکا در عراق
سفیر سابق ایران در عراق با بیان اینکه اشغال عراق گام نخست طرح «خاورمیانه جدید» آمریکا بود، گفت: آمریکاییها در عراق چهار هدف را دنبال می‌کردند؛ نخست شکل‌دهی به نظام سیاسی عراق بر اساس مدل آمریکایی، دوم دائمی کردن حضور نظامی آمریکا، سوم آمریکایی کردن کامل نیروهای مسلح عراق و چهارم مدیریت روابط خارجی عراق.
وی افزود: اگر این اهداف در عراق محقق می‌شد، زمینه برای دخالت راحت‌تر آمریکا در دیگر کشورهای منطقه فراهم می‌شد.
کاظمی‌قمی با اشاره به فضای سیاسی آغاز اشغال عراق گفت: آمریکاییها پس از عراق سرمست پیروزی زودهنگام بودند، اما سقوط سریع صدام ناشی از قدرت نظامی آمریکا نبود، بلکه نتیجه پوسیدگی نظام صدام بود و بسیاری از فرماندهان عراقی نیز خیلی زود با آمریکاییها همکاری کردند.
شکست طرح آمریکا در عراق
این کارشناس مسائل عراق گفت: آمریکا برای اشغال عراق از شورای امنیت مجوز نگرفت تا نشان دهد نظام بین‌الملل تغییر کرده است و خودش تصمیم گیرنده است.
وی افزود: پس از آنکه آمریکا در عراق گرفتار شد، پیش‌بینی امام شهید درباره خطرناک بودن طرح آمریکا در عراق محقق شد؛ این در شرایطی بود که تمام دنیا از آمریکا مرعوب شده بود و کسی جرأت مخالفت با واشنگتن را نداشت.
کاظمی‌قمی اظهار کرد: فرانسه و آلمان با آمریکا در عراق همکاری نکردند و آمریکا نیز به آنها اجازه ورود به تحولات عراق را نداد. در چنین شرایطی جمهوری اسلامی ایران تنها کشوری بود که توانست نفوذ خود را در عراق دنبال کند.
وی تأکید کرد: بزرگ‌ترین سیاست حکیمانه ایران برای رهایی عراق از اشغالگر و شکست طرح آمریکا، کمک به شکل‌گیری یک دولت مستقل بود. ظرفیت دولت عراق بالا بود و شکل‌گیری گروه‌های مقاومت نیز سیاستی مؤثر بود.
سفیر سابق ایران در عراق گفت: آمریکا به دنبال خروج از عراق نبود، اما به دلیل عدم همخوانی منافعش با مردم عراق ناگزیر به خروج شد و اراده مردم و دولت عراق نیز بر خروج آمریکا از این کشور قرار گرفت.
خروج آمریکا چندمین شکست واشنگتن است؟
کاظمی‌قمی با بیان اینکه آمریکا طی سال‌های گذشته در همه اقدامات خود علیه جبهه مقاومت شکست خورده است، گفت: خروج آمریکا از عراق نخستین شکست راهبردی آمریکا نیست و چندمین شکست این کشور محسوب می‌شود. 2006 در لبنان، 2010 در غزه، 2011 بیداری اسلامی و حمله به سوریه شکل گرفت، 2011 داعش را شکل دادند و در 2015 ائتلاف سی گانه در حمله یمن و پس از آن جنگ 51 روزه علیه غزه در همه این موارد آمریکا و متحدان آن نتوانستند به نتیجه برسند و در همه این پرونده‌ها شکست خوردند، اما این پایان ماجرا نیست.
وی افزود: آمریکاییها تا امروز در مصاف با ملت ایران شکست خورده‌اند، اما این پایان ماجرا نیست و باید هوشیار باشیم.
آمریکا از عراق خارج می‌شود، اما اهدافش را رها نمی‌کند
این کارشناس مسائل عراق در پاسخ به این پرسش که آیا اخراج نظامیان آمریکا به معنای پایان دخالت واشنگتن در عراق است، گفت: قطعاً خیر. در افغانستان نیز چنین اتفاقی افتاد و در هر جای دیگری که نگاه کنیم، آمریکا از اهداف خود دست نکشیده است.
کاظمی‌قمی افزود: آمریکا عراق را رها نخواهد کرد و پس از کنار گذاشتن لباس نظامی، در قالب‌های دیگری به دنبال دخالت در عراق خواهد بود.
وی گفت: زمانی که صدام برای سرنگونی جمهوری اسلامی بسیج شد و موفق نشد، آمریکاییها به دنبال ایجاد موازنه قدرت در برابر ایران رفتند؛ بنابراین آمریکا اهداف خود را در عراق رها نخواهد کرد و عراق باید حاکمیت خود را در همه عرصه‌ها کامل کند.
اقتصاد عراق؛ اهرم اصلی آمریکا
سفیر سابق ایران در عراق، اقتصاد را یکی از ابزارهای اصلی آمریکا در برابر عراق دانست و گفت: امروز اقتصاد عراق گروگان آمریکاست و مردم عراق به دنبال رهایی از اقتصاد تحمیلی آمریکا هستند.
وی تأکید کرد: گام بعدی مردم عراق باید رهایی از این وضعیت باشد.
کاظمی‌قمی با اشاره به ادامه همکاری‌های امنیتی آمریکا و عراق نیز گفت: آمریکا اعلام کرده همکاری‌های امنیتی با دولت عراق در چارچوب توافقات جدید ادامه خواهد داشت و این یک زنگ خطر برای حاکمیت و استقلال عراق است.
تهدید داعش هنوز پایان نیافته است
این کارشناس مسائل عراق با اشاره به احتمال تداوم ناامنی در عراق گفت: اینکه رئیس‌جمهور آمریکا از دوستان کردی ما گلایه می‌کند، نشان می‌دهد آمریکا ممکن است همچنان از این ابزار استفاده کند و این مسئله با حاکمیت عراق تعارض جدی دارد.
وی افزود: تهدید داعش به طور کامل پایان نیافته و سلول‌های تروریستی این گروه همچنان باقی هستند و احتمال اقدامات تروریستی در عراق منتفی نیست.
کاظمی‌قمی با اشاره به تجربه سال ۲۰۱۱ گفت: احتمال ایجاد موج جدیدی از ناامنی در عراق وجود دارد و نمی‌توان احتمال ناامنی را منتفی دانست.
عراق همچنان با تهدیدهای متعدد مواجه است
سفیر سابق ایران در عراق با اشاره به تهدیدهای موجود علیه این کشور گفت: در شمال عراق همچنان شاهد حضور نظامیان ترکیه هستیم و بخش‌هایی از خاک عراق نیز محل فعالیت گروه‌های مخالف ترکیه است.
وی افزود: بقایای رژیم بعث نیز به دنبال بازگشت به حکومت هستند و اینها تهدیداتی است که همچنان در عراق وجود دارد. در کشورهای جنوبی خلیج فارس نیز عراقیها با تهدیداتی مواجه هستند.
کاظمی‌قمی گفت: دولت عراق نیز به این تهدیدات اذعان دارد و کل مرزهای این کشور باید در اختیار دولت مرکزی باشد.
وی با اشاره به بحث «انضباط سلاح» تأکید کرد: دولت عراق و گروه‌های مقاومت نیز این موضوع را دنبال می‌کنند و این مسئله نباید به یک چالش تبدیل شود.
پنج تهدید آمریکا علیه ایران
کاظمی‌قمی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: آمریکاییها در حوزه نظامی دستاوردی نداشتند و امروز پنج تهدید از جانب آمریکا علیه ایران وجود دارد.
وی این تهدیدها را اقتصادی، رسانه‌ای-فرهنگی، جنگ شناختی، دیپلماتیک، و نظامی برشمرد.
خشم عراق از فشارهای آمریکا
سفیر سابق ایران در عراق با اشاره به برخی محدودیت‌های اعمال‌شده در حوزه پروازها گفت: در عراق شاهد بسته شدن فرودگاه‌ها بودیم و آمریکاییها نیز هیاهوی بزرگی ایجاد کردند، اما اکثریت مردم، مراجع، علما و دولتمردان عراق درباره این مسئله موضع گرفتند و حکم خارجی آمریکا را نپذیرفتند.
وی افزود: اعلام شد فرودگاه نجف بازگشایی خواهد شد و همه فرودگاه‌ها نیز بازگشایی خواهند شد، اما خشم مردم عراق از وضعیت فعلی بسیار زیاد است.
کاظمی‌قمی گفت: آمریکا با ملت ایران در جنگ است و برای دنبال کردن هدف نامشروع خود به متضرر شدن دیگران توجهی ندارد؛ محاصره هوایی موجب زیان مردم عراق می‌شود، اما آمریکا به این مسئله توجه نمی‌کند و یکی از دلایل شکست آمریکاییها نیز همین بی‌توجهی به منافع دیگران است.
وی افزود: در مسئله محاصره نیز بسیاری از کشورها تمکین نکردند و ظرفیت و غیرت مردم عراق نشان می‌دهد عراقیها نیز از این مرحله عبور خواهند کرد.
خوش‌بین به آینده روابط تهران و بغداد
کاظمی‌قمی در پایان با تأکید بر خوش‌بینی نسبت به روابط ایران و عراق گفت: ما شرایط بسیار سخت‌تری را تجربه کرده‌ایم و مواضع بسیار سخت‌تری نیز از سوی دولت‌های عراق دیده‌ایم.
وی افزود: ایران در شکل‌دهی به نظام سیاسی عراق کمک کرده و هر جا که ایران وارد شده، با هدف ارائه مشاوره بوده است، نه مداخله‌گری. جمهوری اسلامی در برابر تهدید نیز به کمک مردم می‌شتابد.
سفیر سابق ایران در عراق ادامه داد: در گذشته نیز مواضع مشابه دولت امروز عراق را شاهد بوده‌ایم، اما جمهوری اسلامی به دنبال واکنش سریع و مشابه نیست. دولت‌های قبلی عراق نیز مواضعی داشتند که به مرور تعدیل شد، زیرا واقعیت‌ها را دیدند و جایگاه ایران و برادری جمهوری اسلامی را درک کردند.
کاظمی‌قمی گفت: آمریکا از تلاش برای برهم زدن روابط ایران و عراق ناامید شده و مردم عراق نیز این وضعیت را درک می‌کنند؛ بنابراین باید صبوری کرد.
وی با اشاره به برخی مواضع متفاوت مقامات عراقی درباره محدودیت‌های اخیر گفت: در داخل عراق نیز نسبت به برخی مواضع اعتراض وجود دارد. نخست‌وزیر اعلام کرده چنین دستوری را ابلاغ نکرده، وزیر راه گفته در بیمارستان بوده و استاندار نجف نیز دستور درباره این اقدام را رد کرده است.
این کارشناس مسائل عراق افزود: سران سه قوه عراق نیز موضع گرفته‌اند و شرکت فرودگاهی را مسئول دانسته‌اند؛ حتی خود مقامات عراقی نیز از این اقدام تبری جسته و آن را فروش حاکمیت عراق دانسته‌اند.
کاظمی‌قمی تأکید کرد: ایران بر حل مسئله تأکید دارد و پارلمان عراق نیز برخلاف فشارهای آمریکا، از نظر ابعاد مقاومت و اسلامی بودن، قدرتمندتر شده است.
مردم عراق به دنبال رهایی از وابستگی اقتصادی
سفیر سابق ایران در عراق در پایان گفت: یک واقعیت این است که آمریکا از اهرم‌های اقتصادی که در اختیار دارد برای فشار بر دولت عراق استفاده می‌کند و این مسئله‌ای است که مردم و مقامات عراق آن را برنمی‌تابند.
وی افزود: برای اینکه دولت عراق در جهت منافع خود از طوق وابستگی رها شود، باید این روند ادامه پیدا کند و این اتفاق خواهد افتاد. جمهوری اسلامی نیز واکنشی خیرخواهانه خواهد داشت.
کاظمی‌قمی در پایان گفت: اگر فرودگاه‌ها باز نشوند و پروازها برقرار نشود، بعید نیست مردم عراق تصمیم بگیرند که پروازهای دیگر نیز انجام نشود و این محدودیت‌ها به نفع مردم عراق نخواهد بود.
