الوقت- در سایه وضعیت آتشبس غیررسمی و ادامه شرایط نه جنگ و نه صلح کنونی، موضوع ذخایر تسلیحاتی به یکی از مهمترین مباحث مورد توجه تحلیلگران نظامی تبدیل شده است.
در حالی که تحت تأثیر این فضا پنتاگون طرحهای ویژهای برای افزایش تولید شرکتهای تولیدکننده سلاح ارائه کرده است در طرف مقابل ایرانیها نیز بیکار ننشسته و نیروهای مسلح با شتاب در حال توسعه و تولید تسلیحات جدید هستند، تسلیحاتی که به گفته مقامات ارشد نظامی در صورت تکرار ماجراجویی دشمن میتواند معادلات میدان را تغییر داده و غافلگیریهای تازهای برای متجاوزان به همراه داشته باشد.
در این رابطه، سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درباره توان تسلیحاتی ایران و تقویت سر جنگی موشکهای ایرانی پس از جنگ تحمیلی دوم و سوم اظهار داشت:«ما روزبهروز در حوزه تمامی تسلیحات جنگی در حال پیشرفت هستیم و سلاحهایمان را دقیقتر، مخربتر و فناورانهتر تولید میکنیم».
سردار محبی گفت:«اگر جنگی مجدد آغاز شود، قطعاً تسلیحات ما با گذشته متفاوت خواهد بود، این تفاوت میتواند در نسل کلاهک، دقت اصابت، برد موشکها یا هر زمینه دیگری نمود پیدا کند». سخنگوی سپاه با بیان اینکه ایران هرگز در تولید و توسعه تسلیحات توقفی نداشته، تاکید کرد:«موشکهای ایران از قابلیت هدایت و تغییر مسیر برخوردارند و میتوانند برای عبور از سامانههای پدافندی مسیر پرواز خود را تغییر داده و به سمت یک هدف ثانویه حرکت کنند».
همزمان، سردار رضا طلایینیک، سخنگوی وزارت دفاع نیز در ارتباط با تولید تسلیحات جدید برای مقابله با هرگونه رویارویی در آینده تاکید کرد: «میزان تولید ما در یکسال گذشته، دو برابر میزان تولید تسلیحات و تجهیزات دفاعی در کشور افزایش پیدا کرده است. از ۹ اسفند و آغاز جنگ تحمیلی سوم نیز روند تولید محصولات دفاعی نه تنها متوقف نشد بلکه تولید برخی محصولات راهبردی و اقلام دارای اولویت برای نیازهای جنگی بیش از سه برابر میزان تولید عادی افزایش پیدا کرد».
طلایی نیک درباره اینکه چرا تسلیحات جدید در این شرایط رونمایی نمیشود، گفت:«برای پیشگیری از آسیبپذیریها و غافلگیر کردن دشمن ایجاب میکند اطلاعات مربوط به نیروهای مسلح، صنعت دفاعی و چرخه پشتیبانی دفاعی تا نهایت امکان صیانت و حفظ شود».
سخنگوی وزارت دفاع با تأکید بر اینکه توقف رونماییها به معنای توقف روند توسعه تسلیحات و تجهیزات نیست خاطرنشان کرد:«فرماندهان ما اشراف کامل دارند و در جریان تمام ابعاد تولید و ارتقای تسلیحات و تجهیزات از جمله موشکهای بالستیک، موشکهای کروز، پهپادها، انواع سامانههای پدافندی و دیگر سامانههای مورد نیاز نیروهای مسلح هستند».
سلاحهای جدید در راه است
در هفتههای اخیر بخشی از سامانهها و تسلیحات جدید تولید شده در صنایع دفاعی کشور نیز در میدان نبرد بکار گرفته شدهاند.
حمله ماه گذشته به پایگاه «موفقالسلطی» در اردن از جمله مواردی بود که بخشی از قابلیتهای جدید موشکی ایران را به نمایش گذاشت و توجه محافل سیاسی و امنیتی آمریکا را به ظرفیتهای رو به رشد زرادخانه موشکی تهران جلب کرد.
آمریکا پس از آنکه ضربات سنگینی را از نیروهای مسلح ایران در خلیج فارس متحمل شد با جابجایی بخشی از نیروها، تجهیزات و هواپیماهای نظامی خود به پایگاههای اردن تلاش کرد تا فاصله عملیاتی خود از ایران را افزایش داده و از این طریق امکان رهگیری موشکها را افزایش و آسیبپذیری نیروهایش را کاهش دهد ولی اصابت موشکهای بالستیک ایران به عمق راهبردی اردن با وجود پوشش راداری مضاعف از داخل سرزمینهای سرزمینهای اشغالی و وارد شدن خسارت و تلفات به نیروهای آمریکایی، این تصور را باطل کرد.
بعد از آن حملات کوبنده ایران، روزنامه وال استریت ژورنال، به نقل از مقامات آمریکایی نوشت که ایران روشهای خود را برای عبور از سامانههای پدافند موشکی آمریکا ارتقا داده است و در حملات خود از موشکهایی استفاده کرده که با سرعت بسیار بالا پرواز میکنند.
این تحول میتواند نشانهای از افزایش دقت، قدرت هدایت و قابلیتهای عملیاتی موشکهای ایرانی نسبت به گذشته باشد که در صورت وقوع درگیری احتمالی، نیروهای مسلح ایران با تکیه بر نسل جدید تسلیحات خود قادر خواهند بود اهداف و منافع آمریکا در نقاط مختلف منطقه را با دقت بیشتری مورد حمله قرار دهند.
قدرتنمایی در همه عرصهها
توسعه نسل جدید تسلیحات ایران در عرصههایی همچون کلاهک، وزن، دقت اصابت و برد موشکها آنگونه که مقامات امنیتی تاکید کردهاند، مؤلفههایی هستند که مستقیماً بر قدرت بازدارندگی و توان ضربهزنی کشور در برابر دشمنان اثر میگذارند.
افزایش دقت موشکها میتواند به معنای عبور از الگوی حملات صرفاً حجمی و حرکت به سمت حملات دقیقتر باشد. موشکی که از قابلیت هدایت و دقت بالاتری برخوردار باشد میتواند با تعداد کمتری از شلیکها، اثرگذاری بیشتری ایجاد کند و فشار بر سامانههای دفاعی طرف مقابل را افزایش دهد و نمونه عینی آنرا در حمله به اردن شاهد بودیم.
سایت «wana» پس از حمله به اردن نوشته بود:«این تغییرات فراتر از افزایش قدرت آتش است و شامل دقت بیشتر در حملات، بهبود نفوذ در پدافند هوایی، افزایش قابلیتهای اطلاعاتی بلادرنگ و تمرکز گستردهتر بر مختل کردن لجستیک نظامی میشود و میتواند نشان دهنده استقرار سیستمهای موشکی جدیدتر، ارتقاء زرادخانههای موجود یا پیشرفت در فناوری هدایت و هدفگیری باشد. دقت بیشتر، امکان هدف قرار دادن داراییهای حیاتی نظامی با سلاحهای کمتر را فراهم میکند و همزمان بار سیستمهای دفاعی را افزایش میدهد».
در کنار توسعه قدرت نقطهزنی و دقت، ارتقای کلاهکهای موشکی نیز میتواند معادله میدان نبرد را تغییر دهد، چراکه افزایش قدرت تخریب و بهینهسازی وزن و طراحی کلاهکها، میزان خسارت هر اصابت را افزایش داده و قدرت اثرگذاری حملات موشکی ایران را بیشتر میکند.
افزایش برد موشکها نیز در صورت تحقق عملیاتی، دامنه جغرافیایی اهداف بالقوه را گسترش داده و امکان اثرگذاری بر اهدافی در فاصلههای دورتر را فراهم میکند. هنگامی که برد بیشتر با دقت بالاتر و سامانههای هدایت پیشرفتهتر همراه شود، ظرفیت ایران برای ایجاد تهدید علیه اهداف نظامی آمریکا در گستره وسیعتری از منطقه افزایش خواهد یافت.
گزارش اخیر «فایننشال تایمز» به نقل از منابع ایرانی درباره بررسی گزینه هدف قرار دادن منافع و داراییهای آمریکا در اروپا به ویژه در قبرس و بلغارستان در صورت ازسرگیری جنگ نیز نشان میدهد که برد موشکی ایران به فراتر از غرب آسیا نیز میرسد و میتواند در صورت گسترش درگیری، هزینههای قابل توجهی را برای واشینگتن در خارج از منطقه نیز ایجاد کند.
افزایش قدرت کمی تسلیحات
در کنار ارتقای کیفی، افزایش ظرفیت تولید تسلیحات نیز اهمیت راهبردی دارد. افزایش چند برابری تولید برخی اقلام راهبردی در جریان جنگ، آنگونه که مقامهای دفاعی ایران اعلام کردهاند نشان میدهد تهران تلاش کرده توان صنعتی و پشتیبانی نظامی خود را متناسب با الزامات یک درگیری طولانیتر تقویت کند.
چنین ظرفیتی میتواند در صورت وقوع جنگ فرسایشی، امکان جایگزینی بخشی از تسلیحات مصرف شده و حفظ تداوم عملیات را افزایش دهد. بنابراین، ترکیب ارتقای کیفیت تسلیحات با افزایش ظرفیت تولید میتواند معادله هزینه و فایده هرگونه رویارویی جدید را برای طرف مقابل پیچیدهتر کند.
از سوی دیگر، قابلیت تغییر مسیر پروازی موشکهای جدید و فرار از سامانههای پدافندی نیز در صورت تحقق عملیاتی میتواند پیشبینی مسیر موشک و محاسبه نقطه احتمالی اصابت را برای سامانههای دفاعی دشوارتر کند و زمان واکنش آنها را کاهش دهد و این مسئله در شکست سامانههای پاتریوت و تاد در اردن به وضوح مشخص شد.
تا جایی که ارزیابیهای جدید ارتش آمریکا نشان میدهد موشکهای ایران اکنون از قابلیت مانور بیشتری در مرحله نهایی پرواز برخوردارند که رهگیری آنها را حتی برای سامانههای پیشرفتهای مانند پاتریوت دشوارتر کرده است.
مقامات آمریکایی به «وال استریت ژورنال» گفتند که فراوانی حملات و تلفات ناشی از آن نشان میدهد که نیروهای ایرانی هنوز ذخایر بزرگی از موشکها را در اختیار دارند و در فرار از سامانههای دفاع هوایی آمریکا مهارت بیشتری پیدا کردهاند.
قابلیت مانورپذیری موشکهای ایران، در شرایطی که به گفته «سی ان ان» حدود ۸۰ درصد موشکهای رهگیر تاد در جنگ اخیر مصرف شده و بازسازی این ذخایر به زمان قابلتوجهی نیاز دارد میتواند آسیبپذیری واشینگتن را در درگیری بعدی افزایش دهد.
اینکه مقامات سیاسی و امنیتی ایران هشدار میدهند هرگونه اقدام نظامی واشینگتن با پاسخی متناسب و در همان سطح مواجه خواهد شد، میتواند نشانهای از اطمینان تهران به توانمندیهای جدید موشکی و تسلیحاتی خود باشد.
درمجموع، پیام اصلی مقامات امنیتی ایران این است که در جنگ احتمالی، واشینگتن با زرادخانهای متفاوت از گذشته روبهرو خواهد شد که در آن ترکیب برد بیشتر، دقت بالاتر، مانورپذیری، قدرت تخریب و ظرفیت تولید میتواند تجهیزات دفاعی آمریکا را فرسودهتر کرده و هزینه و ریسک حضور نظامی آن در منطقه را افزایش دهد.
