به گزارش الوقت، خبرگزاری الجزیره در گزارشی با بررسی بیش از هفت دهه مداخله آمریکا برای تغییر حکومتها در کشورهای مختلف شامل ایران، عراق، افغانستان، لیبی و کشورهای آمریکای لاتین، نوشت این سیاست در بسیاری از موارد با هزینههای انسانی و مالی سنگین و پیامدهای پیشبینینشده همراه شده است. (.
این گزارش با تمرکز بر ایران یادآوری میکند که آمریکا و انگلیس در سال ۱۹۵۳ در سرنگونی دولت منتخب محمد مصدق نقش داشتند و با بازگرداندن محمدرضا شاه به قدرت، برای حدود ۲۵ سال ایران را به یکی از متحدان نزدیک واشنگتن تبدیل کردند. با این حال، حکومت شاه در نهایت به انقلاب ۱۳۵۷ و تبدیل ایران به یکی از اصلیترین رقبای آمریکا انجامید.
الجزیره همچنین به تلاشهای چند دهه اخیر آمریکا برای فشار بر ایران اشاره کرده و مینویسد تحریم، عملیات مخفی، رویارویی نظامی و تلاش برای تغییر حکومت نتوانستهاند ساختار سیاسی جمهوری اسلامی را از بین ببرند. این گزارش، جنگ جاری آمریکا و اسرائیل علیه ایران را نیز جدیدترین فصل این تقابل ارزیابی میکند و میگوید هدف اعلامشده تغییر حکومت در تهران محقق نشده و ساختار سیاسی ایران همچنان پابرجاست.
این گزارش در ادامه به عراق اشاره میکند؛ جایی که آمریکا در سال ۲۰۰۳ با هدف سرنگونی صدام حسین حمله کرد، اما بعدها مشخص شد ادعای وجود ذخایر تسلیحات کشتارجمعی که یکی از توجیهات اصلی جنگ بود، صحت نداشته است. بر اساس برآورد مؤسسه واتسون دانشگاه براون، حدود ۳۱۵ هزار نفر مستقیماً در جریان جنگ عراق کشته شدند.
در افغانستان نیز آمریکا توانست طالبان را در سال ۲۰۰۱ از قدرت کنار بزند، اما پس از دو دهه حضور نظامی و سیاسی، با خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱، طالبان بار دیگر کنترل کشور را در دست گرفت.
در لیبی نیز مداخله نظامی آمریکا و متحدان غربی در سال ۲۰۱۱ به سرنگونی معمر قذافی انجامید، اما این کشور پس از آن با رقابت دولتها، گروههای مسلح و چندپارگی سیاسی روبهرو شد و هنوز از بیثباتی رنج میبرد.
الجزیره به نقل از مؤسسه واتسون گزارش میدهد که جنگها و مداخلات آمریکا در خاورمیانه طی بیش از دو دهه حدود ۵.۸ تریلیون دلار برای واشنگتن هزینه داشته و حدود ۲.۲ تریلیون دلار دیگر نیز برای هزینههای مربوط به کهنهسربازان در سه دهه آینده برآورد شده است.
همچنین برآورد این مؤسسه نشان میدهد درگیریهای تحت رهبری آمریکا از سال ۲۰۰۱ در افغانستان، پاکستان، عراق، سوریه، یمن و دیگر مناطق حدود ۹۴۰ هزار کشته مستقیم برجای گذاشته و با احتساب مرگهای غیرمستقیم ناشی از بیماری، گرسنگی و نابودی خدمات درمانی، شمار قربانیان به حدود ۴.۵ تا ۴.۷ میلیون نفر میرسد.
این گزارش دامنه بررسی خود را به خاورمیانه محدود نمیکند و به نقش آمریکا در سرنگونی دولتهای گواتمالا، برزیل و شیلی و تلاش برای تغییر حکومت در کوبا نیز میپردازد.
در شیلی، حمایت آمریکا از مخالفان سالوادور آلنده به کودتای نظامی سال ۱۹۷۳ و روی کار آمدن آگوستو پینوشه کمک کرد. در دوران حکومت پینوشه بیش از ۳ هزار نفر کشته و دهها هزار نفر شکنجه یا زندانی شدند و حدود ۲۰۰ هزار نفر نیز به تبعید رفتند.
آندریاس کریگ، استاد دانشگاه کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت آمریکا بارها توانسته مسیر سیاسی کشورها را تغییر دهد، اما نتوانسته پیامدهای این تغییرات را کنترل کند. به گفته او، کودتای ۱۹۵۳ در ایران از نظر عملیاتی موفق بود، اما از نظر تاریخی شکست خورد؛ زیرا حکومت شاه را با مداخله غرب گره زد و در نهایت به تقویت احساسات ضدآمریکایی کمک کرد.
