الوقت - با نادرستی پیش بینیهای ترامپ و نتانیاهو از نتیجه جنگ علیه ایران و طولانی شدن این جنگ که برخلاف میل و انتظار واشنگتن و تل آویو است، حالا بسیاری در غرب نسبت به کاهش و سطح ذخایر موشکی و تسلیحاتی آمریکا هشدار میدهند. حتی برخی کارشناسان در آمریکا به صراحت تائید کردهاند که ذخایر موشکی و تسلیحاتی ارتش آمریکا برای بازگشت دوباره به جنگ مقابل ایران کافی نیست و در شرایط فعلی واشنگتن امکانات کافی موشکی برای ازسرگیری جنگ علیه ایران را ندارد.
مسئله کمبود ذخایر موشکی آمریکا باعث شد تا در این پرونده ویژه نگاهی به ذخایر تسلیحاتی و موشکی آمریکا طی 6 سال گذشته یعنی همزمان با جنگ اوکراین، غزه و سپس ایران داشته باشیم.
آیا میتوان به آمار دقیق ذخایر تسلیحاتی آمریکا دست یافت؟
باید توجه داشت که آمار دقیق ذخایر تسلیحاتی کشورها معمولا آماری علنی و آشکار نیست.
از طرف دیگر آمریکا نیز یک عدد واحد برای «کل ذخایر تسلیحاتی» اعلام نمیکند و موجودی دقیق بسیاری از مهمات و موشکهای حساس این کشور جز اطلاعات طبقهبندیشده و محرمانه است.
بنابراین برای بررسی ذخایر تسلیحاتی آمریکا بیشتر میتوان روی مهمات و موشکهای راهبردی و پرمصرف تمرکز کرد؛ یعنی همان اقلامی که جنگ اوکراین، جنگ غزه و بهویژه جنگ ایران مستقیماً روی آنها اثر گذاشتهاند.
دادههای پنتاگون، کنگره آمریکا و گزارشهای جدید از منابع آگاه حکایت از آن دارد که اگرچه آمریکا هنوز از نظر حجم کلی تسلیحات یک قدرت نظامی قابل توجه است، اما ذخایر برخی مهمات کلیدی این کشور نسبت به سال ۲۰۲۰ به شکل محسوسی ضعیفتر شده و جنگ ایران در ۲۰۲۶ این مشکل را به سطحی بیسابقه رسانده است.
- آمریکا پیش از آغاز جنگ اوکراین
در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ یعنی زمانی که جنگ اوکراین هنوز آغاز نشده بود، آمریکا هنوز از مزیت مهمی برخوردار بود. یعنی جنگهای بزرگ زمینی برای آمریکا متوقف شده بود و مصرف مهمات سنگین در سطح پایینی قرار داشت.
البته یک نکته را نیز در این میان باید در نظرر گرفت که بعد از پایان جنگ سرد، ارتش آمریکا برای چند دهه از حجم تولید مهمات خود کاسته بود و صنعت دفاعی این کشور نیز به سمت تولید کمحجم و گرانقیمت رفته بود. این موضوع در گزارش بسیاری از رسانههای آمریکایی بدان اشاره شده است.
به همین دلیل، ذخایر آمریکا برای یک جنگ کوتاهمدت کافی بود، اما از همان زمان مشخص بود که آمریکا در یک جنگ فرسایشی مسئله «عمق ذخایر» میتواند مشکلساز شود.
۲- جنگ اوکراین؛ اولین ضربه بزرگ به ذخایر آمریکا
جنگ اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ نقطه عطف آشکار شدن کمبود دخایر موشکی آمریکا بود.
آمریکا طی سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ دهها میلیارد دلار تسلیحات از ذخایر خود یا از مسیر قراردادهای جدید در اختیار اوکراین قرار داد. طبق گزارش دفتر پاسخگویی دولت آمریکا (GAO)، نهاد نظارتی وابسته به کنگره آمریکا، تنها از اکتبر ۲۰۲۱ تا ژانویه ۲۰۲۵، رئیسجمهور آمریکا مجوز برداشت ۳۱.۷ میلیارد دلار تجهیزات و خدمات دفاعی برای اوکراین را صادر کرده بود.
مشکل فقط ارزش دلاری نبود؛ جنگ اوکراین برای نخستین بار در دهههای اخیر نشان داد که یک ارتش مدرن میتواند روزانه هزاران گلوله و تعداد زیادی موشک مصرف کند.
مهمترین مورد مصری گلوله ۱۵۵ میلیمتری بود. آمریکا پیش از جنگ اوکراین حدود ۱۴ هزار تا ۱۴.۴ هزار گلوله ۱۵۵ میلیمتری در ماه تولید میکرد و پس از جنگ، تولید این گلولهها را بهشدت افزایش داد:
۲۰۲۲: حدود ۱۴,۴۰۰ در ماه
۲۰۲۳: حدود ۲۸ هزار
۲۰۲۴: حدود ۴۰ هزار
هدف: ۱۰۰ هزار در ماه
اما این هدف با تأخیر و مشکلات صنعتی روبهرو شد؛ در مارس ۲۰۲۶ تولید واقعی حدود ۳۶ هزار گلوله در ماه گزارش شد.
طبق گزارش بازرس وزارت دفاع، طی چهار سال حدود ۳.۶ میلیون گلوله ۱۵۵ میلیمتری از موجودی آمریکا کاسته شد و براساس گزارش سی.بی.اس نیوز بیش از ۳ میلیون گلوله از این مقدار به اوکراین اختصاص یافت.
این یعنی جنگ اوکراین فقط ذخایر را کم نکرد؛ بلکه نشان داد ظرفیت تولید آمریکا برای جایگزینی سریع مهمات مصرفشده کافی نیست.
جنگ اوکراین همچنین ذخایر موشک ضدزره جاولین Javelin را تحت فشار قرار داد. تا ژانویه ۲۰۲۳ آمریکا بیش از ۸,۵۰۰ فروند موشک جاولین به اوکراین داده بود.
برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی CSIS هم در آن زمان نشان میداد موجودی آمریکا احتمالاً حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار موشک بوده و با نرخ تولید آن زمان، بازسازی ذخایر تخلیهشده سالها طول میکشید.
تولید از حدود هزار فروند در سال افزایش یافت و در ۲۰۲۴ به حدود ۲,۴۰۰ فروند در سال رسید. بنابراین اوکراین یک درس مهم به پنتاگون داد و نشان داد که آمریکا نمیتواند همه نیازهای تسلیحاتی خود را با سرعت مصرفشده جایگزین کند.
۳- جنگ غزه؛ فشار دوم روی ذخایر آمریکا
از اکتبر ۲۰۲۳ یک فشار دیگر به سیستم تسلیحاتی آمریکا اضافه شد. فشاری که در نتیجه جنگ رژیم صهیونیستی علیه غزه بر آمریکا تحمیل شد.
بر مبنای گزارش کنگره آمریکا، تا اوت ۲۰۲۴، آمریکا بیش از ۵۰۰ محموله هوایی و ۱۰۷ محموله دریایی شامل بیش از ۵۰ هزار تن تسلیحات و مهمات به رژیم صهیونیستی ارسال کرده بود.
فهرست منتشرشده تا ژوئن ۲۰۲۴ بسیار قابل توجه است. آمریکا تا زمان یاد شده، بیش از 14 هزار بمب MK-84، دو هزار پوندی ۱۴,۰۰۰ و 6500 بمب ۵۰۰ پوندی، 3هزار موشک Hellfire، یک هزار بمب نفوذگر و 2600 بمبهای SDB به اسرائیل صادر کرده بود. این ارقام توسط رویترز گزارش شده است.
اما اثر جنگ غزه فقط در کمبود مهمات تهاجمی آمریکا نبود. رژیم صهیونیستی برای دفاع موشکی نیز به آمریکا وابسته بود و این مسئله، بهخصوص پس از حملات موشکی ایران، فشار بیشتری روی سامانه های پدافندی پاتریوت، تاد، SM-3 و SM-6 وارد کرد.
برمبنای گزارش دیفنس نیوز هم گزارشهای کنگره نیز تأکید کردهاند که جنگ غزه باعث افزایش تقاضا برای مهمات آمریکا در شرایطی شد که برخی ذخایر آمریکا حتی به حداقلها مورد نیاز نزدیک شده بودند.
۴- ترکیب جنگ اوکراین و غزه؛ مشکل اصلی آمریکا در ۲۰۲۴
در سال ۲۰۲۴ آمریکا عملاً با یک وضعیت کمسابقه در ذخایر تسلیحاتی خود مواجه شد. به دلیل جنگ اوکراین، ارتش آمریکا با کمبود گلوله توپ، موشکهای ضدزره و پدافندی روبرو شد و همزمان رژیم صهیونیستی در جنگ علیه غزه به مصرف بی رویه بمبهای سنگین، موشکهای هوا به زمین و پدافند موشکی روی آورد.
همچنین آمریکا در خاورمیانه ناگزیر به دفاع از نیروها و کشتیهای خود در برابر حملات موشکی و پهپادی بود و بنابراین یک ذخیره واحد باید همزمان چند جبهه را تغذیه میکرد.
حتی در سال ۲۰۲۳ پت رایدر، سخنگوی وقت وزارت دفاع آمریکا، در نشست خبری پنتاگون گفته بود ذخایر ۱۵۵ میلیمتری «نامحدود نیست»؛ در همان زمان تولید از ۱۴ هزار به حدود ۲۴ هزار گلوله در ماه افزایش یافته بود.
۵- جنگ علیه ایران و ضربه اصلی به آمریکا در سال 2026
اگر جنگ اوکراین زنگ خطر بود و جنگ غزه فشار مضاعف ایجاد کرد، جنگ ایران در اوایل سال ۲۰۲۶ تبدیل به ضربه مستقیم به عمق ذخایر موشکی آمریکا شد.
طبق برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، در ۳۹ روز نخست عملیات آمریکا علیه ایران، نیروهای آمریکایی۱۳,۶۲۹ مهمات تهاجمی علیه بیش از ۱۳ هزار هدف در ایران شلیک کردند و هزینه مهمات مصرفشده حدود ۲۶.۱ میلیارد دلار برآورد شده است.
این ارقام بسیار مهماند، چون بخش قابل توجهی از این مهمات، سلاحهای بسیار پیشرفتهای بودند که تولید آنها ماهها یا حتی سالها طول میکشد.
6- وضعیت فعلی مهمترین موشکهای آمریکا
برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا از ذخایر پیش از جنگ ایران و میزان مصرف در جریان جنگ نشان میدهد که آمریکا پیش از آغاز جنگ حدود ۳۱۰۰ موشک تاماهاوک در اختیار داشت و بیش از هزار فروند از آنها را در جنگ ایران مصرف کرد. وضعیت ذخایر تاماهاوک به همین دلیل بسیار نگرانکننده ارزیابی میشود.
همچنین آمریکا پیش از جنگ ایران حدود ۴۴۰۰ موشک ایجیام-۱۵۸ جیایاساسام در اختیار داشت و بیش از ۱۱۰۰ فروند از آنها مصرف شد. بنابراین ذخایر این موشک بهشدت کاهش یافته است.
موجودی موشکهای ضربه هدفمند پریزم، PrSM PRI-zim پیش از جنگ حدود ۹۰ فروند برآورد میشد که در جریان جنگ حدود ۴۰ تا ۷۰ فروند از آنها مورد استفاده قرار گرفت. به همین دلیل وضعیت این موشک بسیار بحرانی ارزیابی میشود.
موجودی موشکهای اسام-۳ پیش از جنگ حدود ۴۱۰ فروند بود و برآورد میشود بین ۱۳۰ تا ۲۵۰ فروند از آنها مصرف شده باشد. بنابراین ذخایر این موشک نیز کاهش شدیدی داشته است.
آمریکا پیش از جنگ حدود ۱۱۶۰ موشک اسام-۶ در اختیار داشت و بین ۱۹۰ تا ۳۷۰ فروند از آنها مصرف شد که به معنای کاهش قابل توجه ذخایر است.
موجودی سامانههای موشکی تاد پیش از جنگ حدود ۳۶۰ تا ۴۵۲ فروند برآورد میشد و حدود ۱۹۰ تا ۲۹۰ فروند از آنها مصرف شد. از این رو، وضعیت ذخایر تاد بسیار بحرانی ارزیابی میشود.
همچنین آمریکا پیش از جنگ حدود ۲۳۳۰ موشک رهگیر پاتریوت در اختیار داشت و برآورد میشود بین ۱۰۶۰ تا ۱۴۳۰ فروند از آنها مصرف شده باشد. در نتیجه، ذخایر پاتریوت نیز در وضعیت بحرانی قرار گرفته است.
لازم به ذکر است که این ارقام بر اساس دادههای بودجهای، اسناد رسمی و برآوردهای مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی تهیه شدهاند، زیرا وزارت دفاع آمریکا موجودی دقیق بسیاری از موشکها و مهمات خود را منتشر نمیکند.
7- وضعیت فعلی ذخایر آمریکا
مهمترین بخش مسئله، وضعیت ذخایر پس از جنگ ایران است. در مورد موشکهای پاتریوت، آمریکا پیش از جنگ حدود ۲۳۳۰ فروند در اختیار داشت. پس از مرحله نخست جنگ، این میزان به حدود ۱۰۳۰ فروند رسید و پس از درگیریهای بعدی، برآوردها موجودی آمریکا را حدود ۷۵۹ تا ۸۲۷ فروند نشان میدهد. بنابراین ذخیره پاتریوت نسبت به پیش از جنگ حدود ۶۵ درصد کاهش یافته است.
در مورد سامانه تاد نیز آمریکا پیش از جنگ حدود ۴۵۲ فروند در اختیار داشت. پس از مرحله نخست جنگ، موجودی آن به حدود ۲۳۲ تا ۲۶۲ فروند کاهش یافت و پس از تلاش برای جایگزینی بخشی از سامانههای مصرفشده، برآورد فعلی حدود ۲۳۴ تا ۲۷۸ فروند است. بنابراین ذخایر تاد همچنان حدود ۳۸ درصد پایینتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد.
گزارشهای منتشرشده در اوایل اوت ۲۰۲۶ نیز حاکی از آن است که آمریکا اکنون کمتر از هزار موشک پاتریوت و کمتر از ۲۵۰ سامانه تاد در اختیار دارد.
8- وضعیت تاماهاوک
آمریکا پیش از جنگ حدود ۳۱۰۰ موشک تاماهاوک داشت و در جریان جنگ ایران بیش از هزار فروند از آنها را مصرف کرد. بنابراین بخش قابل توجهی از ذخیره این موشک از بین رفته است.
برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی نشان میدهد بازگرداندن ذخایر تاماهاوک به سطح پیش از جنگ ممکن است تا سال ۲۰۲۹ یا حتی ۲۰۳۰ طول بکشد. علت اصلی این مسئله پایین بودن ظرفیت تولید در سالهای گذشته است. وزارت دفاع آمریکا اکنون تلاش میکند ظرفیت تولید تاماهاوک را به حدود هزار فروند در سال برساند.
بنابراین مشکل آمریکا فقط تعداد موشکهای باقیمانده نیست، بلکه سرعت تولید مجدد آنها نیز یک مشکل جدی است.
9- وضعیت ایجیام-۱۵۸ جیایاساسام
موشک ایجیام-۱۵۸ جیایاساسام نیز در جنگ ایران بهشدت مصرف شد. آمریکا پیش از جنگ حدود ۴۴۰۰ فروند از این موشک را در اختیار داشت و بیش از ۱۱۰۰ فروند از آنها مورد استفاده قرار گرفت.
با این حال، وضعیت ایجیام-۱۵۸ جیایاساسام نسبت به تاماهاوک بهتر است، زیرا تولید این موشک پیش از جنگ نیز در مقیاس نسبتاً بالایی انجام میشد. برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی این است که آمریکا میتواند ذخایر ایجیام-۱۵۸ جیایاساسام را در چند ماه تا حدود یک سال تا حد زیادی بازسازی کند.
10- وضعیت موشکهای ضربه هدفمند پریزم
وضعیت موشکهای پریزم حساستر است. این موشک که نسل جدید موشکهای دوربرد ارتش آمریکا محسوب میشود، پیش از جنگ موجودی بسیار محدودی داشت و حدود ۹۰ فروند از آن در اختیار آمریکا بود. در جنگ ایران حدود ۴۰ تا ۷۰ فروند از این موشکها مصرف شد.
حتی یکی از مقامهای ارتش آمریکا اعلام کرده بود که عملاً تمام موجودی پریسم مصرف شده است؛ هرچند مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی معتقد است احتمالاً تعداد محدودی از این موشکها همچنان باقی مانده است.
در مورد موشکهای ایتیایسیاماس نیز گزارشهای منتشرشده در اوت ۲۰۲۶ از تقریباً تخلیه شدن ذخایر موشکهای دوربرد دقیق آمریکا خبر میدهند.
11- آمریکا اکنون چه مقدار سلاح در اختیار دارد؟
درباره کل زرادخانه نظامی آمریکا باشد، نمیتوان عدد دقیقی ارائه کرد، زیرا بخش قابل توجهی از اطلاعات مربوط به موجودی تسلیحات طبقهبندیشده است.
اما بر اساس برآوردهای موجود، در اوت ۲۰۲۶ آمریکا حدود ۷۵۹ تا ۸۲۷ موشک رهگیر پاتریوت و حدود ۲۳۴ تا ۲۷۸ سامانه تاد در اختیار دارد. موجودی تاماهاوک نیز با توجه به مصرف بیش از هزار فروند، به حدود نیمی از سطح پیش از جنگ یا اندکی بیشتر کاهش یافته است. موجودی ایجیام-۱۵۸ جیایاساسام نیز پیش از احتساب تولید و تحویلهای جدید، حدود ۳۳۰۰ فروند برآورد میشود.
ذخایر موشکی پریزم بسیار پایین است و احتمالاً تنها تعداد محدودی از آن باقی مانده است. ذخایر اسام-۳ بهشدت کاهش یافته و موجودی اسام-۶ نیز کاهش قابل توجهی داشته است. ذخایر گلولههای توپخانه ۱۵۵ میلیمتری نیز کاهش یافته، در حالی که ظرفیت تولید آمریکا هنوز به هدف ۱۰۰ هزار گلوله در ماه نرسیده است.
12- زمان مورد نیاز برای بازسازی ذخایر
بازسازی ذخایر برای همه تسلیحات یکسان نیست. برای تاماهاوک ممکن است چند سال زمان لازم باشد. بازسازی ذخایر تاد و پاتریوت نیز احتمالاً بیش از سه سال طول خواهد کشید. بازسازی ذخایر اسام-۳ حدود دو سال یا بیشتر زمان میبرد و برای اسام-۶ نیز حدود دو سال زمان مورد نیاز است.
در مورد ایجیام-۱۵۸ جیایاساسام، بازسازی ذخایر میتواند از چند ماه تا حدود یک سال طول بکشد. پریزم نیز با توجه به ظرفیت تولید جدید، احتمالاً در چند ماه تا حدود یک سال قابل بازسازی است.
بنابراین برای برخی موشکهای مهم آمریکا، زمان بازسازی ذخایر بین دو تا چهار سال است.
به همین دلیل وزارت جنگ آمریکا مجبور شده است ظرفیت تولید صنایع دفاعی را افزایش دهد. در اوایل اوت ۲۰۲۶، آمریکا قراردادی بیش از سه میلیارد دلار برای افزایش تولید قطعات مربوط به پاتریوت و تاد امضا کرد. هدفگذاری شده ظرفیت تولید پاتریوت تا سه برابر و ظرفیت تولید تاد تا چهار برابر افزایش پیدا کند. همچنین آمریکا قصد دارد ظرفیت تولید تاماهاوک را در نهایت به حدود هزار فروند در سال برساند.
13- معنای وضعیت فعلی برای آمریکا
جنگ اوکراین اولین ضربه بزرگ به ذخایر مهمات آمریکا بود. جنگ غزه و حمایت نظامی از رژیم صهیونیستی فشار مضاعفی بر این ذخایر وارد کرد و درگیریهای منطقهای نیز مصرف مهمات پدافندی آمریکا را افزایش داد.
اما جنگ مستقیم آمریکا با ایران در سال ۲۰۲۶ وضعیت را وارد مرحله جدیدی کرد و باعث شد ذخایر برخی موشکهای بسیار مهم، بهویژه پاتریوت، تاد، تاماهاوک، پریسم و برخی موشکهای دریایی، به سطح نگرانکنندهای برسد.
بنابراین پرسش اصلی درباره آمریکا در سال ۲۰۲۶ دیگر این نیست که آیا آمریکا سلاح دارد؟ بلکه این است که آیا آمریکا میتواند در صورت وقوع یک جنگ بزرگ و طولانی، مهماتی را که با سرعت بالا مصرف میشوند، به همان سرعت تولید و جایگزین کند؟. بر اساس وضعیت فعلی، پاسخ درباره برخی از مهمترین تسلیحات آمریکا منفی است؛ دستکم در کوتاهمدت.
