الوقت- طی روز گذشته خبر دستیابی آمریکا و روسیه به یک توافق آتش بس و همکاری برای مبارزه با القاعده در سوریه مخابره شد که دومین نمونه چنین قرار دادی بین طرفین ، محسوب می شود. لذا به نظر می رسد توجه به نتایج توافق پیشین و نیز جزئیات توافق پیش رو، می تواند الگوی مناسبی برای پیش بینی روند های آینده باشد. این گزارش تلاش دارد تا ضمن ترسیم روند جاری و بازخوانی نتایج توافق قبلی، تا حدّ امکان مخاطب را به منظور مورد نظر نزدیک نماید:
نامه راتنی
1. روز 14 شهریور ماه 1395/ 4 سپتامبر2016 ، «مایکل راتنی» ، نماینده ایالات متحده آمریکا در پرونده سوریه ، با انتشار یک نامه ، از یک توافق با روس ها سخن گفت که به زودی اعلام خواهد شد. وی اعلام کرد که بر اساس این توافق ، نیروهای سوری و حامیان آنها باید ترک مخاصمه کامل در جاده راموسه در جنوب غربی حلب را رعایت کنند و به نمایندگان سازمان ملل اجازه دهند تا وارد شهر شوند. همچنین نیروهای سوری باید از نقاط ایست و بازرسی نزدیک به جاده کاستلو در شمال غرب حلب عقب نشینی کنند و سلاح های سنگین خود را از اطراف این جاده دور و این منطقه را غیر نظامی اعلام کنند. نیروی هوایی سوریه موظف به اجتناب از بمباران مناطقی خواهد شد که جریان اصلی ارتش آزاد سوریه در آن قرار دارند و نیز نیروهای عملیات کننده در دمشق و حلب موظف به عقب نشینی می شوند و بدین ترتیب جاده کاستلو در شرق حلب که مسیر اصلی تغذیه گروه های معارض در شهر است منطقه غیر نظامی اعلام می شود. این اقدام باید در مناطق جنوبی شهر نیز انجام شود. بر اساس اعلامِ راتنی ، اگر آتش بس به مدت 7 روز ادامه پیدا کند و تمام نیروها عقب نشینی کنند ، روسیه و آمریکا ، روی توقف پروازهای نیروی هوایی سوریه و تضعیف القاعده کار خواهند کرد.
اظهارات پوتین
2. ولادیمیر پوتین روز 15 شهریور1395/ 5 سپتامبر 2016 در حاشیه اجلاس جی-20 که در چین برگزار شده بود به سوالات خبرنگاران روس پاسخ گفت که بخشی از آن به موضوع سوریه اختصاص یافته بود. او در پاسخ به سوالی درباره گفتگو با ایالات متحده آمریکا از ارائه پاسخ قطعی اجتناب کرد، اما تاکید کرد که ما (آمریکا و روسیه) روی مسیر درستی حرکت می کنیم و می توانیم به یک توافق در دوره های زمانی دست پیدا کنیم که چگونه باید با یکدیگر کار کنیم. پوتین در پاسخ به سوالی که به دلیل عدم وجود میکروفون شنیده نمی شد ، گفت: «حالا زود است که درباره پارامترهای توافق درباره سوریه صحبت کنیم. با این حال من امیدوارم توافق صورت بپذیرد و دلایلی دارم که فکر می کنم این توافق طی چند روز آینده حاصل خواهد شد. آنگاه ما می توانیم بگوییم که همکاری مان با ایلات متحده آمریکا در مبارزه با سازمان های تروریستی ، شامل آنهایی که در سوریه هستند به طور عمده بهبود خواهد یافت و تشدید خواهد شد.»
پروپاگاندای واشنگتن پست
3. روز 17 شهریور 1395/ 7 سپتامبر 2016 ، روزنامه واشینگتن پست ، به نقل از نیروهای اجرایی اوباما در پرونده گفتگو با روس ها از نهایی شدن پیش نویس برای اجرای ترتیبات یک آتش بس و آغاز یک عملیات مشترک ضدّ تروریسم در سوریه خبر داد که طی چند روز آینده اعلام خواهد شد. با این وصف «بنیامین رودز» ، مشاور امنیت ملی اوباما گفت: «ما تا قبل از آنکه اهداف اساسیِ خود را تحقق یافته نبینیم دست به توافقی نخواهیم زد ، من فکر می کنم به زودی خواهیم فهمید که می توانیم شکاف های موجود را پر کنیم یا نه». با وجود این واشینگتن پست محتوای پیش نویس آتش بس را شامل موضوعاتی مثل محاصره حلب ، ایجاد امنیت برای ارسال کمک های بشر دوستانه و خاتمه حملات نیروی هوایی سوریه برای یک دوره مشخص عنوان نمود تا پس از آن روسیه و ایالات متحده آمریکا عملیات مشترک خود بر ضدّ تروریسم را آغاز کنند. این روزنامه به نقل مسئولین آمریکایی تاکید کرده بود که مسئله حلب ، بخش زیادی از گفتگوها را به خود اختصاص داده است.
توافق قطعی
4. بعد از پروپاگاندای واشنگتن پست ، «دیمیتری پسکوف» ، سخنگوی کرملین اعلام کرد که توافق طرفین هنوز نهایی نشده است. او تصریح کرد: «در واقع یک توافق نامه یا سند قطعی توسط رئیس جمهور پوتین تنظیم شده اما هنوز نهایی نشده است. بدون شک همه این ها با دست یابی به یک مصالحه اتفاق می افتد و کار برای دست یابی به مصالحه در جریان است.
5. وزیر خارجه آمریکا امروز (شنبه) در پایان نشست ماراتنی خود با همتای روسش اعلام کرد، آمریکا و روسیه بالاخره بر سر طرح برقراری آتشبس در سوریه که قرار است از ۱۲ سپتامبر آغاز شود، توافق کردند.
از میان اظهارات و اخبار ضدّ و نقیض اعلام شده در روهای گذشته از سوی مسئولین و رسانه های ذینفع آمریکایی و نیز اعلان توافق آتش بس می توان به نتایج قطعی زیر دست یافت:
1. حفظ حلب و از آن مهم تر پایان دادن به عملیات نیروهای هوایی سوریه دو مطالبه اصلی ایالات متحده آمریکا است که به شدت در حال تلاش برای القاء پذیرش آن از سوی روس ها در قرارداد مخاصمه جدید است.
2. هر دو طرف درصدد همکاری برای ضربه زدن به القاعده در سوریه هستند که مواضع آن در لابلای محل های استقرار نیروهای معارض سوری قرار گرفته است.
3. فارغ از محتوا و جزئیات توافق باید گفت در صورت عملیاتی شدن آن ، این برای بار دوم است که یک توافق بدون ضمانت اجرایی بین روسیه و آمریکا ، نیروهای مقاومت را در معرض خطر قرار می دهد. در این رابطه به خاطر داریم که روز هفتم خرداد ماه سال جاری / 27 می 2016 ، ژنرال سرگی رودسکوی ، فرمانده ستاد کلّ نیروهای مسلح روسیه ، با ارائه گزارش عملکرد گروه روسی مستقر در پایگاه حمیمیم لاذقیه ، به این نکته اشاره داشت که علیرغم در خواست روسیه از ایالات متحده امریکا برای کار با گروه های میانه رو به منظور جداسازی قلمرو خود از جبهه النصره ، اما عملا چنین اتفاقی رخ نداده و این در حالی است که امریکا از روسیه می خواهد تا مناطق حضور مختلط این گروه ها را هدف قرار ندهند. فرمانده ستاد کلّ نیروهای مسلح روسیه بر این نکته تاکید کرد که چنین مسامحه ای باعث شده تا فرایند مبارزه با جبهه النصره عملا نا کارآمد بماند و این در حالی است که این جبهه النصره با گروه های معارض معتدل در حلب و ادلب همکاری دارد و از سوی آنان سلاح و تجهیزات دریافت می کند که در نتیجه این روند ، موفق شدند مجددا بر مناطق العیس ، خان طومان و الزربا در جنوب حلب مسلط شوند و حمله به شیخ مقصود در شمال این شهر را ادامه دهند. روسیه حداقل 20 مورد گزارش گلوله باران روستاهای فوعه و کفریا از سوی احرار الشام در ادلب را که با جبهه النصره همکاری داشته اند به طرف امریکایی ارائه داده است ، اما با وجود رعایت آتش بس از سوی حکومت سوریه ، نقض آتش بس از طرف آنان ادامه دارد. در واقع طرف امریکایی هیچ کار موثری جز اصرار برای عدم بمباران مناطق حضور مشترک جبهه النصره با گروه های معتدل انجام نمی دهد.
4. نتیجه فرایند آتش بس قبلی ، سقوط غافلگیرانه خان طومان و روستاهای پس از آن در حومه جنوبی حلب و برجای ماندن ده ها شهید بود. ایالات متحده آمریکا به خوبی به عدم امکان تفکیک مناطق حضور جبهه فتح شام با ارتش آزاد واقف است و بعید به نظر می رسد که برنامه مشخصی برای این کار داشته باشد. و این گروه ها به طور متخلخل و ترکیبی به مواضع مقاومت ، حمله می کنند. در این رابطه جان کری در کنفرانس خبری مشترک وی با لاوروف در روز 25 تیر 1395/15 جولای 2016 ، اعتراف کرده بود که معارضین سوری به دلیل آنکه جبهه النصره نیز در حال نبرد با رژیم سوریه است با این گروه همکاری می کنند. وزیر امور خارجه آمریکا ، در آن مقطع ضمن اذعان به اینکه نبرد جبهه النصره با حکومت اسد یک عذر برای چشم پوشی از تروریستی بودن این گروه نیست با انفعالی مشخص در ادبیات خود ، صرفا اذعان کرده بود که باید برای آن چاره ای اندیشید.
