الوقت- با نهایی شدن نتایج انتخابات پارلمانی رژیم صهیونیستی، رقابت برای تصاحب کرسی نخستوزیری وارد مرحله تازهای شده است و همه احزاب راه یافته به پارلمان، مواضع و گزینههای خود را به اسحاق هرتزوگ، رئیس این رژیم اعلام کردهاند تا او بر اساس دیدگاه نمایندگان کنست، مأمور تشکیل کابینه آینده را انتخاب کند.
همانگونه که پیشبینی میشد احزاب عربی در روند تشکیل کابینه آینده رژیم صهیونیستی به یکی از بازیگران تأثیرگذار تبدیل شوند، لذا با نخستین موضعگیری خود، گام مهمی برای نشان دادن وزن سیاسی و نقشآفرینی در معادلات قدرت برداشتهاند.
در این رابطه، «فهرست مشترک» که متشکل از ائتلاف احزاب عربتبار در اراضی اشغالی است و 11 کرسی در انتخابات اخیر کسب کرده، روز پنجشنبه اعلام کرد که گادی آیزنکوت، رقیب بنیامین نتانیاهو را بهعنوان نخستوزیر بعدی رژیم صهیونیستی به اسحاق هرتزوگ پیشنهاد کرده است. فهرست عربی رعم نیز با 8 کرسی در کنست اعلام کرد که از آیزنکوت حمایت میکند.
به استدلال این ائتلافهای عربی، چنین اقدامی میتواند شانس تغییر دولت را تقویت کرده و احتمال تشکیل دولت ائتلافی را که منجر به ابقای نتانیاهو در قدرت شود کاهش دهد.
یوسف جبارین، از رهبران فهرست مشترک گفته که حزبش خواهان تصدی وزارتخانهها نیست اما آمادگی دارد از بیرون دولت از یک کابینه به رهبری آیزنکوت حمایت کند. احمد طیبی، از دیگر اعضای ائتلاف فهرست مشترک نیز با اشاره به ضرورت تغییر دولت گفت:«ما میخواهیم کارهایی انجام دهیم که در گذشته انجام ندادهایم تا این دولت جنایتکار را کنار بزنیم».
همزمان، احزاب صهیونیست نیز آیزنکوت را برای تصدی نخست وزیری معرفی کردهاند. نفتالی بنت نخستوزیر پیشین و رئیس حزب «بِیَخَد» (باهمدیگر) نیز اعلام کرد که این حزب، گادی آیزنکوت، رئیس حزب «یاشار» را به عنوان نامزد تشکیل کابینه به هرتزوگ معرفی خواهد کرد. احزاب «اسرائیل خانه ما» به رهبری آویگدور لیبرمن، حزب «دموکراتها» به رهبری یائیر گولان نیز حمایت خود را از آیزنکوت اعلام کردهاند.
با حمایت اعراب، اکنون ۶۷ نماینده منتخب پارلمان آینده اسرائیل از آیزنکوت حمایت میکنند و نتانیاهو نیز تنها از حمایت ۴۶ نماینده برخوردار است اما این بدان معنا نیست که احزاب به ائتلاف آیزنکوت خواهند پیوست.
با نهایی شدن تصمیم همه احزاب در حمایت از یک گزینه، هرتزوگ اعلام کرد که روز یکشنبه (۱۷ آبان) نامزد مورد نظر خود را برای تشکیل دولت معرفی خواهد کرد. هرتزوگ در عین حال تأکید کرد که با وجود برتری رقمی آیزنکوت در رایزنیها، هنوز مشخص نیست کدام نامزد توانایی بیشتری برای تشکیل یک ائتلاف پایدار دارد. هرتزوگ تاکید کرد که پیش از تصمیم نهایی با برخی رهبران احزاب به صورت جداگانه گفتگو و رایزنی خواهد کرد تا امکان نزدیک کردن دیدگاهها و تشکیل دولتی باثبات را مورد بررسی قرار دهد.
اگرچه آیزنکوت میتواند با جلب حمایت احزاب عربی زمینه تشکیل دولت ائتلافی را فراهم کند اما چنین اقدامی ممکن است به بهای از دست دادن حمایت برخی متحدان از جمله لیبرمن تمام شود. احزاب صهیونیست حاضر در ائتلاف آیزنکوت به شدت با هرگونه همکاری سیاسی با فهرست عربی مخالفند. در این میان، یائیر گولان تاکنون تنها چهره سیاسی این جریان بوده که آشکارا از ضرورت شکستن این تابو سخن گفته است. او معتقد است برای جلوگیری از تداوم قدرت راستگرایان و کنار زدن نتانیاهو باید اختلافات سیاسی را کنار گذاشت و امکان همکاری و ائتلاف با احزاب عربی را نیز در نظر گرفت.
فرصت قانونی برای تشکیل کابینه
طبق قانون رژیم صهیونیستی، رئیس این رژیم بعد از رایزنی با احزاب راه یافته به پارلمان یکی از نمایندگان را مأمور تشکیل دولت آینده خواهد کرد. فرد منتخب بر اساس قانون، ۲۸ روز فرصت دارد تا با جلب حمایت احزاب مختلف، اکثریت لازم را برای تشکیل کابینه به دست آورد و این مهلت در صورت نیاز میتواند ۱۴ روز دیگر تمدید شود.
اگر نخستین فرد مأمور تشکیل دولت در این مدت ناکام بماند، رئیس رژیم فرد دیگری را برای این مسئولیت انتخاب خواهد کرد و او نیز ۲۸ روز فرصت خواهد داشت تا با ائتلاف احزاب مختلف، دولت مورد نظر خود را تشکیل دهد.
در صورت شکست نفر دوم، رئیس اسرائیل میتواند فرد سومی را مأمور تشکیل کابینه کند و این بار تنها ۱۴ روز فرصت در اختیار او قرار میگیرد تا آخرین تلاش خود را برای تشکیل دولت انجام دهد.
اگر این تلاش نیز به نتیجه نرسد و توافقی میان احزاب برای تشکیل ائتلاف حاصل نشود، پارلمان فعلی منحل خواهد شد و انتخابات زودهنگام طی ماههای آینده برگزار میشود. چنین بنبستهای سیاسی در تاریخ رژیم صهیونیستی بارها تکرار شده و اکنون نیز این احتمال وجود دارد که این روند فرسایشی بار دیگر تکرار شود.
حمایت احزاب عربی از آیزنکوت، شرایط سیاسی را برای نتانیاهو پیچیدهتر کرده است. نتانیاهو که بارها به نمایندگان عرب در کنست حمله کرده و حتی تلاش کرده ناکامی انتخاباتی خود را با متهم کردن احزاب عربی توجیه کند، اکنون با احتمال شکلگیری ائتلافی روبهروست که میتواند معادلات قدرت را تغییر دهد و در نهایت برای همیشه از عرصه سیاسی کنار برود. زیرا در صورت تشکیل دولت از سوی مخالفان، احتمال بازگشایی پروندههای فساد نتانیاهو و رسیدگی به عملکرد او در جنگ غزه افزایش مییابد؛ روندی که میتواند پیامدهای قضایی سنگینی برای او داشته باشد و حتی به زندانی شدنش منجر شود.
زلزله در ائتلاف نتانیاهو
نگرانی نتانیاهو تنها به حمایت احزاب عربی از آیزنکوت محدود نمیشود بلکه در جبهه راستگرایان نیز شکاف جدی ایجاد شده و نتانیاهو حمایت یکی از احزاب مذهبی متحد خود را از دست داده است، اتفاقی که میتواند شانس او را برای انتخاب مجدد به عنوان نخستوزیر کاهش دهد.
در این میان، حزب «اتحاد یهودیت توراتی» که از متحدان سنتی بنیامین نتانیاهو است در دیدار با هرتزوگ، اعلام کرد که هیچ نمایندهای را برای تشکیل دولت آینده توصیه نخواهد کرد. اسحاق پیندروس، رئیس این حزب در توضیح این تصمیم گفت که از نظر حزب او، دفاع از حقوق و جایگاه طلاب علوم دینی تورات بر تشکیل دولت اولویت دارد. او از دولت آینده خواست که رسیدگی به وضعیت طلاب دینی را در اولویت برنامههای خود قرار دهد. پیندروس تأکید کرد:«ما برای گفتگو درباره مسائل آمدهایم، نه افراد».
در حال حاضر، این تصمیم باعث شده نتانیاهو حمایت هفت نماینده حزب ارتدوکس را از دست بدهد، هرچند به معنای کنار گذاشتن قطعی این حزب از ائتلاف احتمالی آینده نیست.
این حزب به همراه «شاس»، دیگر حزب یهودیان ارتدوکس همواره برای حفظ معافیت طلاب علوم دینی از خدمت سربازی تلاش کردهاند. نتانیاهو این معافیت را حفظ کرده اما از تبدیل آن به قانون مصوب خودداری کرده است، زیرا این موضوع با مخالفت شدید بسیاری از اسرائیلیها روبروست، بهویژه در شرایطی که نیروهای ذخیره به دلیل جنگها در غزه، لبنان و درگیری با ایران، بارها به خدمت فراخوانده شدهاند.
با وجود خودداری حزب یهودیت توراتی از حمایت نتانیاهو، سایر احزاب راستگرا به دلایل و ملاحظات سیاسی و حزبی همچنان از نخستوزیر کنونی حمایت میکنند. در این چارچوب، حزب «عوتسما یهودیت» به رهبری ایتامار بنگویر حمایت خود را از نتانیاهو اعلام کرد. همچنین حزب شاس، حزب صهیونیسم مذهبی و حزب زِهوت اعلام کردند که خواستار سپردن مأموریت تشکیل دولت به نتانیاهو هستند. انتظار میرود حزب لیکود و حزب «قدرت یهودی» نیز نتانیاهو را برای تشکیل دولت معرفی کنند.
در شرایطی که مخالفان تلاش میکنند با کنار گذاشتن اختلافات، اکثریت لازم را برای تشکیل کابینه به دست آورند، نتانیاهو برای حفظ قدرت با مسیری دشوار و موانع سیاسی متعددی مواجه است.
