الوقت- نتایج انتخابات کنست رژیم صهیونیستی در شرایطی رقم خورده که این رژیم پس از جنگهای فرسایشی، ناکامی در تحقق اهداف نظامی علیه ایران، تداوم بحران امنیتی و افزایش انزوای بینالمللی با شکافهای عمیق سیاسی و اجتماعی مواجه شده است. کاهش کرسیهای ائتلاف بنیامین نتانیاهو از ۶۷ به ۵۳ کرسی و افزایش چشمگیر مشارکت فلسطینیان و احزاب عربی، از مهمترین تحولات این انتخابات به شمار میرود؛ تحولاتی که نهتنها موقعیت سیاسی نخستوزیر رژیم صهیونیستی را تضعیف کرده، بلکه تشکیل کابینه جدید را نیز با موانع جدی مواجه ساخته است.
در این شرایط مرکز مطالعات اندیشهسازان نور با برگزاری نشست کارشناسی با حضور دکتر احمد زارعان و دکتر حسین آجرلو، کارشناسان مسائل منطقه و روابط بینالملل، به بررسی نتایج انتخابات کنست، دلایل شکست نتانیاهو، آینده ائتلافهای سیاسی و تأثیر این تحولات بر معادلات منطقهای و تقابل رژیم صهیونیستی با ایران پرداخت.
شکست نتانیاهو و بنبست در تشکیل کابینه
دکتر احمد زارعان در ابتدای این نشست با تشریح ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی گفت: ساختار سیاسی این رژیم پارلمانی است و قدرت در آن در اختیار کنست با ۱۲۰ کرسی قرار دارد. برای تشکیل کابینه، هر جریان سیاسی به حمایت دستکم ۶۱ نماینده نیاز دارد. در طول تاریخ سیاسی رژیم صهیونیستی هیچ حزبی بهتنهایی موفق به کسب این تعداد کرسی نشده و دولتها همواره از طریق ائتلافهای سیاسی تشکیل شدهاند.
وی افزود: همین ساختار ائتلافی، زمینه شکنندگی دولتها را فراهم کرده است؛ بهگونهای که بسیاری از کابینهها پیش از پایان دوره چهارساله خود منحل شدهاند. از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ نیز رژیم صهیونیستی دستکم پنج انتخابات برگزار کرد، اما احزاب سیاسی در تشکیل دولت باثبات ناکام ماندند. بنابراین تشکیل کابینه در این رژیم همواره با دشواریهای جدی همراه بوده است.
این کارشناس مسائل منطقه با اشاره به آرایش سیاسی احزاب در انتخابات اخیر اظهار داشت: سه بلوک اصلی در رقابتهای انتخاباتی حضور داشتند؛ نخست: ائتلاف حاکم به رهبری نتانیاهو و با محوریت حزب لیکود، دوم: ائتلاف تغییر متشکل از مخالفان نتانیاهو و سوم: جریان احزاب عربی که در قالب فهرستهای انتخاباتی مستقل وارد رقابت شدند.
زارعان ادامه داد: ائتلاف نتانیاهو که در سال ۲۰۲۲ شکل گرفت، با وجود اختلافات و شکافهای داخلی توانست انسجام خود را حفظ کند و به یکی از طولانیترین دولتهای رژیم صهیونیستی در دهههای اخیر تبدیل شود. در مقابل، ائتلاف تغییر با هدف برکناری نتانیاهو شکل گرفت و احزاب مخالف او در این موضوع اشتراک نظر داشتند.
طوفان الاقصی و جنگ با ایران؛ عوامل شکست انتخاباتی نتانیاهو
زارعان با اشاره به شرایط حاکم بر انتخابات گفت: این انتخابات نخستین انتخابات پس از عملیات طوفان الاقصی بود و مجموعهای از تحولات امنیتی، نظامی، اقتصادی و بینالمللی بر نتایج آن تأثیر گذاشت. شکستها و ناکامیهای رژیم صهیونیستی، بهویژه در مواجهه با ایران، انزوای منطقهای و بینالمللی، افزایش نفرت عمومی از اسرائیل در افکار عمومی جهان و پیامدهای اقتصادی جنگهای فرسایشی، از جمله عواملی بودند که فضای انتخاباتی را تحت تأثیر قرار دادند.
وی افزود: احساس ناامنی در میان شهرکنشینان نیز یکی از متغیرهای مهم این انتخابات بود. نتانیاهو تلاش داشت با تکیه بر ادعای تأمین امنیت و ایجاد پیروزیهای نظامی، موقعیت خود را تقویت کند، اما نتایج انتخابات نشان داد این روایت نتوانسته است افکار عمومی جامعه صهیونیستی را قانع کند.
این کارشناس مسائل منطقه، افزایش مشارکت فلسطینیان را یکی از شگفتیهای انتخابات دانست و اظهار کرد: مشارکت اعراب به حدود ۸۰ درصد رسید و همین مسئله باعث شد تعداد کرسیهای احزاب عربی از ۱۰ به ۱۹ کرسی افزایش یابد. این اتفاق یک پیروزی بزرگ برای احزاب عربی بود و نشان داد یک حرکت جمعی و جنبشگونه برای حضور در انتخابات شکل گرفته است.
زارعان تصریح کرد: با وجود کارشکنیهای مختلف برای کاهش مشارکت اعراب، بخش قابل توجهی از جامعه عربی پای صندوقهای رأی آمدند. علت اصلی این مشارکت آن بود که اعراب احساس کردند تداوم وضعیت موجود به زیان خودشان، فلسطینیان کرانه باختری و غزه و حتی کل منطقه است. آنها عزم جدی برای جلوگیری از تداوم قدرت نتانیاهو داشتند.
وی کاهش کرسیهای ائتلاف نتانیاهو از ۶۷ به ۵۳ کرسی را دومین شگفتی انتخابات عنوان کرد و گفت: این کاهش نشاندهنده افت اقبال عمومی به نتانیاهو است و اکنون او دیگر نمیتواند بهآسانی کابینه جدیدی تشکیل دهد.
سه خط قرمز اصلی؛ مانع تشکیل دولت جدید
زارعان با تشریح موانع تشکیل کابینه جدید گفت: سه خط قرمز اصلی میان احزاب سیاسی رژیم صهیونیستی وجود دارد که روند تشکیل دولت را بسیار پیچیده کرده است.
وی نخستین خط قرمز را مخالفت برخی احزاب با نخستوزیری مجدد نتانیاهو دانست و افزود: بخشی از احزاب حاضر نیستند تحت هیچ شرایطی با نتانیاهو ائتلاف کنند.
این کارشناس دومین خط قرمز را موضوع خدمت سربازی حریدیها عنوان کرد و گفت: نتانیاهو برای جلب حمایت احزاب حریدی، آنها را از خدمت سربازی معاف کرده است، اما برخی احزاب سیاسی این اقدام را نمیپذیرند و اعلام کردهاند در هیچ شرایطی با چنین قانونی موافقت نخواهند کرد.
زارعان سومین خط قرمز را مخالفت برخی احزاب با ائتلاف سیاسی با نمایندگان عرب دانست و افزود: علاوه بر این موارد، مخالفت با مشارکت بنگویر و دیگر جریانهای راست افراطی نیز از جمله موانع موجود است.
وی تأکید کرد: نتانیاهو اکنون ۵۳ کرسی در اختیار دارد و برای رسیدن به اکثریت ۶۱ کرسی باید با احزاب دیگر ائتلاف کند، اما همین احزاب در موضوع نخستوزیری مجدد او و معافیت حریدیها از سربازی، اختلاف نظر جدی دارند. از سوی دیگر، نتانیاهو حاضر به ائتلاف با احزاب عربی نیست و با احزاب چپ نیز که مجموعاً ۸ کرسی دارند، ائتلاف نخواهد کرد. گولان، رئیس حزب دموکرات نیز هرگونه ائتلاف با راستگرایان افراطی را رد کرده است.
این کارشناس مسائل منطقه با اشاره به مواضع دیگر احزاب نیز گفت: جریان گادی آیزنکوت نیز حاضر به ائتلاف با نتانیاهو نیست و آویگدور لیبرمن مخالفت صریح خود را با قانون معافیت حریدیها از سربازی اعلام کرده است. بنابراین مجموعه این اختلافات، مسیر تشکیل دولت را با دشواری زیادی مواجه کرده است.
انتخابات مجدد؛ محتملترین سناریوی پیشرو
زارعان درباره سناریوهای آینده سیاسی رژیم صهیونیستی اظهارداشت: از نظر احتمالات عبور احزاب از خطوط قرمز خود امکانپذیر است، اما احتمال آن پایین به نظر میرسد. تنها در صورتی که یک بازیگر خارجی مانند آمریکا مداخله کند و احزاب را برای تشکیل کابینه ائتلافی متقاعد سازد، ممکن است شرایط تغییر کند.
وی افزود: محتملترین سناریو در شرایط کنونی، شکلگیری بنبست سیاسی و برگزاری انتخابات مجدد است. براساس سازوکار سیاسی رژیم صهیونیستی، رئیسجمهور سه ماه فرصت میدهد تا احزاب برای تشکیل ائتلاف اکثریت اقدام کنند و در صورت شکست این تلاشها، طی سه ماه بعدی انتخابات مجدد برگزار خواهد شد.
این کارشناس ادامه داد: البته شرایط جنگی میتواند معادلات را تغییر دهد. در صورت آغاز یک جنگ جدید، ممکن است احزاب برای تشکیل دولت به توافق برسند، اما با توجه به روند فعلی، احتمال تشکیل یک کابینه باثبات پایین است.
شکاف اجتماعی و احتمال تشدید بحران داخلی
زارعان نتایج انتخابات را نشانه آشکار شدن شکافهای عمیق اجتماعی و سیاسی در رژیم صهیونیستی دانست و گفت: این رژیم اکنون در معرض تنشهای داخلی قرار گرفته و فضای سیاسی آن بهشدت قطبی شده است. اتهامزنیهای متقابل میان اردوگاه نتانیاهو و مخالفان او نیز نشاندهنده پیچیدگی شرایط سیاسی است.
وی افزود: نتانیاهو تلاش کرد با دوقطبیسازی جامعه، موقعیت خود را تقویت کند، اما این راهبرد به نتیجه مطلوب نرسید. نهادهای اطلاعاتی آمریکا نیز پیشتر درباره قرار گرفتن اسرائیل در آستانه جنگ داخلی و بحرانی شدن انسجام سیاسی و اجتماعی آن هشدار داده بودند. رژیم صهیونیستی همچنان از تبعات طوفان الاقصی رنج میبرد و اگر احزاب نتوانند دولت جدیدی تشکیل دهند، شرایط داخلی پیچیدهتر خواهد شد.
دشمنی اسرائیل با ایران با تغییر دولتها پایان نمییابد
زارعان در بخش دیگری از این نشست درباره تأثیر نتایج انتخابات کنست بر منازعه ایران و رژیم صهیونیستی اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یک قدرت منطقهای، تمام تحولات را رصد میکند. باید توجه داشت که تقابل ایران و اسرائیل ماهیتی وجودی دارد و با تغییر دولتها در تلآویو، این دشمنی از بین نخواهد رفت.
وی افزود: ممکن است با تغییر دولت در رژیم صهیونیستی، تاکتیکهای مقابله با ایران تغییر کند، اما اصل تهدید همچنان پابرجا خواهد بود. برای نمونه، نفتالی بنت در دوره نخستوزیری خود راهبرد «مرگ با هزار خنجر» را مطرح کرده بود که نشان میدهد جناحهای مختلف اسرائیلی ممکن است روشهای متفاوتی را در مواجهه با ایران دنبال کنند.
این کارشناس مسائل منطقه تأکید کرد: متغیر اسرائیل را نمیتوان بدون در نظر گرفتن نقش آمریکا تحلیل کرد. تا زمانی که آمریکا با اهداف نامشروع خود در منطقه حضور دارد، رژیم صهیونیستی نیز به تهدیدات خود ادامه خواهد داد. بنابراین باید مسئله اسرائیل را در چارچوب تهدیدات و کنشگری آمریکا علیه ایران بررسی کرد.
انتخابات آمریکا و تغییر موازنه سیاسی واشنگتن
زارعان در پایان این بخش با اشاره به تأثیر انتخابات میاندورهای آمریکا بر وضعیت ایران گفت: براساس نظرسنجیها، احتمال دارد مجلس نمایندگان از کنترل جمهوریخواهان خارج شود و یکپارچگی ساختار سیاسی آمریکا تحت کنترل این حزب از بین برود.
وی افزود: در چنین شرایطی، دموکراتها در صورت به دست گرفتن کنترل مجلس نمایندگان تلاش خواهند کرد دولت ترامپ را بیشتر تحت نظارت و کنترل قرار دهند. این وضعیت میتواند شرایط سیاسی جدیدی در آمریکا ایجاد کند و بر تصمیمات دولت ترامپ در حوزه سیاست خارجی، از جمله پرونده ایران، تأثیر بگذارد.
