دولت ژاپن در حال بررسی گنجاندن مطالعه و تحقیق درباره دستیابی به زیردریایی‌های با پیشران هسته‌ای در اسناد اصلی امنیتی این کشور است؛ اقدامی که می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رویکرد دفاعی توکیو در برابر گسترش قدرت نظامی چین باشد. با این حال، این پیشنهاد هنوز به معنای تصمیم نهایی برای ساخت یا خرید چنین زیردریایی‌هایی نیست.
به گزارش الوقت، روزنامه ژاپن‌تایمز در ۱۳ اکتبر گزارش داد دولت نخست‌وزیر سانائه تاکائیچی قصد دارد اسناد کلیدی امنیتی ژاپن را تا پایان سال ۲۰۲۶ بازنگری کند. موضوع زیردریایی‌های هسته‌ای نیز در این روند مطرح شده، اما درباره ضرورت و هدف دستیابی به این تجهیزات، میان سیاستمداران ژاپنی اختلاف‌نظر وجود دارد.
مهم‌ترین استدلال موافقان این طرح، افزایش فعالیت‌های دریایی چین و گسترش حضور نیروی دریایی این کشور در آب‌های دوردست اقیانوس آرام است. زیردریایی‌های با پیشران هسته‌ای می‌توانند مدت طولانی‌تری زیر آب بمانند، مسافت‌های بیشتری را طی کنند و با سرعت بالاتری نسبت به بسیاری از زیردریایی‌های متعارف جابه‌جا شوند. در مقابل، زیردریایی‌های متعارف ژاپن برای تأمین انرژی و ادامه عملیات با محدودیت‌هایی در زمینه ماندگاری زیر آب و برد عملیاتی روبه‌رو هستند.
شینجیرو کویزومی، وزیر دفاع ژاپن، از بررسی این گزینه دفاع کرده است. موافقان معتقدند زیردریایی‌های هسته‌ای می‌توانند توانایی ژاپن برای انجام مأموریت‌های طولانی‌مدت و مقابله با تهدیدات دریایی را افزایش دهند؛ موضوعی که در شرایط تشدید رقابت نظامی در شرق آسیا اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
با این حال، طرح مذکور با موانع جدی روبه‌روست. هزینه سنگین ساخت و نگهداری زیردریایی‌های هسته‌ای، نیاز به نیروی انسانی متخصص و ضرورت بررسی سازگاری این برنامه با قوانین ژاپن درباره استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی دولت به شمار می‌روند. علاوه بر این، میراث بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی همچنان هرگونه تغییر در سیاست هسته‌ای ژاپن را به موضوعی حساس در افکار عمومی تبدیل کرده است.
برخی کارشناسان نیز درباره پیامدهای امنیتی این تغییر رویکرد هشدار داده‌اند. آنان معتقدند گسترش نقش نظامی ژاپن، به‌ویژه در حوزه هسته‌ای، می‌تواند رقابت تسلیحاتی در شرق آسیا را تشدید کند و واکنش چین و دیگر بازیگران منطقه را در پی داشته باشد.
در این میان، باید میان زیردریایی هسته‌ای و زیردریایی مجهز به سلاح هسته‌ای تفاوت قائل شد. پیشران هسته‌ای به معنای مسلح‌بودن شناور به کلاهک اتمی نیست؛ زیرا یک زیردریایی می‌تواند از راکتور هسته‌ای برای تولید انرژی و حرکت استفاده کند، اما تسلیحات متعارف حمل کند. بنابراین، بررسی دستیابی ژاپن به زیردریایی‌های هسته‌ای به‌خودی‌خود به معنای تصمیم این کشور برای ساخت بمب اتمی یا کنارگذاشتن اصول منع تسلیحات هسته‌ای نیست.
با این حال، هم‌زمانی این بحث با مناقشه درباره اصول سه‌گانه غیرهسته‌ای ژاپن، یعنی تعهد به تولیدنکردن، در اختیار نداشتن و واردنکردن سلاح‌های هسته‌ای، بر حساسیت موضوع افزوده است. در صورت عملیاتی‌شدن این طرح، ژاپن ممکن است وارد مرحله تازه‌ای از بازتعریف توان دفاعی خود شود؛ تحولی که می‌تواند بر موازنه قدرت دریایی شرق آسیا، رقابت با چین و روابط امنیتی توکیو با آمریکا تأثیر بگذارد.
در مجموع، آنچه اکنون در ژاپن جریان دارد، بحثی درباره تغییر احتمالی دکترین دفاعی این کشور است؛ تغییری که هنوز به تصمیم قطعی برای ساخت یا خرید زیردریایی‌های هسته‌ای منجر نشده، اما به‌خوبی نشان می‌دهد نگرانی‌های امنیتی شرق آسیا چگونه در حال بازتعریف سیاست دفاعی یکی از مهم‌ترین قدرت‌های منطقه است.
