اظهارات مارک روته، دبیرکل ناتو، درباره نقش کشورهای اروپایی در جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، ابعاد تازهای از پشتیبانی نظامی و لجستیکی اروپا در جنگ علیه ایران را آشکار کرده است. روته در سخنان خود گفته است که از پایان فوریه تا اواسط آوریل ۲۰۲۶، نزدیک به ۵ هزار سورتی پرواز از پایگاههای اروپایی در پشتیبانی از این جنگ انجام شده است؛ رقمی که به گفته او نشان میدهد اروپا به یک سکوی مهم برای آمریکا در جنگ علیه ایران تبدیل شده بود.
روته در توضیح نقش اروپا در جنگ علیه ایران تصریح کرده است که کشورهای عضو ناتو بر اساس توافقهای دوجانبه قدیمی با آمریکا، امکان استفاده از پایگاهها و حریم هوایی خود را در جنگ علیه ایران فراهم کردهاند. او در نشست ناتو در آنکارا گفت: «این ناتو نیست، این تعهدات دوجانبه است»، اما در همان حال تأکید کرد که تا ۵ هزار سورتی پرواز از پایگاههای اروپایی در جریان جنگ علیه ایران انجام شده است.
روته حتی در یک سخنرانی دیگر درباره نقش اروپا در عملیات آمریکا علیه ایران گفت تقریباً همه متحدان اروپایی آنچه واشنگتن درخواست کرده بود، انجام دادند و از استقرار نیرو و امکانات، پشتیبانی لجستیکی و استفاده از پایگاهها برای کمک به عملیات آمریکا سخن گفت. او همچنین اروپا را «سکوی قدرتنمایی نظامی» آمریکا توصیف کرد.
روته چگونه اروپا را با واشنگتن همراه کرد؟
اظهارات روته نشان میدهد دبیرکل ناتو در ماههای جنگ تلاش قابل توجهی برای جلب رضایت دولت ترامپ از سطح مشارکت کشورهای اروپایی داشته است. او در سخنرانیها و کنفرانسهای متعدد بر این موضوع تأکید کرد که کشورهای اروپایی باید به تعهدات دوجانبه خود با آمریکا عمل کنند و در مقابل خواستههای واشنگتن برای استفاده از پایگاهها و امکانات نظامی مقاومت نکنند.
روته در ماه می یعنی 3 ماه پیش نیز گفته بود که کشورهای اروپایی «پیام آمریکاییها را شنیدهاند» و از استقرار ناوها، مینروبها، سامانههای بدون سرنشین و دیگر تجهیزات در نزدیکی منطقه جنگ خبر داد. او همچنین تأکید کرد که از پرتغال تا آلمان، ایتالیا، فرانسه، انگلیس، یونان، رومانی، بلغارستان و دیگر کشورهای اروپایی، هزاران پرواز آمریکایی طی جنگ انجام شده است.
پیشتر نیز روته در اظهارات خود اعتراف کرده بود که برخی کشورهای اروپایی در آغاز جنگ کمی برای ارائه پشتیبانی لجستیکی و استفاده از پایگاههایشان کند عمل کردند، اما به گفته او بعداً «تقریباً بدون استثنا» متحدان آنچه آمریکا درخواست کرده بود انجام دادند.
واشنگتن پست نیز در تحلیل رفتار روته در آستانه نشست ناتو در آنکارا، رویکرد او را ترکیبی از تمجید از ترامپ و ارائه آمار درباره میزان حمایت اروپا توصیف کرد؛ در همان مقطع ترامپ از برخی اعضای ناتو به دلیل خودداری از مشارکت بیشتر در جنگ ایران انتقاد کرده بود.
پایگاههایی که در زنجیره جنگ علیه ایران نقش داشتند
یکی از مهمترین مراکز ناتو که در جنگ ترامپ علیه ایران نقش داشت، پایگاه رامشتاین در آلمان بود. بر اساس گزارش یورونیوز، آمریکا از این پایگاه برای هماهنگی عملیات پهپادی و موشکی علیه ایران استفاده میکرد و رامشتاین از مراکز اصلی نیروی هوایی آمریکا در اروپا و یکی از نقاط مهم برنامهریزی عملیات هوایی در ساختار ناتو است.
در انگلیس نیز پایگاه نیروی هوایی سلطنتی فِیرفورد به یکی از مهمترین مراکز انتقال و استقرار بمبافکنهای آمریکایی در طول جنگ علیه ایران تبدیل شده بود. تصاویر و گزارشهای متعدد از حضور بمب افکنهای B-1 و B-52 در این پایگاه منتشر شده و رسانههای نظامی از استفاده عملیاتی آمریکا از فِیرفورد در جنگ ایران خبر دادند. در مارس نیز تصاویر انتقال بمبهای سنگرشکن به هواپیماهای آمریکایی در این پایگاه منتشر شد.
در اسپانیا، پایگاه هوایی مورون و پایگاه دریایی روتا پیش از آغاز جنگ از مراکز مهم لجستیکی آمریکا بودند. فرماندهی ترابری آمریکا اعلام کرده است که این دو پایگاه در تجمع نیروهای آمریکا برای جنگ علیه ایران نقش لجستیکی داشتند و پس از تصمیم مادرید برای بستن پایگاهها و حریم هوایی به روی هواپیماهای مرتبط با عملیات، بیش از ۱۲ هواپیمای سوخترسان از اسپانیا خارج شدند.
ایتالیا نیز نمونه مهم دیگری است. گزارشهای مربوط به جنگ نشان میدهد هواپیماهای آمریکایی از پایگاههای این کشور عبور میکردند و از آشیانههای نظامی ایتالیا برای فعالیتهای لجستیکی استفاده میشد. یک گزارش تحقیقاتی ایتالیایی از دهها پرواز باری و سوخترسان میان سیگونلا و آویانو با پایگاههای آمریکایی در خلیج فارس خبر داده است. در عین حال، رم در مارس اجازه فرود برخی بمبافکنهای آمریکایی در سیگونلا را صادر نکرد و تأکید داشت که عملیات رزمی نیازمند مجوز جداگانه است.
گزارشهای مربوط به تحرکات هوایی همچنین نام پایگاههایی مانند لِژِس در پرتغال، ایسترس در فرانسه، پایگاههای بلغارستان و رومانی و پایگاه سودا بِی در یونان را در شبکه جابهجایی هواپیماهای نظامی مرتبط با جنگ مطرح کردهاند. با این حال، سطح و نوع استفاده از همه این مراکز یکسان نبوده و در برخی موارد صرفاً پشتیبانی، ترانزیت یا سوخترسانی گزارش شده است.
ادعاهای متناقض روته
روته از یک سو میگوید «ناتو» مستقیماً وارد جنگ نشده، اما از سوی دیگر خود او از هزاران سورتی پرواز از پایگاههای کشورهای عضو، استفاده از حریم هوایی و امکانات نظامی اروپا و پشتیبانی گسترده اعضای ناتو از عملیات آمریکا سخن میگوید.
این در حالی است که منابع موجود از مشارکت شماری از اعضای ناتو از طریق توافقهای دوجانبه با آمریکا، پایگاهها، پروازهای ترابری، سوخترسانی، ترانزیت، پشتیبانی اطلاعاتی و برخی اقدامات نظامی در جنگ علیه ایران حکایت دارد.
در نامه ایران به شورای امنیت سازمان ملل نیز درباره استفاده آمریکا از برخی پایگاههای اروپایی برای عملیات علیه ایران اعتراض شده است. در این نامه، تهران مشخصاً تاکید کرده که انگلیس پایگاه نیروی هوایی سلطنتی فِیرفورد را در اختیار آمریکا قرار داده و از آن برای حمله به ایران استفاده شده است. این ادعا در همان زمان از سوی منابع دیگر نیز درباره حضور بمبافکنهای آمریکایی در فِیرفورد مطرح شده بود.
جنگ مشترک «ناتو، آمریکا و اسرائیل» علیه ایران
ایران در جریان جنگ با آمریکا و رژیم صهیونیستی، با یک شبکه وسیع پشتیبانی اروپایی نیز مواجه بوده است؛ شبکهای که بنا بر گفته دبیرکل ناتو، هزاران سورتی پرواز از پایگاههای کشورهای عضو آن را در بر میگرفته است.
در نتیجه، مهمترین واقعیت تازه در اظهارات روته نه «ورود رسمی ناتو به جنگ» بلکه اعتراف صریح او به مقیاس بسیار گسترده استفاده آمریکا از زیرساختهای اروپا در بمباران ایران است.
تائید مشارکت ناتو در جنگ علیه ایران بیش از هرچیز زمینه پاسخ مشروع ایران به پایگاههای ناتو را فراهم میکند. در این صورت وقتی دبیرکل ناتو به مشارکت در جنگ علیه ایران اعتراف میکند، این بدان معناست که دست ایران برای پاسخ نظامی به ناتو باز است.
