پنج کشور اروپایی آلمان، دانمارک، اتریش، یونان و هلند در حال پیشبرد طرحی برای ایجاد «مراکز بازگشت» مهاجران در خارج از اتحادیه اروپا هستند؛ طرحی که میتواند سیاست مهاجرتی اروپا را وارد مرحله تازهای کند.
به گزارش الوقت، بر اساس این طرح، مهاجرانی که درخواست پناهندگی آنها رد شده یا دیگر حق قانونی اقامت در اروپا را ندارند، میتوانند به مراکزی در کشورهای ثالث منتقل شوند تا روند بازگرداندن آنها به کشور مبدأ یا انتقال به مقصدی دیگر از آنجا انجام شود. دانمارک اعلام کرده امیدوار است نخستین انتقالها تا سال ۲۰۲۷ انجام شود.
گزارشها حاکی از آن است که رواندا و اوگاندا از گزینههای مطرح برای میزبانی این مراکز هستند. دولتهای اروپایی میگویند این سازوکار میتواند اجرای تصمیمهای اخراج را آسانتر کند؛ چرا که یکی از مشکلات اصلی اروپا، دشواری بازگرداندن مهاجرانی است که درخواست پناهندگیشان رد شده اما کشورهای مبدأ آنها همکاری نمیکنند.
این طرح با واکنش تند سازمانهای حقوق بشری مواجه شده است. منتقدان هشدار میدهند انتقال پناهجویان به کشورهای ثالث ممکن است نظارت قضایی و حقوقی اروپا بر وضعیت آنها را کاهش دهد و خطر نقض حقوق پناهندگان، بازداشت طولانیمدت یا بازگرداندن افراد به کشورهایی که در آنها با خطر مواجهاند را افزایش دهد.
در مقابل، دولتهای عضو این طرح تأکید دارند که مراکز بازگشت نباید به «زندان» تبدیل شوند و باید تحت نظارت نهادهای بینالمللی و مطابق استانداردهای حقوق بشری فعالیت کنند.
این ابتکار در حالی مطرح شده که موضوع مهاجرت به یکی از حساسترین مسائل سیاسی اروپا تبدیل شده است. فشار احزاب راستگرا، افزایش نگرانیهای عمومی درباره مهاجرت غیرقانونی و هزینههای اسکان پناهجویان، دولتهای اروپایی را به سمت سیاستهای سختگیرانهتر سوق داده است.
در صورت عملی شدن این طرح، اروپا عملاً بخشی از روند کنترل و اخراج مهاجران را به خارج از مرزهای خود منتقل خواهد کرد؛ اقدامی که میتواند به الگوی جدیدی در سیاست مهاجرتی اتحادیه اروپا تبدیل شود و همزمان مناقشه بر سر مسئولیت اروپا در قبال حقوق پناهندگان را تشدید کند.
