هلند طلای خود را از آمریکا بیرون کشید؛ زنگ خطر در روابط اروپا و واشنگتن؟
به گزارش الوقت به نقل از الجزیره، هلند در اقدامی که توجه محافل اقتصادی و سیاسی را به خود جلب کرده، بخشی از ذخایر طلای خود را از آمریکا و کانادا خارج و به انگلیس منتقل کرده است؛ اقدامی که بانک مرکزی هلند آن را با هدف افزایش آمادگی در برابر «بحرانهای شدید» و دسترسی سریعتر به ذخایر طلا توجیه کرده، اما همزمان گمانهزنیها درباره افزایش نگرانی اروپا از آینده روابط با آمریکا را افزایش داده است.
بانک مرکزی هلند اعلام کرده بین ماههای مارس تا اوت ۲۰۲۶ حدود ۸۶ تن طلا از مجموع حدود ۳۱۳ تن ذخیرهای که در آمریکا و کانادا نگهداری میشد، به لندن منتقل شده است. پس از این جابهجایی، سهم آمریکا و کانادا از ذخایر طلای هلند هر کدام به ۱۸.۵ درصد کاهش یافته، در حالی که سهم لندن از ۱۸.۱ درصد به ۳۲.۱ درصد رسیده است.
ارزش طلای جابهجا شده نیز قابل توجه است. مجموع طلایی که از نیویورک و اتاوا خارج شده، بر مبنای ارزشگذاری پایان سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۱ میلیارد دلار ارزش داشته است. بانک مرکزی هلند همچنین اعلام کرده حدود ۵۹ تن طلا در نیویورک فروخته و معادل آن طلای استاندارد بازار را در لندن خریداری کرده است. بیش از ۲۷ تن طلای دیگر نیز به صورت فیزیکی از آمریکا و کانادا به هلند منتقل و مقدار مشابهی از هلند به لندن فرستاده شده است.
بانک مرکزی هلند میگوید هدف اصلی، افزایش «قابلیت معامله» و دسترسی سریعتر به ذخایر طلا در شرایط بحرانی است. لندن یکی از مهمترین مراکز تجارت طلای فیزیکی جهان محسوب میشود و طلای نگهداریشده در بانک انگلستان باید استانداردهای بینالمللی بازار را داشته باشد؛ بنابراین در صورت وقوع بحران، استفاده از این ذخایر آسانتر خواهد بود.
هلند در مجموع ۶۱۲.۴ تن طلا در اختیار دارد که ارزش آن در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۷۲.۲ میلیارد یورو، معادل حدود ۸۳.۸ میلیارد دلار، برآورد شده است. این ذخایر بخشی از ذخایر رسمی ارزی این کشور محسوب میشوند و بانک مرکزی هلند سالهاست برای کاهش ریسک، آنها را در چند نقطه جهان نگهداری میکند.
با این حال، زمانبندی این تصمیم اهمیت زیادی دارد. بانک مرکزی هلند درباره نوع «ریسکهای سیستمی» که قصد دارد در برابر آنها خود را بیمه کند، توضیح مشخصی نداده است. اما این اقدام در شرایطی انجام میشود که روابط اروپا و دولت دونالد ترامپ با اختلافات تجاری، امنیتی و سیاسی متعددی روبهرو است.
فردریک اشنایدر، پژوهشگر ارشد غیرمقیم شورای خاورمیانه در امور جهانی، معتقد است انتقال طلا از آمریکا بخشی از روندی است که کشورهای اروپایی طی بیش از یک دهه گذشته برای افزایش کنترل فیزیکی بر ذخایر خود دنبال کردهاند. به گفته او، این روند پس از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ سرعت بیشتری گرفته و رفتار غیرقابل پیشبینی دولت آمریکا و استفاده گستردهتر از ابزارهای مالی و تجاری واشنگتن، نگرانی برخی کشورها را افزایش داده است.
ماجرا فقط به هلند محدود نیست. در ژانویه ۲۰۲۶، بانک مرکزی فرانسه نیز ۱۲۹ تن طلا به ارزش حدود ۱۷ میلیارد دلار را که در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری میشد، به فرانسه بازگرداند. آلمان نیز بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ بیش از ۶۰۰ تن از طلای خود را از نیویورک به فرانکفورت منتقل کرده بود.
یکی دیگر از عواملی که حساسیت بانکهای مرکزی را افزایش داده، سابقه مسدود شدن ذخایر خارجی کشورهاست. پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲، اتحادیه اروپا و متحدانش حدود ۳۰۰ میلیارد دلار از داراییهای بانک مرکزی روسیه را مسدود کردند. این اقدام برای بسیاری از کشورها این پرسش را مطرح کرد که نگهداری بخش بزرگی از ذخایر ملی در خارج از مرزها تا چه اندازه میتواند در شرایط یک بحران ژئوپلیتیکی امن باشد.
البته بانک مرکزی هلند تأکید دارد که انتقال طلا به معنای بیاعتمادی مستقیم به آمریکا نیست و حجم کلی ذخایر طلای این کشور نیز تغییری نکرده است. هدف رسمی، توزیع متوازنتر ذخایر و افزایش آمادگی برای شرایط بحرانی عنوان شده است.
با این حال، یک پیام بزرگتر در پس این جابهجایی دیده میشود: در جهانی که تحریمها، جنگهای تجاری، مسدود شدن داراییهای خارجی و تنشهای ژئوپلیتیکی به ابزارهای رایج سیاست بینالملل تبدیل شدهاند، برخی کشورهای اروپایی دیگر نمیخواهند همه تخممرغهای مالی خود را در سبد آمریکا بگذارند.
انتقال بیش از ۱۰ میلیارد دلار طلای هلند از آمریکای شمالی به لندن شاید در ظاهر تنها یک عملیات بانکی باشد، اما میتواند نشانهای از تغییر محاسبات امنیت مالی اروپا باشد؛ محاسباتی که در آن «کنترل فیزیکی بر ذخایر» بار دیگر به یک مسئله ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.
