انقلاب علیه گوشی های هوشمند؛ اروپاییها از موبایل خسته شدند
به گزارش الوقت، شاید عجیب به نظر برسد، اما در روزگاری که تلفن همراه تقریباً همه لحظات زندگی را تسخیر کرده، یک سرگرمی قدیمی دوباره به یکی از پدیدههای فرهنگی اروپا تبدیل شده است: مداد، کاغذ و حل معما!
در اسپانیا، کتابهای سرگرمی و معماهای مخصوص بزرگسالان به یک پدیده جدی در بازار نشر تبدیل شدهاند. یکی از مشهورترین نمونهها «موردوکو» است؛ کتابی که ترکیبی از سودوکو و پروندههای جنایی است و خواننده باید با کنار هم گذاشتن سرنخها، قاتل را پیدا کند.
محبوبیت موردوکو به حدی رسیده که بیش از ۱۴۰ هزار نسخه از آن در اسپانیا فروخته شده و برخی کتابفروشیها حتی مسابقات حل این معماها را برگزار میکنند. در هر پرونده، مظنونان در یک جدول قرار میگیرند و خواننده باید با استفاده از منطق و حذف گزینههای اشتباه، جای قاتل را پیدا کند.
اما موردوکو تنها یک کتاب موفق نیست؛ بلکه بخشی از یک موج بزرگتر است. انتشارات بلکیبوکس نیز مجموعه کتابهای سرگرمی بزرگسالان خود را به چهاردهمین جلد رسانده و طبق اعلام این ناشر، مجموع فروش این مجموعه از ۲۵۰ هزار نسخه عبور کرده است. محتوای این کتابها از موسیقی و سینما تا ادبیات، ورزش، علم و فرهنگ عامه را دربرمیگیرد.
حتی کتابهای معمای جنایی نیز در این موج جایگاه ویژهای پیدا کردهاند. مجموعه «موردل» به خواننده پروندههایی درباره مظنونان، سلاحها و محل وقوع جنایت میدهد تا با تطبیق سرنخها، مجرم را شناسایی کند. نسخههایی از معماهای آگاتا کریستی نیز وارد همین بازار شدهاند؛ یعنی خواننده عملاً به جای تماشای یک داستان جنایی، خودش در نقش کارآگاه قرار میگیرد.
نکته مهم اینجاست که این اتفاق را نمیتوان صرفاً یک نوستالژی ساده دانست. نسل امروز بیش از هر نسل دیگری با صفحهنمایش زندگی میکند؛ از کار و تحصیل گرفته تا سرگرمی و ارتباط با دیگران. به همین دلیل، سرگرمیای که تلفن همراه، اینترنت و اعلانهای بیپایان در آن حضور ندارند، برای بسیاری به یک تجربه متفاوت تبدیل شده است.
در واقع، پدیده «کتابهای فعالیت» بخشی از بازگشت گستردهتر سرگرمیهای آنالوگ است؛ از حل جدول و پازل گرفته تا نقاشی، بافتنی، گلدوزی و نوشتن روی کاغذ. جذابیت این سرگرمیها در سادگی آنهاست: برای چند ساعت خبری از اسکرول بیپایان، اعلانهای شبکههای اجتماعی و الگوریتمهایی که مدام محتوای جدید پیشنهاد میکنند، نیست.
جالبتر اینکه تلفن همراه با وجود تمام قدرتش نتوانسته این سرگرمیها را حذف کند. اتفاقاً بخشی از جامعه حالا آگاهانه به دنبال فاصله گرفتن از صفحهنمایش است؛ نه برای همیشه، بلکه برای اینکه کنترل بخشی از زمان و توجه خود را دوباره به دست بگیرد.
به همین دلیل، بازگشت پازل و کتابهای کاغذی را میتوان نشانهای از یک خستگی فرهنگی بزرگتر دانست؛ خستگی از جهانی که در آن حتی چند دقیقه سکوت و بیخبری از صفحه تلفن همراه به یک کالای کمیاب تبدیل شده است.
شاید در نهایت، عجیبترین رقیب گوشی هوشمند نه یک فناوری جدید، بلکه همان چیزی باشد که تصور میکردیم سالها پیش شکست خورده است: یک تکه کاغذ، یک مداد و یک معمای حلنشده.
