الوقت - جنگ اخیر آمریکا علیه ایران، علاوه بر پیامدهای سیاسی، نظامی و اقتصادی برای آمریکاییها بحث تازهای را در محافل راهبردی آمریکا برانگیخته است؛ اینکه آیا ارتش ایالات متحده توان ادامه یک جنگ فرسایشی را دارد یا خیر؟ موضوعی که در ابتدا تنها از سوی برخی رسانههای آمریکایی مطرح میشد، اکنون به یکی از مهمترین مباحث در اندیشکدههای دفاعی، کنگره آمریکا و محافل نظامی این کشور تبدیل شده است. گزارش تحلیلی پایگاه «نیو عرب» با استناد به ارزیابی اندیشکدهها، گزارشهای رسانهای و اظهارات مقامهای آمریکایی نشان میدهد نگرانی اصلی دیگر صرفاً جنگ با ایران نیست، بلکه تأثیر این جنگ بر آمادگی ارتش آمریکا برای رویارویی با بحرانهای احتمالی آینده، بهویژه در شرق آسیا و اروپا است.
جنگی که انبارهای مهمات را خالی کرد
به نوشته نیو عرب، آمریکا در جریان عملیات نظامی خود حجم گستردهای از موشکهای کروز، موشکهای دوربرد، بمبهای هدایتشونده و موشکهای رهگیر سامانههای پدافند هوایی را مصرف کرده است. موشکهای تامهاوک، موشک تهاجمی هواپرتاب مشترک، موشک تهاجمی دقیق، موشکهای رهگیر سامانه پاتریوت، تاد، اِساِم-۳ و اِساِم-۶ از جمله تسلیحاتی هستند که بنا بر گزارشهای منتشرشده، بخش قابل توجهی از ذخایر آنها مصرف شده است.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا در گزارشی تصریح کرده است که اگرچه ارتش آمریکا همچنان توان انجام عملیات نظامی را حفظ کرده، اما کاهش ذخایر برخی مهمات پیشرفته واقعیتی انکارناپذیر است و جایگزینی آنها، بسته به نوع تسلیحات، ممکن است از یک تا چهار سال زمان ببرد. این اندیشکده هشدار داده است که مسئله اصلی، ادامه جنگ با ایران نیست، بلکه کاهش آمادگی آمریکا برای مقابله همزمان با بحرانهای احتمالی در منطقه هند ـ اقیانوس آرام یا اروپا است.
جنگ فرسایشی و محدودیت صنایع دفاعی
یکی از مهمترین محورهای گزارش، ناتوانی صنایع دفاعی آمریکا در جایگزینی سریع مهمات مصرفشده است. کارشناسان معتقدند صنایع تسلیحاتی آمریکا طی سه دهه گذشته بر پایه تولید محدود در دوران صلح شکل گرفتهاند و برای تأمین نیازهای یک جنگ گسترده و طولانی طراحی نشدهاند.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی برآورد کرده است که تولید سالانه برخی موشکهای پیشرفته آمریکا بسیار کمتر از میزان مصرف آنها در جنگهاست. به همین دلیل حتی افزایش بودجه دفاعی نیز لزوماً به معنای افزایش سریع تولید نیست، زیرا توسعه خطوط تولید، تأمین مواد اولیه و آموزش نیروی انسانی متخصص به زمان نیاز دارد.
در همین زمینه، واشنگتن پست اینتلیجنس نیز گزارش داده است که آمریکا تنها طی چند هفته، معادل چند سال تولید برخی موشکهای پیشرفته را مصرف کرده و بازسازی این ذخایر مستلزم سرمایهگذاری چند میلیارد دلاری و توسعه ظرفیت صنایع دفاعی است.
بحران مهمات؛ هشداری برای آمریکا
تحلیلگران معتقدند کاهش ذخایر موشکی صرفاً یک مشکل لجستیکی نیست، بلکه میتواند بر راهبرد بازدارندگی جهانی آمریکا نیز تأثیر بگذارد.
برایان فینوکین، پژوهشگر گروه بینالمللی بحران، در گفتوگو با الجزیره تأکید کرده است که بسیاری از موشکهایی که در جنگ با ایران مصرف شدهاند، همان تسلیحاتی هستند که در صورت وقوع درگیری احتمالی با چین در منطقه هند ـ اقیانوس آرام نیز مورد نیاز خواهند بود. به گفته او، اگر روند مصرف مهمات با سرعت کنونی ادامه یابد، گزینههای نظامی واشنگتن در سایر مناطق جهان محدودتر خواهد شد.
مارک کانسیان، سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی آمریکا و کارشناس ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، نیز هشدار داده است که جنگهای مدرن با سرعتی بسیار بیشتر از ظرفیت تولید صنایع دفاعی، مهمات مصرف میکنند. به گفته او، تجربه جنگ اوکراین و سپس جنگ با ایران نشان داده است که برآوردهای گذشته پنتاگون درباره میزان مصرف مهمات در جنگهای بزرگ، بسیار خوشبینانه بوده است.
زنگ خطر برای واشنگتن
ست جونز، رئیس بخش امنیت بینالملل مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، معتقد است جنگهای اخیر ضعف «پایه صنعتی دفاعی» آمریکا را آشکار کرده است. او میگوید اگر آمریکا همزمان با جنگ علیه ایران وارد بحرانی در شرق آسیا شود، فشار سنگینی بر صنایع دفاعی این کشور وارد خواهد شد و افزایش فوری تولید بسیاری از موشکهای پیشرفته امکانپذیر نخواهد بود.
از سوی دیگر، مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی نیز در ارزیابی خود تأکید کرده است که جنگهای طولانی، علاوه بر فرسایش تجهیزات، توان تولید و زنجیره تأمین صنایع دفاعی را نیز تحت فشار قرار میدهند و این مسئله میتواند بر موازنه قدرت در سطح جهانی اثرگذار باشد.
اختلاف نظر میان کاخ سفید و کارشناسان
دولت دونالد ترامپ تلاش کرده است نگرانیها درباره کاهش ذخایر مهمات را کماهمیت جلوه دهد. ترامپ اعلام کرده است که آمریکا همچنان از ذخایر قابل توجهی از تسلیحات برخوردار است و دولت با اختصاص بودجههای جدید، تولید موشکهای پاتریوت، تامهاوک و دیگر تسلیحات راهبردی را افزایش داده است.
با این حال، گزارشهای خبرگزاری رویترز، روزنامه والاستریت ژورنال و پایگاه خبری واکس نشان میدهد که در داخل دولت آمریکا نیز نگرانیهایی درباره سرعت بالای مصرف مهمات وجود دارد. حتی انتشار برخی گزارشها درباره کاهش ذخایر موشکی، واکنش تند ترامپ و دستور بررسی منشأ افشای این اطلاعات را در پی داشته است.
به گفته مارک کانسیان، اگر در آینده همزمان با یک بحران در شرق آسیا یا اروپا، درگیری دیگری نیز برای آمریکا ایجاد شود، پنتاگون ناچار خواهد شد در نحوه مصرف مهمات اولویتبندی کند؛ موضوعی که میتواند بر آزادی عمل نظامی آمریکا تأثیر بگذارد.
ارزیابی اندیشکدههای آمریکایی و بینالمللی هم نشان میدهد جنگ با ایران تنها یک چالش نظامی برای واشنگتن نبوده، بلکه ضعفهای ساختاری صنایع دفاعی آمریکا را نیز آشکار کرده است. آنچه امروز بیش از همه مورد توجه تحلیلگران قرار گرفته، نه احتمال پایان یافتن ذخایر تسلیحاتی آمریکا، بلکه فاصله قابل توجه میان سرعت مصرف مهمات و توان تولید آنها است.
کارشناسان هشدار میدهند که اگر آمریکا ناچار به ورود همزمان به چند بحران بزرگ شود، این شکاف میتواند به یک چالش راهبردی برای ارتش این کشور تبدیل شود. از این منظر، جنگ با ایران تنها یک رویارویی نظامی نبود، بلکه آزمونی برای ظرفیت صنعتی، لجستیکی و توان بسیج اقتصادی آمریکا نیز محسوب میشود؛ آزمونی که به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران، نقاط ضعف پنهان ماشین جنگی ایالات متحده را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده و نمره مردودی به ارتش آمریکا خواهد داد.
