الوقت- شهادت امام خامنهای تنها ایران اسلامی را در سوگ فرو نبرده است بلکه گروههای مقاومت در سراسر منطقه، بهویژه ملت و رهبران مقاومت فلسطین نیز خود را در فقدان شخصیتی میبینند که طی دههها پشتیبان استوار آرمان فلسطین، الهامبخش مقاومت و تکیهگاهی مطمئن برای مبارزان این سرزمین بود.
تاریخچه دیدارهای ایشان با رهبران مقاومت فلسطین نشان میدهد که فلسطین در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب صرفاً یک پرونده سیاسی یا ژئوپلیتیکی نبود بلکه جایگاهی اعتقادی و راهبردی داشت، موضوعی که امروز بسیاری از رهبران مقاومت فلسطین نیز در روایت خود از روابط با جمهوری اسلامی و رهبر شهید بر آن تأکید میکنند.
در این رابطه، اسامه حمدان، عضو برجسته دفتر سیاسی جنبش حماس در گفتگو با وبگاه العهد، در حاشیه مراسم تشییع پیکر امام شهید به بررسی نقاط عطف در رابطه میان حماس و ایران پرداخت و جنبههایی از دیدارهای رهبری این جنبش با شهید امام خامنهای را بیان کرد.
اسامه حمدان در توصیف شخصیت رهبر شهید نخستین نکتهای را که برجسته میکند، نگاه اعتقادی ایشان به فلسطین است. او میگوید:«امام شهید، فلسطین را به عنوان یک مسئله ایمانی و مبارزه میان حق و باطل میدانست و با آن به عنوان یک مسئله سیاسی که قابل معامله یا محاسبات مصلحتاندیشانه باشد، رفتار نمیکرد». در تایید اظهارات عضو حماس، امام شهید در اسفند ۱۳۹۵ در دیدار شرکتکنندگان ششمین کنفرانس بینالمللی حمایت از انتفاضه فلسطین در این باره تاکید کردند:«مسئله فلسطین برای جمهوری اسلامی یک مسئله تاکتیکی و مقطعی نیست بلکه یک مسئله اصولی و اعتقادی است».
همین نگاه، تفاوت بنیادین رویکرد آیتالله خامنهای با بسیاری از رهبران سیاسی جهان را نشان میدهد، زیرا در اندیشه ایشان، فلسطین موضوعی نبود که با تغییر دولتها، تحولات منطقه یا فشارهای بینالمللی دچار دگرگونی شود بلکه بخشی از یک مسئولیت دینی و انسانی محسوب میشد.
فلسطین عامل وحدت بین مسلمانان
حمدان در ادامه سخنان خود به جایگاه خاص مسئله فلسطین در اندیشه رهبر شهید اشاره کرده و گفت که ایشان فلسطین را متعلق به همه امت اسلامی میدانستند و آنرا عامل وحدت مسلمانان در برابر پروژههای تفرقهافکنانه معرفی میکردند. این توصیف، با مواضع مکرر رهبر انقلاب درباره ضرورت تبدیل مسئله فلسطین به محور همگرایی جهان اسلام همسو است، دیدگاهی که طی سالهای گذشته در سخنرانیهای مربوط به روز جهانی قدس و همچنین دیدار با هیئتهای فلسطینی بارها تکرار شده بود.
رهبر شهید بارها در سخنانی گفته بودند:«مسئله فلسطین، مسئله اول دنیای اسلام است. هرگز نباید از اهمیت حمایت سیاسی از مردم فلسطین غافل بود. ملتهای مسلمان با هر سلیقه و روشی میتوانند بر محور فلسطین گردهم آیند». بر همین اساس، دفاع از ملت فلسطین در نگاه ایشان، نه وابسته به شرایط سیاسی بلکه برخاسته از یک تکلیف دائمی بود.
حمدان در بخش دیگری از سخنانش به ویژگی مهم دیگری اشاره میکند که به باور بسیاری از رهبران مقاومت، رمز استمرار حمایت ایران از فلسطین بود. او تصریح میکند:«مواضعی که رهبران حماس در همه دیدارهای خود با شهید امام خامنهای شاهد بودند، نشان میدهد که ایشان تعهد بینظیری به فلسطین داشتند و این تعهد به ارائه اشکال حمایتهای سنتی محدود نمیشد بلکه همواره به دنبال راهکارهای جدیدی برای تقویت پایداری مقاومت و مردم فلسطین بودند».
این سخنان، تصویری روشن از نوع مدیریت آیتالله خامنهای ارائه میدهد. حمایت از مقاومت در دوران رهبری ایشان صرفاً به مواضع سیاسی یا اعلام همبستگی محدود نماند بلکه به فرآیندی مستمر برای افزایش توان مقاومت تبدیل شد. رهبر انقلاب نیز در دیدارهای مختلف با رهبران فلسطینی همواره تأکید میکردند که جمهوری اسلامی ایران از هر گروه فلسطینی که در مسیر مبارزه با اشغالگری حرکت کند، حمایت خواهد کرد و این حمایت ادامه خواهد یافت، زیرا پیروزی فلسطین را به سود همه امت اسلامی میدانستند.
رهبر شهید در دیدار با رمضان عبدالله شلح، دبیرکل سابق جهاد اسلامی فلسطین در مهرماه 1393، خاطرنشان کردند:«جریان مقاومت باید روزبهروز بر آمادگی خود بیفزاید و ذخایر قدرت خود را در غزه افزایش دهد. باید کاری کرد که رژیم صهیونیستی همان نگرانی را که از غزه دارد، از کرانه باختری نیز احساس کند». این بیانات مؤید اظهارات اسامه حمدان است که میگوید حمایت ایران محدود به یک گروه نبود و همه جریانهای مقاومت فلسطین از پشتیبانی جمهوری اسلامی و شخص رهبر فقید برخوردار بودند.
نتیجه چنین نگاهی، به اعتراف خود رهبران فلسطینی، افزایش قابل توجه توان مقاومت در عرصههای مختلف بود. مقاومتی که روزگاری تنها به عملیاتهای محدود متکی بود، امروز به سطحی از بازدارندگی رسیده که رژیم صهیونیستی ناچار است توان نظامی و امنیتی خود را برای مقابله با آن بکار گیرد. بسیاری از فرماندهان مقاومت بارها تأکید کردهاند که این تحول، بدون پشتیبانیهای مستمر ایران در دوران رهبری آیتالله خامنهای امکانپذیر نبود.
یکی دیگر از نکات مهم در سخنان اسامه حمدان، نگاه فراملی رهبر شهید به فلسطین است. او میگوید:«شهید امام خامنهای فلسطین را آرمان کل امت اسلامی میدانست و نه فقط فلسطینیها. بنابراین، ایشان در دیدارهای مختلف خود پیوسته تأکید میکردند که این موضوع باید عاملی وحدتبخش برای مسلمانان در مقابله با پروژههای تفرقه و تجزیه باشد».
این نگاه نیز ریشه در مواضع ثابت رهبر شهید داشت و ایشان بارها هشدار داده بودند که دشمنان جهان اسلام تلاش میکنند مسئله فلسطین را از اولویت مسلمانان خارج کنند و اختلافات مذهبی و قومی را جایگزین آن سازند، درحالی که فلسطین باید محور همگرایی و اتحاد امت اسلامی باشد.
رهبر شهید آغازگر روابط حماس با جمهوری اسلامی
حمدان در بخش مهم دیگری از گفتگوی خود به آغاز روابط رسمی حماس و جمهوری اسلامی اشاره کرده و گفت:«اولین تماس رسمی میان جنبش حماس و جمهوری اسلامی ایران به دستور مستقیم شهید امام خامنهای صورت گرفت». او توضیح میدهد که رهبر شهید، شخصاً چارچوب این روابط را ترسیم کردند، چارچوبی که طی بیش از سه دهه علیرغم همه تحولات منطقه ثابت باقی ماند.
این روایت، اهمیت جایگاه فلسطین در اندیشه راهبردی امام شهید را آشکار میکند که روابط ایران و حماس بر اساس یک راهبرد بلندمدت شکل گرفت. به همین دلیل، حتی در دورههایی که منطقه با بحرانهای پیچیده مواجه بود، اصل حمایت از مقاومت فلسطین تغییر نکرد.
دقت رهبر شهید به مشکلات جزئی مقاومت
یکی از مهمترین بخشهای سخنان حمدان، اشاره به نحوه پیگیری مستقیم مسائل مقاومت توسط رهبر شهید است. او فاش میکند که در سفر سال ۲۰۱۸، رهبران مقاومت یک مشکل فنی را با آیتالله خامنهای مطرح کردند که مانع بخشی از فعالیتهای مقاومت شده بود و امام بلافاصله دستور حل آن را صادر کردند و این مشکل برطرف شد.
این روایت نشان میدهد که حمایت رهبر انقلاب صرفاً در سطح سیاستگذاری کلان باقی نمیماند بلکه ایشان جزئیات نیازهای مقاومت را نیز دنبال میکردند. چنین مدیریتی سبب شد بسیاری از ظرفیتهای جدید در اختیار گروههای فلسطینی قرار گیرد و روند ارتقای توان مقاومت با سرعت بیشتری ادامه پیدا کند.
در کنار این حمایتها، یکی از مهمترین اصول مورد تأکید رهبر شهید، استقلال تصمیمگیری گروههای فلسطینی بود. اسامه حمدان در این باره تاکید میکند:«شهید امام خامنهای با گروههای مقاومت همواره به عنوان متحدان مستقل برخورد میکرد نه ابزارهای اجرایی. جمهوری اسلامی حمایت، کمک و مشاوره ارائه میداد اما تصمیمات سیاسی و نظامی در دست خود گروهها باقی میماند».
این سخنان، پاسخی روشن به ادعاهای مکرر مقامات صهیونیستی درباره وابستگی کامل مقاومت فلسطین به ایران است. رهبر شهید نیز در دیدارهای مختلف با رهبران مقاومت همواره بر حق ملت فلسطین برای تعیین سرنوشت خود تأکید میکردند و تاکید داشتند که جمهوری اسلامی از هر تصمیمی که خود فلسطینیها برای دفاع از حقوقشان اتخاذ کنند حمایت میکند. ایشان همچنین تأکید کرده بودند:«ما از فلسطین دفاع میکنیم، زیرا دفاع از ملت مظلوم را وظیفه خود میدانیم» و بارها بیان کرده بودند که تصمیم و اراده مقاومت متعلق به خود فلسطینیهاست.
توجه رهبری به وحدت جبههها
اسامه حمدان درباره نگاه ویژه امام شهید به همکاری بین گروههای مقاومت در منطقه نیز تصریح کرد که آیتالله خامنهای «حمایت از حزبالله را جدا از حمایت از مقاومت فلسطین نمیدانستند و این دو را دو جبهه در یک نبرد واحد تلقی میکردند». ازاینرو، حضور حزبالله در حمایت از غزه، از دیدگاه رهبران حماس نتیجه سالها تلاش فکری و راهبردی رهبر شهید برای شکلگیری وحدت مقاومت و جلوگیری از منزوی شدن هر یک از این جبههها بود.
رهبر انقلاب نیز بارها بر وحدت جبهه مقاومت تأکید کرده و معتقد بودند که امنیت کشورهای منطقه به یکدیگر گره خورده و هرگونه تضعیف فلسطین، امنیت همه کشورهای اسلامی را تهدید خواهد کرد. همین نگاه، زمینهساز شکلگیری همکاری گسترده میان گروههای مقاومت در سالهای اخیر شد.
حمایت از عملیات طوفانالاقصی
حمدان درباره حمایتهای گسترده جمهوری اسلامی از عملیات مقاومت فلسطین در نبرد اخیر با رژیم صهیونیستی نیز اظهار داشت که شهید امام خامنهای از همان روزهای اول عملیات طوفان الاقصی از این عملیات تمجید نمود. امام شهید پیوسته دستاوردهای مقاومت را ستایش میکرد و آنها را موفقیتی در مسیر درهم شکستن وجهه ارتش صهیونیستی و بر این نکته تاکید داشت که اراده و ایمان قادر به تغییر موازنه قدرت است.
آیتالله خامنهای در سالگرد ارتحال امام خمینی (ره) در 14 خرداد 1403 عملیات طوفان الاقصی را نقطه عطفی در تحولات منطقه دانستند و تاکید کردند:«طوفان الاقصی منطقه را به یک حرکت جدید وارد کرد، این عملیات در یک لحظه حساس تاریخی انجام گرفت و نقشه مهم آمریکا برای منطقه را برهم زد و روند عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی را متوقف کرد. رژیم صهیونیستی در عملیات طوفان الاقصی از لحاظ نظامی و اطلاعاتی شکست غیرقابل ترمیمی خورد».
تأثیر دیدگاه رهبر شهید درباره حمایت از آرمان و مقاومت فلسطین را میتوان در ارزیابی سایر رهبران فلسطینی نیز مشاهده کرد. حسین محمد قاسم، رئیس شورای علمای فلسطین که در مراسم تشییع رهبر شهید در تهران حضور داشت، در سخنانی آیتالله خامنهای را «پدر مظلومان جهان» توصیف کرده و تأکید کرد که ایشان تا آخرین لحظه عمر خود به آرمان فلسطین و مقاومت وفادار ماندند و برای حمایت از جنبشهای مقاومت هزینههای سنگینی پرداختند.
این اظهارات از سوی رهبران فلسطینی نشان میدهد که آنان رهبر شهید را صرفاً رهبر ایران نمیدانستند بلکه او را پشتوانهای راهبردی و معنوی برای مقاومت تلقی میکردند. از نگاه آنان، بخش مهمی از پیشرفتهای مقاومت در عرصههای نظامی، سیاسی و بازدارندگی در سایه حمایتهای مستمر جمهوری اسلامی در دوران رهبری ایشان حاصل شد، حمایتهایی که موجب شد مقاومت فلسطین از مرحله دفاع محدود عبور کند و به بازیگری تأثیرگذار در معادلات منطقه تبدیل شود.
باتوجه به این نگاه دوراندیشانه که رهبر حکیم و فرزانه در حمایت از مقاومت داشتند، رهبران فلسطین در فقدان ایشان نیز نگران نیستند که خللی در حمایتهای چندین دههای جمهوری اسلامی از مقاومت ایجاد شود. چیزی که اسامه حمدان هم آنرا تایید کرده و گفته که همه همکاریها و هماهنگیها با جمهوری اسلامی بعد از شهادت امام خامنهای بدون تغییر باقی مانده و هیچ کاهشی درسطح حمایت یا تعهد ایجاد نشده است. این رهبر حماس اظهار داشت که جمهوری اسلامی با رهبری جدید خود این مسیر را ادامه خواهد داد و محور مقاومت متحد باقی میماند.
