الوقت- آمریکا که در سالهای اخیر مسیرهای گوناگونی را برای ضربه زدن به گروههای مقاومت عراق آزموده بود، اکنون در تازهترین ماجراجویی خود دست به اقدامی خطرناک زده است، اقدامی که میتواند سطح تقابل میان دو طرف را به اوج برساند.
در این رابطه، مقامات آمریکا گفتند که «محمدباقر الساعدی»، رهبر حزبالله عراق را بازداشت و به نیویورک منتقل کردهاند. اف بی آی در بیانیهای، الساعدی را به برنامهریزی برای 3 حمله مرگبار علیه مدارس و کنیسه یهودیان در آمریکا متهم کرده است.
وزارت دادگستری آمریکا نیز مدعی شده که الساعدی با شش اتهام مرتبط با تروریسم روبهروست که به نقش او در چارچوب کتائب حزبالله بازمیگردد. بر اساس این ادعا، او متهم است که در تلاش برای جذب نیرو جهت اجرای حملاتی در شهرهای نیویورک، لسآنجلس و اسکاتسدیل در ایالت آریزونا نقش داشته است. همچنین در کیفرخواستی که پس از جنگ ۴۰ روزه ایران مطرح شده، ادعا شده الساعدی حملاتی علیه منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی از جمله کشتار شهروندان آمریکایی و یهودی را هدایت کرده است.
در ادامه این پرونده آمده که او و همکارانش در طراحی و هماهنگی دستکم ۱۸ حمله در اروپا و دو حمله در کانادا نقش داشتهاند. در نهایت، الساعدی به اتهاماتی از جمله دو مورد توطئه برای حمایت مادی از یک سازمان تروریستی خارجی، دو مورد حمایت از اقدامات تروریستی، یک مورد تلاش برای بمبگذاری در اماکن عمومی و یک مورد تخریب اموال با مواد منفجره متهم شده است.
پاسخ احتمالی گروههای مقاومت
بازداشت الساعدی از نگاه برخی تحلیلگران صرفاً یک پرونده قضایی نیست بلکه میتواند به نقطه آغاز دور تازهای از رویارویی میان آمریکا و گروههای مقاومت عراق تبدیل شود. این گروهها طی سالهای گذشته همواره حضور نظامی واشینگتن در عراق را اشغالگری توصیف کرده و خروج کامل نیروهای آمریکایی را یکی از اهداف اصلی خود اعلام کردهاند. ازاینرو، انتقال الساعدی به آمریکا در ادبیات جریانهای مقاومت به عنوان اقدامی تهاجمی و بخشی از جنگ مستقیم واشینگتن علیه محور مقاومت تفسیر خواهد شد.
در چنین شرایطی، محتملترین سناریو احیای حملات پهپادی و راکتی علیه پایگاههای آمریکا در عراق بهویژه مراکز نظامی در اقلیم کردستان است. تجربه ماههای گذشته نشان داده که گروههای مقاومت توانایی اجرای حملات کمهزینه اما فرسایشی علیه منافع آمریکا را دارند.
در جریان جنگ اخیر ایران، این گروهها علاوهبر حملات پیوسته به پایگاهها و منافع آمریکا در عراق، دامنه اقدامات خود را به خارج از مرزهای این کشور نیز گسترش دادند و برخی مواضع و تأسیسات مرتبط با آمریکا در کویت و حتی عربستان سعودی را هدف قرار دادند، اقدامی که با هدف نمایش عمق توان عملیاتی و افزایش سطح بازدارندگی انجام شد. اکنون نیز این احتمال وجود دارد که در صورت تشدید تنشها، چنین الگوی عملیاتی دوباره در دستورکار قرار گیرد و ابعاد درگیریها از چارچوب امنیتی عراق فراتر برود.
در کنار گزینه نظامی، احتمالا فشار سیاسی بر دولت جدید عراق نیز افزایش خواهد یافت و جریانهای نزدیک به مقاومت ممکن است از بغداد بخواهند روند خروج نیروهای آمریکایی را سرعت ببخشد و همکاری امنیتی با واشینگتن را کاهش دهد.
کشورهای منطقه در مظان اتهام
شاید حساسترین بخش این پرونده، ابهام درباره محل بازداشت الساعدی باشد. با اینکه نحوه بازداشت این فرمانده عراقی هنوز به طور کامل روشن نیست اما برخی منابع از بازداشت او در یکی از کشورهای منطقه احتمالاً ترکیه، امارات یا اردن و سپس تحویل به آمریکا خبر میدهند.
در این میان، اگر نقش دستگاه اطلاعاتی ترکیه موسوم به «میت» در این عملیات اثبات شود، روابط میان گروههای مقاومت و آنکارا وارد مرحلهای پرتنشتر خواهد شد، روابطی که از پیش نیز تحت تأثیر مجموعهای از اختلافات امنیتی و ژئوپلیتیکی شکننده بوده است.
حضور نظامی مستمر و عملیاتهای مکرر ارتش ترکیه در خاک عراق، در کنار حمایت آنکارا از گروه «تحریرالشام» و ارتباط نزدیک با ابومحمد الجولانی در سوریه همواره از سوی گروههای مقاومت به عنوان نشانهای از سیاستهای مداخلهجویانه ترکیه و عاملی در جهت تشدید بیثباتی و ناامنی در عراق ارزیابی شده است.
بنابراین، در صورت اثبات نقشآفرینی آنکارا در این پرونده انتظار میرود گروههای مقاومت نیز مواضع تند و واکنشهای سیاسی و میدانی علیه ترکیه اتخاذ کنند که میتواند حتی منافع اقتصادی و امنیتی این کشور در عراق را در معرض تهدید قرار دهد، موضوعی که میتواند سطح تنش را از حوزه سیاسی فراتر برده و به عرصههای عملیاتی و میدانی بکشاند. همچنین، این تحولات میتواند روابط بغداد و آنکارا را نیز وارد مرحلهای حساس و پرتنش کند.
برخی تحلیلگران معتقدند نزدیکی سیاسی میان رجب طیب اردوغان و دونالد ترامپ میتواند یکی از عوامل احتمالی در شکلگیری همکاریهای اطلاعاتی میان آنکارا و واشینگتن در دستگیری فرمانده حزبالله باشد. در شرایطی که ترکیه با فشارهای اقتصادی قابل توجهی روبهروست، این کشور ممکن است در ازای همکاری امنیتی به دنبال کسب امتیازات اقتصادی یا سیاسی از آمریکا باشد، موضوعی که در صورت صحت میتواند معادلات پیچیدهتری را در روابط منطقهای رقم بزند.
در مجموع، دستگیری فرمانده حزبالله عراق صرفاً یک موضوع امنیتی نیست بلکه میتواند آغازگر دور تازهای از تنش در منطقه باشد. آمریکا تلاش میکند با این اقدام، پیام قدرت و بازدارندگی ارسال کند اما همزمان خطر تشدید حملات نامتقارن علیه منافعش در عراق و خاورمیانه نیز افزایش یافته است. اکنون نگاهها به واکنش گروههای مقاومت، موضع دولت عراق و نقش بازیگران منطقهای دوخته شده است، عواملی که میتوانند تعیین کنند آیا این پرونده به یک بحران گسترده امنیتی تبدیل خواهد شد یا نه.
