الوقت- در جنگ فرسایشی و پیچیده جنوب لبنان، یکی از مهمترین غافلگیریهای میدانی برای ارتش صهیونیستی نه موشکهای دوربرد بلکه پهپادهای کوچک و ارزانقیمت فیبر نوری حزبالله هستند، پهپادهایی که به گفته دبیرکل حزبالله رژیم اشغالگر را هراسان کرده، و با وجود فناوری ظاهراً ساده اکنون به کابوسی برای سامانههای پیشرفته اسرائیلی تبدیل شدهاند.
طی هفتههای اخیر رسانهها و محافل امنیتی صهیونیستی بارها اعتراف کردهاند که این پهپادها شکاف بزرگی در ساختار دفاعی ارتش ایجاد کردهاند و هنوز راهکار قطعی برای مقابله با آنها پیدا نشده است.
پهپادهای فیبر نوری نخستین بار در جریان جنگ اوکراین وارد میدان نبرد شدند و نمونههای اولیه آن توسط نیروهای اوکراینی ساخته شد و اکنون حزبالله نیز به جمع توسعه دهندگان این نوع پهپادهای دقیق پیوسته و از آن در چارچوب تاکتیکهای میدانی خود استفاده میکند.
قابلیت پهپادهای حزبالله
پهپادهای فیبر نوری یا آنچه در ادبیات نظامی از آنها به عنوان «پهپادهای سیمی» یاد میشود، با سازوکاری متفاوت از پهپادهای متعارف عمل میکنند. این پرندهها در زمان پرواز، رشتهای بسیار باریک از فیبر نوری را از طریق قرقرهای که روی بدنه آنها تعبیه شده، به تدریج باز میکنند و این کابل ارتباط مستقیم و دائمی میان اپراتور و پهپاد را برقرار میسازد.
یعنی در حین عملیات، اپراتور در یک نقطه امن یا پناهگاه مستقر میشود و از طریق عینک FPV و کنترل کننده دستی، از طریق دوربین نصب شده روی پهپاد تصویر زنده میدان نبرد را میبیند و آنرا تا لحظه اصابت هدایت میکند. تفاوت اصلی نمونههای مورد استفاده حزبالله با پهپادهای رایج، استفاده از کابل فیبر نوری به جای ارتباط رادیویی است.
این کابل که از پشت پهپاد باز میشود، ارتباط مستقیم میان اپراتور و پرنده را برقرار میکند و باعث میشود پهپاد عملاً هیچ سیگنال رادیویی قابل رهگیری یا اخلال نداشته باشد و همین ویژگی، مهمترین مزیت این سلاح در برابر سامانههای جنگ الکترونیک است. چون ارتباط از طریق کابل انجام میشود، امکان هک یا قطع ارتباط تقریباً وجود ندارد و جنگ الکترونیک کلاسیک عملاً بیاثر میشود.
پرواز در ارتفاع پایین
یکی از ویژگیهای کلیدی این پهپادها، پرواز در ارتفاع بسیار پایین است و آنها معمولاً در ارتفاع درختان، خطوط تیرهای برق یا حتی پایینتر حرکت میکنند تا از دید رادارها و سامانههای شناسایی پنهان بمانند. برخلاف پهپادهای بزرگ که در ارتفاع بالا پرواز میکنند، این پهپادهای کوچک میتوانند از میان درهها، باغها و مناطق جنگلی عبور کنند و ناگهان روی هدف شیرجه بزنند و این پرواز نزدیک به سطح زمین، زمان واکنش نیروهای اسرائیلی را به چند ثانیه کاهش داده و احتمال رهگیری آنها را دشوار کرده است.
برد این پهپادها بسته به طول کابل فیبر نوری بین ۱۰ تا ۳۰ کیلومتر است که به پهپاد اجازه میدهد به اهداف دوردست برسد. علاوهبراین، برخی نسخههای این پهپاد، کلاهکهای انفجاری با وزن ۱۰ تا ۲۰ کیلوگرم حمل میکنند که آنها را به سلاحی مرگبار تبدیل میکند. اکنون این پهپادها نه تنها برای حملات انتحاری بلکه برای شناسایی، تعقیب نیروها و هدف قرار دادن تجهیزات نظامی از جمله تخریب خودروهای زرهی نیز بکار گرفته میشوند.
در ماههای اخیر عملیات موفق این پهپادها بازتاب گستردهای در رسانههای عبری داشت. در یکی از این عملیات که روز شنبه (19 اردیبهشت) انجام شد و حزبالله فیلم آنرا منتشر کرد، پهپادها به لانچرهای گنبد آهنین و خدمه آنها در سایت جال العلّام در منطقه مرزی حمله کردند، این اقدام به قدری دردناک بود که رسانههای عبری از جمله روزنامه «معاریو» در این باره گفت که هدف قرار گرفتن گنبد آهنین ضربهای سنگین به پدافند اسرائیل است.
حزبالله همچنین با استفاده از پهپادهای انتحاری در تاریخ 11 اردیبهشت، مرکز تجمع نیروهای دشمن صهیونیستی را در شهرهای الطیبه و القنطره در جنوب لبنان هدف قرار داد که در نتیجه آن چند نظامی کشته و زخمی شدند. در عملیات دیگری، یک خودرو و تجهیزات مهندسی ارتش صهیونیستی با دقت بالا توسط پهپادهای مقاومت هدف قرار گرفتند. انتشار تصاویر این حملات باعث شد رسانههای عبری درباره «تحقیر فناوری اسرائیل» توسط پهپادهای ساده اما مؤثر حزبالله هشدار دهند.
این حملات موجب شده ارتش صهیونیستی برای مقابله با این سلاحهای مرگبار به اقدامات اضطراری و گاه ابتدایی روی بیاورد. یکی از عجیبترین اقدامات، نصب تورهای محافظ روی نفربرها، تانکها و تجهیزات نظامی بود و هدف از این کار این است که پهپاد پیش از برخورد مستقیم با بدنه خودرو منفجر شود و شدت خسارت کاهش یابد.
علاوهبراین، رژیم صهیونیستی صدها دوربین دید در شب و حتی تفنگ شکاری میان نیروها توزیع کرده تا سربازان بتوانند در فاصله نزدیک پهپادها را هدف قرار دهند. در کنار اقدامات میدانی، تلآویو به شرکتهای فناوری نیز متوسل شده تا هرچه سریعتر راهکارهایی برای مقابله با این پهپادها پیدا کنند.
این موضوع نشان میدهد که ارتش اسرائیل هنوز به راهکار مؤثر و قطعی برای مقابله با این تهدید دست پیدا نکرده است و همانگونه که نظامیان مستقر در جنوب لبنان اعتراف کردهاند آنها توانی برای مقابله با این پهپادها ندارند و مجبورند در زمان حمله فرار کنند تا جان خود را نجات دهند.
تغییر قواعد بازی
الآن خطر اصلی برای صهیونیستها فقط خود پهپادها نیست بلکه تغییر قواعد جنگ است. تا پیش از این، رژیم صهیونیستی برتری مطلق اطلاعاتی و الکترونیکی داشت اما اکنون پهپادهای کوچک، بیصدا و بدون سیگنال حزبالله بخشی از این برتری را زیر سؤال بردهاند.
این پهپادها نمونهای از جنگ نامتقارن مدرن هستند که در آن یک سلاح ساده و کمهزینه میتواند ارتشی مجهز و پیشرفته را با بحران جدی مواجه کند. رسانههای عبری و مقامات سابق صهیونیست اعتراف کردهاند که حزبالله توانسته قواعد بازی را تغییر دهد و وضعیت برای ارتش این رژیم در جبهه لبنان «وخیمتر» از دوره پیش از آغاز درگیریها شده است.
با اینکه ارتش اشغالگر طی سالهای گذشته سرمایهگذاری عظیمی روی سامانههای اخلالگر، رادارهای کشف پهپاد و تجهیزات جنگ الکترونیک انجام داده بود اما پهپادهای فیبر نوری بخش بزرگی از این برتری فناوری را بیاثر کردهاند.
بنابراین، حزبالله توانسته با هزینهای بسیار پایین، تهدیدی جدی برای ارتشی ایجاد کند که یکی از پیشرفتهترین تجهیزات نظامی جهان را در اختیار دارد. بسیاری از این پهپادها با استفاده از قطعات ساده ساخته میشوند و فقط سامانه هدایت و سرجنگی به آنها افزوده میشود. در مقابل، رژیم صهیونیستی مجبور است برای مقابله با آنها از سامانههایی استفاده کند که چندین برابر گرانتر هستند و همین عدم توازن اقتصادی باعث شده این پهپادها به سلاحی فرسایشی و مؤثر تبدیل شوند.
از سوی دیگر، حملات پهپادی حزبالله در جنگ اخیر، تلفات صهیونیستها را به شدت افزایش داده است و هر روز آمارهایی از کشته و زخمی شدن چندین نفر در جنوب لبنان منتشر میشود. رون کاتس، نماینده پارلمان صهیونیستی در این باره گفت:«ما سربازان خود را مانند اردک در میدان تیر رها کردیم و با پهپادهایی که به آنها حمله میکردند، روبرو شدیم».
«دورون کادوش»، خبرنگار نظامی رادیو ارتش اسرائیل هم گفته است:«ناتوانی در متوقف کردن این پهپادها، موج فزاینده از ناامیدی را در میان فرماندهان خط مقدم ارتش ایجاد کرده است». آوی اشکنازی، خبرنگار نظامی روزنامه معاریو، نیز معتقد است:«ارتش اسرائیل برای تهدید پهپادهای حزبالله که بر فناوریهای موجود و ارزان تکیه دارند، آماده نیست. این تهدید در وارد کردن خسارت به ارتش و حتی مختل کردن تواناییهای تهاجمی در جنوب لبنان موفق عمل کرده است».
در واقع، موفقیت پهپادهای فیبر نوری حزبالله فقط به قدرت تخریبی آنها مربوط نمیشود بلکه به تأثیر روانی و تاکتیکی آنها نیز ارتباط دارد. به عبارتی، نیروهای صهیونیست اکنون در بسیاری از مناطق مرزی مجبورند دائماً نگران حمله ناگهانی پهپادهایی باشند که بدون هشدار ظاهر میشوند و در چند ثانیه به هدف برخورد میکنند. همین مسئله باعث شده این پهپادها به یکی از مؤثرترین ابزارهای جنگی حزبالله در نبردهای اخیر تبدیل شوند.
