الوقت - جنگی که صهیونیستها و آمریکاییها علیه ایران به راه انداختند، نه تنها هیچ مبنای حقوقی و قانونی ندارد، که فراتر از آن متجاوزان حتی قواعد بین المللی جنگ را هم زیر پا گذاشتهاند و نه تنها بسیاری از مدارس، بیمارستانها و مراکز عمومی را هدف بمباران قرار دادهاند، بلکه حتی به میراث تاریخی جهانی ایران هم رحم نکردهاند.
بسیاری از ناظران با اشاره به نقش وحدت بخش و غرورآفرین آثار تاریخی ایران، حملات صهیونیستها به این آثار را با هدف فشار روانی بر مردم ایران عنوان کردهاند، فشاری که تا کنون نتوانسته خخللی در ملی گرایی و وطن دوستی ایرانیان ایجاد کند.
چند بنای تاریخی تا کنون در جنگ آسیب دیدهاند؟
بر مبنای گزارش اعلام شده از سوی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، حدداقل ۱۱۴ بنای فرهنگی و تاریخی ایران در پی حملات اخیر آسیب دیدهاند.
وزارت میراث فرهنگی ایران این حملات را «نقض آشکار حقوق بینالملل» و «تهدیدی مستقیم علیه حافظه تاریخی بشریت» برشمرد و از نهادهای بینالمللی بهویژه یونسکو، خواست نقشی فعالتر و بازدارندهتر در صیانت از میراثفرهنگی ایفا کنند.
گزارشها حاکی از آن است که بناهای آسیب دیده شامل بناهای فرهنگی و تاریخی بویژه بناهای ثبتجهانی، آثار ثبت ملی و محوطهها و بناهای واجد ارزش هستند.
بر پایه این گزارش، در میان آثار آسیبدیده، ۴۸ موزه و ۶ بافت تاریخی شهری تهران، اصفهان، سنندج، کرمانشاه، قم و خوانسار قرار دارند. همچنین گستره جغرافیایی خسارات، بخشهای وسیعی از کشور را دربرگرفته است؛ بهگونهای که تهران با ۶۰ مورد، اصفهان با ۲۰ مورد، کردستان با ۱۲ مورد و استانهای لرستان، کرمانشاه، بوشهر، قم، البرز، آذربایجان شرقی و غربی، مازندران، سیستان و بلوچستان، گیلان، ایلام، خوزستان و فارس نیز هر یک با مواردی از خسارات در این فهرست قرار دارند.
نقض فاحش کنوانسیون لاهه
حمله به آثار تاریخی در جنگها نقض فاحش حقوق بینالملل به شمار میرود. کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه در این ارتباط تصریح کرده است که هرگونه اقدام نظامی که منجر به تخریب یا آسیب به میراثفرهنگی شود، نقض آشکار تعهدات بینالمللی و تهدیدی مستقیم علیه حافظه تاریخی بشریت است؛ حافظهای که میراث مشترک تمامی انسانها در طول تاریخ بهشمار میرود.
علاوه بر این، قطعنامه ۲۳۴۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد که در سال ۲۰۱۷ تصویب شد، تخریب میراث فرهنگی، بهویژه اماکن مذهبی، را محکوم میکند؛ قطعنامهای که ایالات متحده نیز از آن حمایت کرده بود.
براین اساس ایران از نهادهای بینالمللی، بهویژه یونسکو، خواسته است با عبور از مواضع حداقلی، نقشی فعالتر، مؤثرتر و بازدارندهتر در صیانت از میراثفرهنگی در معرض تهدید ایفا کنند.
علاوه بر یونسکو، سازمانهای دیگری همچون آچا (اتحادیه میراثفرهنگی آسیا)، شورای جهانی موزهها (ICOM)، ایکوموس، مجمع جهانی تمدنهای کهن و سازمان جهانی گردشگری به عنوان نهادهای بینالمللی در حراست از آثار تاریخی به شمار میروند که این نهادها نیز میتوانند با محکومیت فعالانه فشار فرهنگی بر رژیم صهیونیستی بدلیل حمله به آثار تاریخی ایران را تشدید کنند.
کارشناسان چه میگویند؟
به گفته بسیاری از کارشناسان، نحوه مواجهه امروز جهان با حملات صهیونیستها به آثار تاریخی ایران، معیاری تعیینکننده برای سنجش میزان پایبندی واقعی به اصول حقوق بینالملل و مسئولیت مشترک در قبال میراثبشری خواهد بود.
یک رسانه چینی هم در گزارشی تحلیلی درباره تجاوز آمریکایی-صهیونیستی به ایران که موجب بروز خسارات گسترده به دهها اثر تاریخی و ثبتشده در یونسکو شده است، نوشت که این اقدامات جنایتکارانه، ضربهای به تاریخ بشریت است. گروه خبری سی جی تی ان چین در گزارشی تحلیلی، اعلام کرد که ایران بهعنوان کشوری با تاریخ چند هزار ساله، میزبان ۲۹ اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو و شمار زیادی از آثار فرهنگی مهم دیگر است که میتوان به مجموعه میدان نقشجهان اصفهان اشاره کرد. این شهر با عنوان «نصف جهان» شناخته می شود و نمادی از شکوه فرهنگی ایران به شمار میرود.
سی جی تی ان در ادامه مینویسد که این درگیریها، تنها یک رقابت ژئوپلیتیکی نیست، بلکه بحرانی است که بهای آن بهطور فزایندهای در سراسر جهان توزیع میشود.
این رسانه چینی در قالب یک مجموعه ویژه، تاثیرات گسترده این بحران را در حوزههایی چون انرژی، غذا، گردشگری و تبادلات فرهنگی بررسی کرده و این پرسش را مطرح میکند که در یک جهان بههمپیوسته، چه کسی در نهایت هزینه جنگ را میپردازد.
همچنین پتی گرستنبلیت استاد بازنشسته حقوق در دانشگاه «دیپال» شیکاگو و رئیس کمیته آمریکایی «بلو شیلد اینترنشنال» که در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی در زمان جنگ فعالیت میکند، در گفتوگو با پایگاه خبری ان پی ار بر اهمیت رعایت قوانین درگیری تاکید کرد.
وی با بیان اینکه این قوانین مشخص میکنند چه اقداماتی در جنگ مجاز است و چه اقداماتی ممنوع است، افزود: برخی مقامات آمریکایی از جمله پیت هگزت وزیر جنگ ایالات متحده، این قوانین را «قوانین احمقانه درگیری» توصیف کردهاند؛ موضوعی که میتواند نگرانیها درباره رعایت اصول حقوق بشردوستانه را افزایش دهد.
گرستنبلیت هشدار داد که بیتوجهی به این قوانین میتواند زیرساختهای فرهنگی و غیرنظامی را بیش از پیش در معرض خطر حملات قرار دهد.
