الوقت- بسته ماندن «تنگه هرمز» برای سومین هفته متوالی پس از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران که رسانهها از آن به عنوان «دره مرگ» برای آمریکا نام میبرند، شرایط را برای دونالد ترامپ بسیار دشوار کرده و حالا دیگر چارهای برایش نمانده جز اینکه علناً از سایر کشورها درخواست کمک کند.
ترامپ شنبهشب در سخنرانی خود از همه کشورها به طور مشخص چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و انگلیس درخواست کرد تا برای اطمینان از تردد دوباره کشتیها از تنگه هرمز، کشتیهایی به این منطقه اعزام کنند. با وجود این درخواستهای ملتمسانه اما تاکنون هیچ بازیگری حاضر پذیرش این دعوت نشده است.
دولت فرانسه درخواست ترامپ برای کمک نظامی در جنگ علیه ایران را رد کرد و شایعات مربوط به اعزام کشتیهای جنگی این کشور به تنگه هرمز را تکذیب نمود و خواستار توقف جنجالسازی در این زمینه شد. انگلیس هم پیشتر گفته بود که هیچ نیرویی به خلیج فارس اعزام نخواهد کرد.
علاوهبر شرکای غربی، متحدان آسیایی واشینگتن هم تمایلی برای همراهی با سیاستهای ضد ایرانی ندارند. منابع دولتی ژاپن اعلام کردند تصمیمات در این مورد را مستقل اتخاذ میکنند و صرفاً به دلیل درخواست ترامپ، کشتی اعزام نخواهد شد. تاکایوکی کوبایاشی، رئیس سیاستگذاری حزب لیبرال دموکرات حاکم ژاپن گفت:«معتقدم ارسال کشتیهای نیروی دریایی ژاپن به این منطقه تحت قوانین موجود ژاپن بسیار دشوار است».
کره جنوبی نیز در پاسخی محتاطانه اعلام کرد:«ما در این خصوص با ایالات متحده از نزدیک در ارتباط خواهیم بود و پس از بررسی دقیق برای اعزام کشتی تصمیمگیری خواهیم کرد». چین نیز با بیان اینکه هرمز بخشی از حاکمیت قانونی ایران است، خواستار توقف فوری خصومتها در منطقه شد.
استیصال ترامپ در برابر ایران
با دست رد بازیگران غربی و شرقی به سینه ترامپ، او اکنون در برابر بازگشایی تنگه هرمز تنها و درمانده شده است و راهبردی برای خروج از این وضعیت ندارد. درخواست ملتمسانه ترامپ از کشورها برای اعزام نیرو به تنگه هرمز درحالی است او ادعا کرده که 100 درصد توان نظامی ایران را نابود کرده و این کشور دیگر نمیتواند هیچ موشک و یا پهپادی شلیک کند اما نیروهای مسلح جمهوری اسلامی بعد از این اظهارات مضحک، دامنه عملیات خود به مقرهای آمریکا و سرزمینهای اشغالی را افزایش داده و حتی از دستاوردهای جدید موشکی رونمایی کردهاند که بهت و حیرت صهیونیستها را در پی داشته است.
ترامپ پیشتر مدعی شده بود که نیروهای نظامی آمریکا قرار است کشتیها در تنگه هرمز را اسکورت کنند اما با تهدیدات ایران بعدا اعلام کرد که این کار شدنی نیست.
التماس رئیسجمهور آمریکا به سایر کشورها نشان میدهد که او اکنون به دنبال راه خروجی از درگیری با ایران است و مشاوران اقتصادی ترامپ در کاخ سفید هم دائماً او را به خروج از این جنگ ترغیب میکنند.
عدم همراهی اروپاییها و آسیاییها با سیاستهای جنگ طلبانه ترامپ به این دلیل اتخاذ شده است که آنها بر اساس واقعیات جنگ و معادلات میدانی دریافتهاند بازگشایی تنگه هرمز راهحل نظامی ندارد و آنها با هر میزان نیروی نظامی نمیتوانند باعث بازگشایی این تنگه شوند. آنها به خوبی درک میکنند وقتی آمریکا که قدرتمند از آنهاست در بازگشایی این آبراه ناتوان مانده است، پس سایرین نیز نمیتوانند موفقیتی در این مسر کسب کنند و اگر وارد درگیری مستقیم با ایران شوند بهای سنگینتری پرداخت خواهند کرد. از اینرو، اخیرا برخی کشورها عقلانیت به خرج داده و مذاکراتی با ایران انجام دادهاند تا تهران اجازه دهد برخی کشتیها و نفتکشهای آنها از تنگه هرمز عبور کنند.
از آنجا که بسته شدن تنگه هرمز، اقتصاد جهانی را با بحران جدی مواجه کرده و قیمت حاملهای انرژی را افزایش داده است، لذا واشینگتن به هر دری میزند تا شاید بتواند تبعات این جنگافروزی را کاهش دهد. در چنین شرایطی، ترامپ به سختی در تلاش است تا با گفتاردرمانی و با این ادعا که به زودی ثبات به بازارهای نفت بازمیگردد وضعیت بازار انرژی را کنترل کند. وزارت خزانهداری آمریکا هم با تقلب در بازارهای انرژی سعی میکند از افزایش قیمتها جلوگیری کند.
برآیند تحولات نشان میدهد که ترامپ تاکنون بازنده بزرگ جنگ با ایران بوده است و هر چه این جنگ بیشتر ادامه یابد، مُسکنهای موقتی او برای ثبات در بازارهای انرژی دیگر جواب نخواهد داد و به همین است که در چند روز اخیر لحن خود را بسیار تندتر کرده و نه تنها حکومت ایران بلکه تمامی مردم ایران را تهدید میکند.
مرور کوتاه بر واکنشها و اقدامات آمریکا درباره مسدود شدن تنگه هرمز نشان میدهد ترامپ هیچ طرح و برنامه نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز ندارد. او اکنون در وضعیتی گیر افتاده که نه خودش میتواند تنگه هرمز را باز کند و نه میتواند شرایطی ایجاد کند که ایران را ناگزیر به بازگشایی تنگه کند. بنابراین، کشورهای اروپایی و منطقه اکنون که متوجه شدند ارتش آمریکا توان بازگشایی این تنگه را ندارد، تلاش میکنند به طرق مختلف، ترامپ را تحت فشار قرار دهند تا جنگ را متوقف کرده و مذاکرات برای بازگشایی تنگه هرمز آغاز شود.
تنگه معادلهساز هرمز
تنگه هرمز مسیر عبور بخش قابل توجهی از صادرات نفت کشورهای تولیدکننده خلیج فارس به بازارهای جهانی است و انسداد این گذرگاه در هفده روز گذشته موجب شده بخش مهمی از نفت تولیدی منطقه امکان خروج از خلیج فارس را نداشته باشد و در نتیجه عرضه جهانی انرژی با فشار شدیدی روبهرو شود.
بسته شدن تنگه هرمز به دلیل ابعاد اقتصادی که برای جهانیان دارد کار را برای متجاوزان دشوار کرده است. یکی از نکات مهم در اقتصاد جهان این است که آمریکا بویژه در دوره ترامپ بر این ادعا بوده که هیچ تحولی بدون خواست این کشور صورت نمیگیرد، چنانکه ترامپ با تعرفهها به دنبال به دست گرفتن نبض اقتصاد جهان بود اما در جنگ با ایران همه این توهمات نقش بر آب شد و جهانیان به ضعف واشینگتن در مدیریت اقتصاد و انرژی جهان پی بردند.
درحال حاضر، ایران تنگه هرمز را نبسته است بلکه آنرا به صورت هوشمند مدیریت میکند و کشورها صرفاً با اجازه ایران میتوانند در آن رفتوآمد کنند. این به این معناست که تصمیمگیری برای بخش مهم اقتصاد جهان یعنی انرژی با مدیریت ایران انجام میشود که برگرفته از اقتدار نظامی بومی آن است.
هر چند ترامپ با لغو تحریمهای نفتی ونزوئلا و روسیه سعی دارد تبعات ناشی از بسته شدن تنگه هرمز را کاهش دهد اما این راهکارها هم نتوانسته موفقیتی کسب کند و نفت برنت دریای شمال از مرز 103 دلار و نفت خام آمریکا از مرز 100 دلار عبور کرده است و برخی تحلیلگران پیشبینی میکنند که اگر این آبراه بینالمللی تا دو هفته دیگر باز نشود قیمت نفت ممکن است به 200 دلار نیز برسد.
با توجه به موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز و نقش ایران در تامین امنیت این تنگه، مقامات جمهوری اسلامی هشدار داده بودند در صورت وقوع جنگ علیه ایران، این تنگه استراتژیک خود به خود مسدود خواهد شد ولی آمریکاییها در محاسبات خود نسبت به واکنش ایران دچار خطای بزرگی شدند. ترامپ بر اساس برآوردهای قبلی تصور میکرد با وجود حمله به ایران، جمهوری اسلامی همچنان امنیت عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز را تامین میکند اما در همان روز نخست جنگ، تنگه هرمز مسدود شد. از اینرو، مسبب اصلی بحران سازی و پیامدهای اقتصادی در تنگه هرمز، آمریکا و رژیم صهیونیستی هستند که به خاطر منافع جاهطلبانه خود، اقتصاد دنیا را با بحران جدیدی مواجه کردهاند.
ایران نشان داده است که معادلات تنگه هرمز دیگر به دوران قبل از جنگ باز نخواهد گشت. ایران در 47 سال گذشته با خویشتنداری، از این امتیاز مهم و استراتژیک خود استفاده نکرد اما حالا با توجه به طرح شرورانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه موجودیت و تمامیت ارضی ایران، تهران تصمیم گرفته با ملموس کردن واقعیات ژئوپلیتیک خود، مناسبات واقعی در منطقه و دنیا ایجاد کند. الآن، اقتصاد نفتی جهان دیگر نه بر پایه خواست آمریکا بلکه بر اساس معادلات ایران ترسیم و اجرا میگردد و این ایران است که امروز تعیین میکند کشتیهای کدام کشور از تنگه هرمز عبور و کدام کشور متوقف شود.
امروز معادلات بر اساس منافع «همه یا هیچ» با اقتدار ایران ترسیم میگردد و کشورهای منطقه نیز باید دریافته باشند که دیگر دوران تکیه بر توهم حمایت آمریکا پایان یافته و باید به دنبال معادله جدیدی به نام همگرایی منطقهای با تکیه بر توان و اقتدار ایران باشند که نتیجه آن رسیدن به امنیت پایدار با اخراج آمریکا از منطقه و مقابله واحد با رژیم صهیونیستی خواهد بود.
