الوقت- پس از اعلام مرگ ملاعمر رهبر طالبان، نه تنها روند صلح به تعویق افتاد، بلكه حملات طالبان و مخالفین مسلح دولت افغانستان، تشدید شد، طوری كه تنها شهر کابل در سه هفته گذشته صحنه بیسابقه ترین انفجارها و حملات انتحاری مرگبار از سال 2001 تاکنون بود. حمله انتحاری به مرکز آموزشی نیروهای ارتش ملی، با بیست و پنج کشته و چهارصد زخمی و مرکز آموزشی پلیس با بیست و هفت افسر پلیس كشته شده و سی نفر زخمی، یكی از اهداف عملیاتی طالبان بوده است. پس از تشدید حملات انتحاری طالبان، مقامات دولت وحدت ملی واكنش نشان داده و بویژه جناح دكتر عبدالله و ژنرال دوستم، اعلام كردند كه دولت پاكستان در گفتگوهای صلح صادق نبوده و طالبان همچنان توسط آی.اس.آی مدیریت و پشتیبانی میشود. این در حالی است كه اشرف غنی امیدوار به رویكرد دولت پاكستان در برقراری صلح با طالبان افغانستان است.
به هرحال روز گذشته «جاوید فیصل» سخنگوی ریاست اجرایی دولت وحدت ملی اعلام کرد كه دولت اطمینان پیدا کرده است که اسلام آباد در برابر کابل صادق نیست و تجربه ثابت کرده که دولت پاکستان به دنبال ایجاد مشکلات برای جمهوری اسلامی افغانستان است و تصمیم گرفته است تا مشکلاتی که از سوی پاکستان برای دولت افغانستان خلق میشود را با شورای امنیت سازمان ملل مطرح کند.
این موضع دولت پس از آن اتخاذ شد که سفر هیات عالی رتبه مقام های امنیتی کشور به اسلام آباد بینتیجه پایان یافت. دولت وحدت ملی افغانستان، هفته گذشته هیات بلندپایه ای به ریاست «صلاح الدین ربانی» وزیر امور خارجه و «معصوم استانکزی» سرپرست وزارت دفاع و «رحمت الله نبیل» ریاست امنیت ملی را به اسلام آباد فرستاد تا در مورد اوضاع امنیتی در افغانستان و روند صلح با گروه طالبان، با مقامهای پاکستانی گفتگو کنند. این هیات که به دنبال موج حمله های انتحاری در کابل به اسلام آباد سفر کرده بود، پس از چند ساعت مذاکره با «سرتاج عزیز» مشاور امنیت ملی نواز شریف نخست وزیر پاکستان، به کابل بازگشت.
هرچند در مورد نتایج و بازتاب این سفر مطلبی به بیرون درز نكرده است و وزارت امور خارجه و مقامات دولت از اظهار نظر در باره نتایج این سفر خودداری کردند، اما به نظر میرسد که نه تنها این مذاکرات بدون نتیچه پایان یافته است، بلكه جانان موسیزی سفیر افغانستان در اسلامآباد جهت پاسخگویی به این سوال كه چرا مقامات افغانستان، پاكستان را متهم به ناامنی در افغانستان میكنند، فرخوانده و نسبت به اتهامات گفته شده، توضیح خواسته است. همچنین سفارت پاکستان در کابل به دنبال اظهارات تند اشرفغنی رئیس جمهور افغانستان علیه پاكستان و تهدید به قطع روابط، اعطای 3000 بورس تحصیلی را که قرار بود در سالهای 2015 و 2016 میلادی به دانشجویان افغان اعطا شود، به حالت تعلیق درآورد.
لازم به توضیح است كه پس از آغاز موج جدید حملات طالبان، «محمد اشرف غنی» رییس جمهور افغانستان، از دولت پاکستان خواست تا مانع فعالیت گروههای تروریستی مخالف افغانستان در خاک آن کشور شود. همچنین وی ضمن تهدید به قطع روابط با پاکستان، تاكید كرد كه گروههای تروریستی در خاک پاكستان دفاتر رسمی دارند و آزادانه جلسات و گردهماییهای خود را برگزار می کنند. در همین راستا دكتر عبدالله عبدالله رییس اجرایی دولت وحدت ملی، به پاکستان هشدار داد در صورتی که اسلام آباد مانع از فعالیت گروههای مسلح مخالف دولت افغانستان نشود، کابل آنان را در خاک پاکستان مورد حمله قرار خواهد داد. ژنرال «عبدالرشید دوستم» معاون اول رییس جمهوری هم که برای حضور در صحنه جنگ با طالبان از سه هفته قبل به مناطق شمالی افغانستان (فاریاب، جوزجان و ...) سفر کرده است، در تازه ترین اظهارات خود، گفته است که پاکستان در طول چهار دهه گذشته افغانستان را فریب داده است و باید روابط دیپلماتیک را با اسلامآباد قطع کنیم. ولایتهای شمالی افغانستان از جمله تخار، قندوز و بغلان در ماههای اخیر به شدت ناامن شده و مخالفان مسلح دولت در روستاهای این ولایات با نیروهای امنیتی درگیریهای خونینی داشتهاند.
با توجه به مطالب فوق، با اعلام مرگ ملاعمر كه فكر میشد، روند صلح به نوعی تداوم یابد، به تعویق افتاده و حملات انتحاری طالبان نیز احتمالا برای امتیازگیری در مذاكرات آتی، تشدید شده است. به نظر میرسد با خروج نیروهای خارجی و اعلام مرگ ملاعمر رهبر طالبان، سیاستهای كلان و راهبردی پاكستان در افغانستان تغییر محسوسی نكرده و نخواهد كرد و اسلامآباد همچنان به دنبال ایجاد دولتی ضعیف و تحتالحمایه در كابل است و به همین جهت نیز به طالبان و تشریك این گروه در ساختار قدرت افغانستان، نگاهی ابزاری دارد. حداقل نوع رفتار سیاسی و مواضع رسمی و غیررسمی پاكستان، چنین برداشتی را به تحلیلگران حوزه پاكستان تحمیل میكند.
جواد مددی
