الوقت- سیاستخارجی ایالات متحده در بحران داعش، متکی بر مبارزهی دولتها علیه بحران و ائتلاف به رهبری خود میباشد. در این میان عدم همراهی مقطعی ترکیه در این مبارزه باعث شده بود تا این کشور به نیروهای غیردولتی کردی و سایر نیروهای ضد داعش متکی باشد. با پیوستن ترکیه به ائتلاف ضد داعش باید دید ایالات متحده چه تغییری در سیاستهای خود خواهد داد و چه اهدافی را دنبال میکند. این توافق برای کردها میتواند زنگ خطری باشد که از تکرار تاریخ، یعنی نادیدهگرفته شدن میترسند. حال اهداف این کشور را در چند موضوع کلیدی مطرح میشود.
1. آوردن ترکیه به عنوان متحد منطقهای خود به درون ائتلاف و تجهیز حداکثری علیه داعش در کنار توجیه اهمیت یگانهای مدافع خلق در مبارزه با داعش
ایالات متحده در ابتدای طرح موضوع ائتلاف ضد داعش، خواستار همراهی و همکاری حداکثری کشورهای همپیمان علیه این نیرو بود، لیکن با عدم همراهی ترکیه اولین ناامیدی آمریکا نمایان شد. در این راستا ترکیه اجازه استفاده از پایگاه مهم و استراتژیک هوایی انجرلیک را نیز از نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا سلب نمود. این خود عاملی شد تا ائتلاف کارآمدی لازم خود را نداشته باشد و از سرعت حملات هوایی نیز کاسته شود. تلاشهای آمریکا از زمان آغاز حملات علیه داعش برای راضی کردن سیاسیون ترک به پیوستن به ائتلاف بالاخره نتیجه داد. حال که ترکیه برای همکاری چراغ سبز نشان داده، آمریکا یکی از مهمترین اهداف خود در این مقطع را خشنودکردن ترکها و حفظ آنها در ائتلاف برای مشروعیت دادن بیشتر به حملات ضد داعش میداند .
ایالات متحده در کنار همکاری با ترکیه در ائتلاف، به اهمیت نیروهای کردی در مبارزه با داعش در سوریه پی برده است. تا حدی که اشتون کارتر نیز پیشتر گفته بود که یگانهای مدافع خلق همان نیرویی است که آمریکا میخواهد. همچنین، تری بارکی مشاور پیشین وزارت خارجه آمریکا نیز مدعی است که یگانهای مدافع خلق، نقش نیروهای زمینی آمریکا را بازی نموده و جنگندههای ائتلاف نیز نقش نیروی هوایی را دارند. امریکا نمیتواند نقش مهم یگانهای مدافع خلق را در جنگ با داعش نادیده بگیرد. جان کربی نیز اعلام کرده که جنگندههای آمریکایی به ادامهی حمایت از این نیروها در مبارزه با داعش میپردازند، حتی از پایگاه انجرلیک. اگرچه وزارت خارجه ترکیه اعلام کرده که در توافق، اجازه استفاده از این پایگاه برای حمایت از یگانهای مدافع خلق داده نشده است این خود ابهامی برای کردها ایجاد نموده است، حال آنکه چنین بهنظر میرسد که آمریکا در عین اهمیت به خواستههای ترکیه برای حضور در ائتلاف، خواستار آن است که با توجیه ترکیه به این مهم که در روند مقطعی نیروهای کردی میتوانند کارویژهی مهمی در مبارزه با داعش داشته باشند به حمایت هوایی از این نیروها ادامه دهد. همچنین آمریکا میخواهد میان YPG و PKK تمایز قایل شود و این تمایز را هم به ترکیه نشان دهد. مارک تونر نیز میگوید که اینها دو نیرو متفاوت بوده و در دو جغرافیای متفاوت در حال مبارزه هستند .
2. تضعیف موازنه نیروهای منطقهای
سیاست تضعیف را به عنوان استراتژی ایالات متحده در توجه به چیدمان نیروهای موجود در بحران سوریه علیه یکدیگر برای فرسایش آنها و شکستن ادعای قدرت در هر یک پس از بحران در نظر آوردهایم. این کشور با عدم ارسال نیروهای زمینی و مبارزه جدی با بحران داعش، تمام قدرتها و نیروهای منطقهای را به درون این بحران کشانده است. تا حدی که در تداوم بحران داعش شاهد سوریهای بیشتر تضعیف شده خواهیم بود. نیروهای یگانهای مدافع خلق که همچون نیروهای زمینی علیه داعش عمل می کنند پس از مدتی کاملا خسته شده و سیر فرسایشی خواهند داشت. ترکیه که در این بازی از ابتدا مورد انتقاد بوده و در ادامه نیز به شکلی مبهم در حال بازی است با مشکلاتی چند مواجه خواهد شد که این نیز باعث ضعف بیشتر این کشور خواهد بود. سیر تضعیف قدرت منطقهای ترکیه از ابتدای بهار عربی شروع و نیز با مشکلات ناشی از عملگرایی شدید بر علیه ساقط کردن بشار اسد، با آیندهی مبهم آن در تغییر رفتار خارجیاش ادامه خواهد یافت. در این میان سایر نیروهای موجود در بحران سوریه به دلیل عدم مداخلهی قاطع ایالات متحده در این بحران، روند فرسایشی را در مقابل هم طی خواهند کرد .
3. هشدار به پکک و اسد
یکی دیگر از اهداف اصلی ایالات متحده در مقطع فعلی، هشدار به اسد با جلب حمایت ترکیه میباشد. در این راه اگرچه در شرایط فعلی با وجود داعش، ایالات متحده حفظ اسد هرچند در منطقهای کوچک را ترجیح میدهد، لیکن در بلند مدت احتمال پذیرش دوبارهی بشار اسد محتمل به نظر نمیرسد. در باب PKK نیز باید گفت با وجود اینکه این نیرو با مبارزه علیه داعش به تقویت وجههی منطقهای و بینالمللی خود کمک کرد، اما همچنان به عنوان سازمانی تروریستی در لیست سیاه آمریکا مانده است. تا حدی که طرف بیشتر مورد اتهام در منازعهی ترکیه و حزب کارگران کردستان این نیرو است. مارک تونر، سخنگوی وزارت خارجهی آمریکا نیز اعلام کرده بود که خواستار توقف حملاتی هستیم که به ترکیه میشود و از PKK میخواهیم به فرآیند آشتی بازگردد. همچنانکه تا به امروز هم با وجود حملات ترکیه به این نیرو، واکنشی را از سوی ایالات متحده شاهد نبودهایم .
یحیی زریننرگس، سعیده احمدی
