به عقیده ترامپ و اقتصاددانهای ملیگرا نفتا موجب از دست رفتن فرصتهای بسیار ِشغلی در آمریکا و کمربند صنعتی «راست به لت» (شامل ایالتهای صنعتی نیویورک، پنسیلوانیا، ویرجینیای غربی، اوهایو، ایندیانا، میشیگان، ایلینوی، آیوا، ویسکانسین و بخشهایی از منطقه نیو انگلند) میشود و ترامپ درصدد است با ملغی کردن یا تعدیل آن، یکی از شعارهای تبلیغاتی خود یعنی افزایش فرصتهای شغلی برای آمریکاییان را عملی کند.
به گزارش الوقت دونالد ترامپ رئیسجمهوری ایالاتمتحده آمریکا، چه در کمپین انتخاباتی خود و چه پس از ورود به کاخ سفید در راستای احقاق شعار «اول آمریکا» بارها درصدد تعدیل و تغییر معاهدههای تجاری آمریکا با دیگر کشورها برآمده است. نفتا، معاهده تجارت آزاد منطقه آمریکایی شمالی، یکی از این معاهدههاست که ترامپ آن را یکی از بدترین معاهدههای تجاری تاریخ آمریکا میخواند و تهدید کرده است که در صورت عدمتغییر مفاد آن ایالاتمتحده آمریکا از آن خارج میشود. به نظر بسیاری از کارشناسان اقتصادی خروج آمریکا و یا حتی اعمال تغییرات مدنظر ترامپ ممکن است صدمات جبرانناپذیری را نخست برای اقتصاد آمریکا و سپس مبادلات تجاری و اقتصادی آمریکای شمالی بهجای بگذارد.
نفتا چیست؟
معاهده تجارت آزاد آمریکای شمالی یا NAFTA (به انگلیسی: North American Free Trade Agreement) یک سازمان تجاری منطقهای متشکل از سه کشور ایالاتمتحده آمریکا، کانادا و مکزیک است. این معاهده بهنوعی مشابه وضعیت تجاری در اتحادیه اروپا است و بهمانند این اتحادیه به سه کشور عضو اجازه مبادلات تجاری بدون محدودیتی با یکدیگر داشته باشند. نفتا نخستین بار در ژانویه 1988 به امضا سه کشور عضو رسید از ژانویه ۱۹۸۹ به اجرا درآمد؛ سپس مذاکراتی در خصوص شرایط نفتا که عضویت مکزیک در منطقه تجارت آزاد را نیز در برگیرد، در اکتبر ۱۹۹۲ پایان یافت و در دسامبر همان سال امضا شد. این موافقتنامه سرانجام در نوامبر ۱۹۹۳ تصویب و از اول ژانویه ۱۹۹۴ با مشارکت هر سه کشور به اجرا درآمد. لازم به ذکر است پیشنویس اولیه این پیمان در سال 1987 و در دوران ریاست جمهوری «رونالد ریگان» تنظیم شد و در سال 1994 در زمان «بیل کلینتون» رئیسجمهور وقت آمریکا به امضای طرفین رسیده است.
نفتا در راستای از بین بردن محدودیتهای تجاری و سرمایهگذاری میان این سه کشور تشکیل شد. باگذشت 10 سال از شروع به کار کردن نفتا، تقریباً تمامی تعرفههای آمریکا و مکزیک که بر تجارت میان این دو کشور از سوی هر دو کشور اعمال میگشت – البته بهجز برخی اقلام کشاورزی که از آمریکا به مکزیک صادر میشد حذف گردید و ازآنجاکه مبادلات تجاری آمریکا و کانادا پیش از این نیز بدون تعرفه و محدودیت بود مکزیک نیز به جمع مبادلات بدون محدودیت این دو کشور پیوست. نفتا تقریباً تمامی موانع گمرکی میان این سه کشور را از میان برداشته است و به آنها این اجازه را داده که بدون پرداخت هزینه گمرکی و مالیات میزان نامحدودی از اجناس و کالاها را از مرزهایشان انتقال دهند. در راستای معاهده تجارت آزاد آمریکای شمالی، همچنین محدودیت بر واردات و صادرات انواع دستگاههای موتوری ، کامپیوتری و انواع منسوجات میان سه کشور عضو لغو شد.
شاخص تولید ناخالص ملی در نفتا در جدول زیر آمده است.
آنچه نفتا را در آمریکا مهم جلوه میدهد درواقع حجم مبادلات تجاری آمریکا با مکزیک و کانادا است. درواقع کانادا و مکزیک به ترتیب اولین و دومین شریک بزرگی ایلات متحده آمریکا هستند و هرگونه تنش در این روابط تجاری بهشدت بر اقتصاد آمریکا تأثیرگذار است. حجم مبادلات تجاری آمریکا با کانادا و مکزیک از سال 2014 تا 2016 در جداول زیر آورده شده است.
|
حجم مبادلات تجاری |
صادرات |
واردات |
تراز تجاری |
سال |
|
کانادا |
||||
|
573 میلیارد دلار |
242 میلیارد دلار |
331 میلیارد دلار |
89 منفی |
2014 |
|
508 میلیارد دلار |
219 میلیارد دلار |
289 میلیارد دلار |
70 منفی |
2015 |
|
551 میلیارد دلار |
268 میلیارد دلار |
283 میلیارد دلار |
15 منفی |
2016 |
|
مکزیک |
||||
|
486 میلیارد دلار |
194 میلیارد دلار |
292 میلیارد دلار |
96 منفی |
2014 |
|
479 میلیارد دلار |
188 میلیارد دلار |
291 میلیارد دلار |
103 منفی |
2015 |
|
527 میلیارد دلار |
230 میلیارد دلار |
297 میلیارد دلار |
7 منفی |
2016 |
دلایل مخالفت ترامپ با نفتا:
یکی از دلایلی که ترامپ را مجاب به مخالفت با معاهده تجاری نفتا مینماید درواقع تراز تجاری منفی مبادلات تجاری آمریکا با کانادا و مکزیک است. درواقع ترامپ با توجه به میزان بالای بدهی دولت آمریکا و در راستای احقاق شعار تبلیغاتی خود یعنی « اول آمریکا» درصدد خروج و یا تعدیل هر معاهده تجاریست که در آن مبادلات به نفع آمریکا تمام نمیشود. ترامپ بهعنوان یک بیزینسمن قهار و نه یک سیاستمدار با دیدگاه کلان صرفاً به دنبال تغییر معادلات در مناسبات اقتصادی با دیگر کشورها به سود آمریکا است لذا هر جا که در پیمان یا معاهدهای اقتصادی کفه ترازو به سود آمریکا سنگینی نکند در پی خروج و یا حداقل تغییر در آن برمیآید که نفتا نمونهای دیگر از این رویکرد ساکنان جدید کاخ سفید است. به عقیده ترامپ و اقتصاددانهای ملیگرا نفتا موجب از دست رفتن فرصتهای بسیار ِشغلی در آمریکا و کمربند صنعتی «راست به لت» (شامل ایالتهای صنعتی نیویورک، پنسیلوانیا، ویرجینیای غربی، اوهایو، ایندیانا، میشیگان، ایلینوی، آیوا، ویسکانسین و بخشهایی از منطقه نیو انگلند) میشود و ترامپ درصدد است با ملغی کردن یا تعدیل آن، یکی از شعارهای تبلیغاتی خود یعنی افزایش فرصتهای شغلی برای آمریکاییان را عملی کند. در همین راستا ترامپ بیان دارد: « من قصد دارم مفاد پیمان نفتا را مورد بازبینی و تغییر قرار دهم و شرایط فعلی را برای کارگران آمریکایی ارتقا دهم. البته منظور من ارتقای نسبی و جزئی نیست بلکه من به دنبال تغییر کلی این پیمان هستم.» همچنین رئیسجمهور آمریکا ادامه میدهد: «کلینتون و کمپین انتخاباتیاش از گفتن این موضوع هراس دارند که نفتا به یک جنگ تجاری جدید در منطقه ما دامن زده است. بیل و هیلاری کلینتون با انعقاد این قرارداد به کارگران آمریکایی خیانت کردند.»
مخاطرات خروج آمریکا از نفتا
به گزارش سایت هیل، یک تحلیل اقتصادی نشان میدهد پس از خروج آمریکا از نفتا در سال اول 1.8 میلیون فرصت شغلی در آمریکا از بین میرود. همچنین خروج آمریکا موجب میگردد صادرات این کشور به کانادا و مکزیک را به میزان 17.4درصد به ازای هر یک از این دو کشور و صادرات جهانی شرکتهای آمریکایی را به میزان 2.5درصد کاهش میدهد و قدرت خرید خانوادههای آمریکایی را تا تقریباً 654 دلار پایین میآورد که این به دلیل افزایش قیمتها و دستمزدهای پایینتر ناشی از تعرفههای افزایشیافته است. جاشوا بولتن رئیس و مدیر اجرایی یک انجمن تجاری در امریکا در این زمینه گفت: «خروج از نفتا بهطور دائمی استخدام، صادرات و تولید اقتصادی امریکا را کاهش میدهد و به نفع رقبای اقتصادی امریکا و به ضرر کارگران و تجار آمریکایی است. از دولت مصرانه میخواهیم آسیبهای احتمالی خروج از نفتا را مدنظر داشته باشد و بهجای تلاش برای خروج از این پیمان بر مدرنیزه کردن این توافق متمرکز شود تا همچنان بهعنوان شالوده رونق اقتصادی امریکا باقی بماند.»
درنهایت باید گفت، به روی کارآمد ترامپ موجب بیتوجهی ایالاتمتحده به معاهدات و پیماننامههای بینالمللی شده است. نفتا نخستین معاهدهای نیست که از سوی ترامپ تهدید به لغو میشود پیشازاین نیز ترامپ در راستای استراتژی ویژه خود در سطح بینالملل یعنی «استراتژی خروج» از پیماننامههای بینالمللی سرباز زده است. این مهم نشان از کاهش شدید مسئولیت بینالمللی کشور آمریکا نیز هست که به نظر می رسد با ادامه دولت ترامپ افزایش نیز مییابد.
