الوقت - بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی که طی سه سال گذشته در نتیجه جنایت در غزه تحت تعقیب دادگاه لاهه قرار داشته، این روزها در داخل مناطق اشغالی نیز وضعیت خوبی ندارد. این سیاستمدار متهم به جنایت علیه بشریت، در فاصله چند هفته مانده به انتخابات کنست، با مجموعه‌ای از بحران‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند که آینده سیاسی او را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.
انتخابات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ نخستین انتخابات سراسری صهیونیست‌ها پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس است. حمله‌ای که بزرگ‌ترین شکست امنیتی تاریخ این رژیم توصیف شده و اکنون به یکی از اصلی‌ترین محورهای رقابت انتخاباتی تبدیل شده است.
زنگ خطر نظرسنجی‌ها برای نتانیاهو
تازه‌ترین نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند نتانیاهو، برخلاف تلاش‌هایش برای نمایش تثبیت جایگاه سیاسی خود، هنوز نتوانسته است مسیر روشنی برای کسب اکثریت پارلمانی ایجاد کند.
به گزارش خبرگزاری آناتولی در ۱۲ اکتبر، نظرسنجی شبکه کان رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و رهبر حزب «یاشار»، در پاسخ به پرسش درباره مناسب‌ترین فرد برای نخست‌وزیری، با ۴۳ درصد حمایت از نتانیاهو با ۳۸ درصد پیش افتاده است. در همین نظرسنجی، حزب آیزنکوت ۲۲ کرسی و حزب لیکود به رهبری نتانیاهو ۲۰ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست می‌آورند.
این نظرسنجی نشان می‌دهد که رقیبی از اردوگاه مخالفان نتانیاهو توانسته در سنجش مستقیم برای نخست‌وزیری از او پیشی بگیرد و همزمان حزب حاکم لیکود نیز در این نظرسنجی پایین‌تر از حزب رقیب قرار گرفته است.
از نظر آرایش پارلمانی نیز وضعیت نتانیاهو همچنان شکننده است. بر اساس همین نظرسنجی، احزاب بلوک حامی نخست‌وزیر مجموعاً ۵۳ کرسی به دست می‌آورند؛ یعنی ۸ کرسی کمتر از حد نصاب ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت اکثریت. بلوک مخالفان نیز ۵۰ کرسی دارد و ۱۷ کرسی باقی‌مانده به احزابی اختصاص می‌یابد که در دسته‌بندی این نظرسنجی بیرون از دو بلوک اصلی قرار گرفته‌اند. بنابراین، هیچ‌یک از دو طرف در این برآورد به‌تنهایی اکثریت لازم را کسب نمی‌کند.
نظرسنجی روزنامه معاریو که روز ۹ اکتبر در جروزالم‌پست بازتاب یافت نیز از رقابتی نزدیک حکایت داشت. در آن نظرسنجی، حزب آیزنکوت با ۲۱ کرسی در جایگاه نخست قرار گرفت و لیکود با ۲۰ کرسی در رتبه بعدی بود. در مقایسه برای نخست‌وزیری نیز آیزنکوت با ۴۶ درصد حمایت در برابر ۴۰ درصد نتانیاهو پیشتاز بود.
با این حال، همه نظرسنجی‌ها نتیجه یکسانی ندارند. در نظرسنجی شبکه آی۲۴نیوز که در ۸ اکتبر منتشر شد، لیکود ۲۶ کرسی و حزب آیزنکوت ۲۰ کرسی به دست می‌آوردند؛ همچنین بلوک ائتلاف حاکم ۶۰ کرسی داشت. این تفاوت نشان می‌دهد که رقابت همچنان سیال است و نتیجه نهایی به تحولات هفته‌های پایانی، مشارکت رأی‌دهندگان و چگونگی ائتلاف‌سازی پس از انتخابات بستگی خواهد داشت.
بلوک نتانیاهو شامل چه احزابی است؟
بلوک نتانیاهو از احزاب راست‌گرا، راست افراطی و احزاب مذهبی تشکیل می‌شود که شامل احزاب ذیل است:
- لیکود: حزب بنیامین نتانیاهو و هسته اصلی بلوک راست؛ ۲۰ کرسی.
- قدرت یهودی (عوتسما یهودیت): حزب راست افراطی به رهبری ایتامار بن‌گویر؛ ۹ کرسی.
- یهودیت متحد توراتی: ائتلاف احزاب یهودی فوق‌ارتدوکس؛ ۸ کرسی.
- شاس: حزب مذهبی سفاردی‌ها و یهودیان شرقی؛ ۷ کرسی.
- صهیونیسم دینی–زهوت: ائتلاف راست افراطی به رهبری بتسلئیل اسموتریچ با مشارکت حزب زهوت؛ ۵ کرسی.
- ملت اسرائیل (Amcha Yisrael): حزب به رهبری اوفر وینتر؛ ۴ کرسی.
مجموع این کرسی‌ها در نظرسنجی کان ۵۳ کرسی است؛ یعنی بلوک نتانیاهو برای رسیدن به اکثریت، ۸ کرسی کم دارد.
بلوک مخالفان نتانیاهو شامل چه احزابی است؟
این بلوک مجموعه‌ای ناهمگون از احزاب میانه‌گرا، راست‌گرا و چپ‌میانه است که در مخالفت با ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو اشتراک دارند؛ اما لزوماً در همه سیاست‌ها، به‌ویژه مسائل امنیتی و فلسطین، هم‌نظر نیستند و شامل احزاب ذیل هستند:
- یاشار (Yashar): حزب گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل؛ ۲۲ کرسی.
- باهم (B'Yachad): فهرست سیاسی وابسته به نفتالی بنت و یائیر لاپید؛ ۱۲ کرسی.
- دموکرات‌ها: حزب چپ‌میانه به رهبری یائیر گولان؛ ۸ کرسی.
- اسرائیل خانه ما: حزب آویگدور لیبرمن، سیاستمدار راست‌گرا و منتقد نتانیاهو؛ ۸ کرسی.
مجموع این احزاب ۵۰ کرسی است؛ بنابراین آنها نیز به‌تنهایی اکثریت لازم برای تشکیل دولت را ندارند.
احزاب عرب در کدام بلوک قرار می‌گیرند؟
احزاب عرب در نظرسنجی کان جدا از دو بلوک اصلی محاسبه شده‌اند و در مجموع ۱۳ کرسی دارند:
- فهرست مشترک: ۸ کرسی.
- رعام (فهرست متحد عربی): ۵ کرسی.
این احزاب به‌صورت خودکار جزئی از بلوک مخالفان یا موافقان نتانیاهو محسوب نمی‌شوند و نقش آنها در مذاکرات پس از انتخابات می‌تواند تعیین‌کننده باشد.
چرا جایگاه نتانیاهو تضعیف شده است؟
درباره تضعیف جایگاه نتانیاهو در رژیم صهیونیستی به 4 عامل می‌توان اشاره کرد:
1- سایه سنگین شکست امنیتی ۷ اکتبر
مهم‌ترین نقطه آسیب‌پذیری نتانیاهو، همچنان حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و شکست دستگاه‌های امنیتی رژیم صهیونیستی در جلوگیری از آن است. در آن حمله حدود ۱۲۰۰ صهیونیست کشته شدند و ۲۵۱ نفر به گروگان گرفته شدند. مخالفان نتانیاهو معتقدند نخست‌وزیر و دولت او باید مسئولیت سیاسی این شکست را بپذیرند؛ زیرا در زمان وقوع حمله، نتانیاهو در رأس دولت قرار داشت. همین مسئله انتخابات پیش‌رو را به نوعی همه‌پرسی درباره عملکرد و مسئولیت‌پذیری نتانیاهو تبدیل کرده است. برای بخش مهمی از رأی‌دهندگان، پرسش اصلی این است که چرا کابینه‌ای که امنیت را مهم‌ترین اولویت خود معرفی می‌کرد، نتوانست از چنین حمله‌ای جلوگیری کند. نظرسنجی شبکه خبری اسرائیلی ان۱۲ در سپتامبر نشان داد ۸۳ درصد پاسخ‌دهندگان، نتانیاهو را تا حدی مسئول شکست ۷ اکتبر می‌دانند؛ ۵۸ درصد مسئولیت او را زیاد و ۲۵ درصد مسئولیتش را کم ارزیابی کرده بودند. تنها ۸ درصد گفته بودند نتانیاهو هیچ مسئولیتی در این زمینه ندارد.
2- وعده «پیروزی کامل» و جنگ‌هایی که پایان نیافتند
دومین عامل تضعیف نتانیاهو، فاصله میان وعده‌های جنگی او و نتایج ملموس این درگیری‌هاست. نخست‌وزیر رژیم اسرائیل بارها از دستیابی به «پیروزی کامل» سخن گفته، اما به‌رغم عملیات گسترده نظامی علیه حماس، حزب‌الله و ساختار سیاسی ایران، همچنان همه آنها پابرجا مانده‌اند. آسوشیتدپرس در گزارش ۷ اکتبر خود نوشت تل آویو پس از حمله حماس وارد جنگی ویرانگر در غزه شد و سپس درگیری با حزب‌الله در لبنان، حملات به اهدافی در یمن و دو جنگ علیه ایران نیز به کارنامه نظامی این دوره افزوده شد. در نتیجه، جامعه صهیونیستی علاوه بر پیامدهای امنیتی حمله اولیه، با سال‌ها درگیری، تلفات نظامی و فشار روانی و اقتصادی روبه‌رو شده است.
3- بحران اقتصادی و افزایش هزینه زندگی
عامل مهم دیگر، فشار اقتصادی ناشی از جنگ‌ها و افزایش هزینه زندگی است. در شرایطی که امنیت و سیاست خارجی در مرکز تبلیغات انتخاباتی قرار گرفته، بخش قابل‌توجهی از رأی‌دهندگان همچنان با افزایش قیمت مواد غذایی و فشار بر بودجه خانوار روبه‌رو هستند. گاردین در گزارش اول اکتبر خود نوشت قیمت مواد غذایی در اسرائیل به رکوردهای تازه‌ای رسیده و بهای مواد غذایی، از جمله میوه و سبزیجات تازه، طی دو سال گذشته ۹.۵ درصد افزایش یافته است. این روند در کنار اختلال در زنجیره تأمین و هزینه‌های ناشی از درگیری‌های منطقه‌ای، فشار بر خانوارها را افزایش داده است. بر اساس نظرسنجی مؤسسه دموکراسی اسرائیل در سپتامبر، موضع احزاب درباره اقتصاد و هزینه بالای زندگی یکی از دو عامل مهم تعیین‌کننده رأی یهودیان اسرائیلی بود؛ ۳۸ درصد پاسخ‌دهندگان این موضوع را در میان اولویت‌های اصلی خود قرار داده بودند. در مناطق مرکزی فلسطین اشغالی نیز، اقتصاد و هزینه زندگی با ۴۰.۵ درصد، حتی بالاتر از بسیاری از مسائل امنیتی در اولویت قرار داشت.
4- شکاف بر سر خدمت سربازی
یکی دیگر از نقاط ضعف ائتلاف نتانیاهو، اختلاف بر سر معافیت مردان یهودی افراطی‌مذهبی از خدمت سربازی است. در حالی که بسیاری از شهروندان صهیونیستی و خانواده‌های نظامیان با پیامدهای جنگ و اعزام‌های طولانی‌مدت نیروها روبه‌رو هستند، معافیت بخش بزرگی از مردان حریدی از خدمت نظامی به موضوعی مناقشه‌برانگیز تبدیل شده است. آسوشیتدپرس گزارش داده است که مخالفان نتانیاهو وعده داده‌اند معافیت‌های سربازی مردان حریدی را پایان دهند؛ سیاستی که در دوران جنگ، خشم بخش‌هایی از جامعه سکولار و خانواده‌های نظامیان را برانگیخته است. نتانیاهو برای حفظ دولت خود به حمایت احزاب مذهبی و راست افراطی نیاز دارد؛ اما همین وابستگی می‌تواند هزینه سیاسی ایجاد کند. امتیازدهی به احزاب مذهبی ممکن است ائتلاف را در کوتاه‌مدت حفظ کند، ولی در میان رأی‌دهندگانی که خواستار تقسیم عادلانه‌تر بار خدمت نظامی هستند، نارضایتی به وجود آورد.
