الوقت- درگیری‌های نظامی اخیر در یمن نشاندهنده گسترش تعداد و تنوع فزاینده عملیات‌های پهپادی از سوی جنبش انصارالله و همچنین مزدوران وابسته به عربستان سعودی است به صورتی که پهپادها به یکی از عرصه‌های تعیین کننده روند جنگ تبدیل شده‌اند؛ موضوعی که تا پیش از این مشاهده نمی‌شد.
تحول در نبرد پهپادها
این تحول در ماه آگوست که پهپادهای کوچک و پرنده‌های چندملخه مجهز به قابلیت حمل و رهاسازی مهمات وارد میدان شدند، نمود بیشتری پیدا کرد. این اتفاق درحالی رخ داد که نیروهای مزدور وابسته به عربستان تلاش می‌کردند از نظر توانمندی پهپادی به انصارالله نزدیک شوند که طی یک دهه گذشته زرادخانه متنوعی از پهپادها را توسعه داده است.
در زرادخانه پهپادی انصارالله، دو مدل اصلی به چشم می‌خورد. نخست، پهپادهای «قاصف» هستند، پهپادهای تهاجمی یکطرفه که طراحی آنها شباهت زیادی به پهپادهای ایرانی «ابابیل-تی» دارد و می‌توانند یک سرجنگی انفجاری با وزن حدود ۳۰ کیلوگرم را حمل کنند. برخلاف پهپادهای شناسایی که پس از مأموریت می‌توانند بازگردند، این نوع سامانه اساساً برای رسیدن به هدف و منفجر شدن طراحی شده است. قاصف-۱ و قاصف-۲ از نمونه‌های شناخته‌شده این خانواده هستند.
دومین خانواده، «صماد» است که چهار مدل از آن تاکنون تولید شده است. صماد 1، بیشتر در نقش شناسایی معرفی شده است، درحالی که صماد-۲ و به‌خصوص صماد-۳ در گزارش‌های مختلف به‌عنوان پهپادهای تهاجمی دوربرد مطرح شده‌اند.
یکی از شاخص‌ترین مدل‌های آن «صماد-۳» است. برد اعلام شده این پهپاد به حدود ۱۵۰۰ کیلومتر می‌رسد و می‌تواند یک سرجنگی انفجاری با وزن حدود ۱۸ کیلوگرم حمل کند.
اگرچه ظرفیت حمل مهمات «صماد-۳» از «قاصف» کمتر است اما برد بیشتر آن امکان دسترسی به اهدافی در فاصله‌های دورتر و در داخل کشورهای همسایه را برای این پهپاد فراهم می‌کند.
صماد-۳ در حملات دوربرد انصارالله علیه اهدافی در عربستان و امارات و بعدها در زمینه حملات مرتبط با دریای سرخ مورد توجه قرار گرفت. طراحی کلی این پهپادها به گونه‌ای است که برای پرواز طولانی‌مدت و طی مسافت زیاد مناسب باشد.
پهپادهای «وعید» نیز برای حملات دوربرد انصارالله طراحی شده‌اند و از نظر کلی، در رده پهپادهای یکطرفه قرار می‌گیرند و برای رساندن محموله انفجاری به هدف طراحی شده‌اند. تمرکز اصلی این دسته بر رسیدن به اهداف در فاصله زیاد است.
پهپاد «یافا» نیز به طول ۳ متر و طول‌بال ۶ متری یک پهپاد انتحاری برد بلند است که پس از عملیات موفق و عبور از سد پدافند هوایی رژیم صهیونیستی و اصابت به یک هدف در تل‌آویو در تیرماه 1403 توسط انصارالله رونمایی و معرفی شد.
پهپادهای فیبر نوری «FPV»
در تحولی مهم به گزارش العربی جدید، 11 آگوست نیروهای متحد سعودی در جبهه مأرب، یک پهپاد کوچک از نوع «دید اول شخص»(FPV) را کشف و ضبط کردند که به یک قرقره فیبر نوری مجهز بود.
بر اساس تحلیلی که «شیبا اینتلیجنس»، پلتفرم تخصصی حوزه امنیت دریای سرخ و باب‌المندب منتشر کرده است، این نخستین مورد مستند از حضور این نوع پهپاد در زرادخانه انصارالله به شمار می‌رود.
شایان ذکر است که نیروهای انصارالله طی دو ماه گذشته تصاویر و ویدئوهای متعددی از حملات پهپادی به مواضع مزدوران مورد حمایت عربستان منتشر کرده‌اند که نشان دهنده دقت بالای این تسلیحات است. انصارالله در آغاز عملیات ائتلاف سعودی-اماراتی به یمن در مارس ۲۰۱۵، عمدتاً به سلاح‌های سبک متکی بود اما اکنون با تکیه بر توانمندی‌های بومی، در زمینه تولید موشک و پهپاد پیشرفت کرده و بر دامنه توانمندی‌های نظامی خود افزوده است.
پهپادهای فیبر نوری سلاحهایی نسبتاً کم‌هزینه و تاکتیکی محسوب می‌شوند که معمولاً در نزدیکی خطوط تماس بکار گرفته می‌شوند و برای هدف قرار دادن خودروهای نظامی، مواضع توپخانه، استحکامات و پیاده‌نظام مورد استفاده قرار می‌گیرند.
این تحول تنها به پهپادهای FPV محدود نشد و تصاویری که رسانه جنگی وابسته به انصارالله در ۲۱ آگوست منتشر کرد، استفاده از پهپادهای چندملخه از نوع «کوادکوپتر» را نشان می‌داد که قادر به حمل مهمات کوچک هستند.
یکی از پهپادهای انصارالله که قابلیت انجام چنین مأموریت‌هایی را دارد، «رجوم» است، پهپادی شش‌ملخه که برای مأموریت‌های شناسایی و رهاسازی مهمات علیه اهداف زمینی استفاده می‌شود.
در ۱۴ سپتامبر نیز نیروهای موسوم به «عمالقه جنوبی» (غول‌های جنوبی) مدعی شدند که یک پهپاد بزرگ را در جبهه کهبوب در نزدیکی باب‌المندب سرنگون کرده‌اند و به پهپاد «رجوم» شباهت دارد.
ورود پهپادها به زنجیره کشتار
آخرین دور درگیری‌ها از الگوی تازه‌ای در بکارگیری پهپادها توسط انصارالله پرده برداشت، به‌گونه‌ای که همزمان با حملات موشکی به مواضع نظامی، تصاویر هوایی نیز از این اهداف ثبت و منتشر می‌شد.
در ۷ سپتامبر، رسانه جنگی وابسته به انصارالله تصاویری منتشر کرد که هدف قرار گرفتن کامیون‌های حامل تجهیزات نظامی در داخل اردوگاه «الودیعه» در نزدیکی مرز یمن و عربستان را نشان می‌داد.
ترکیب شناسایی هوایی با حملات موشکی می‌تواند گامی در مسیر توسعه آنچه در ادبیات نظامی «زنجیره کشتار» (Kill Chain) نامیده می‌شود باشد. این رویکرد امکان شناسایی سریعتر اهداف، تعیین دقیق‌تر موقعیت آنها، بهبود زمان‌بندی حملات و ارزیابی نتایج عملیات را فراهم می‌کند، به‌ویژه در مواجهه با اهداف متحرک یا اهدافی که تنها برای مدت کوتاهی در معرض دید قرار می‌گیرند.
گسترش پهپادها در میان طرف‌های درگیر
علاوه بر انصارالله، نیروهای هم‌پیمان عربستان نیز در ماه‌های اخیر به پیشرفت‌های نسبی در زمینه توانمندی‌های پهپادی دست یافته‌اند. از اینرو، در جولای گذشته، نیروهای وابسته به عربستان به طور رسمی از وجود پهپادهای تهاجمی یکطرفه در زرادخانه خود خبر دادند.
در ۱۸ سپتامبر نیز حساب‌های کاربری یمنی ویدئوهایی از یک پهپاد در حال پرواز بر فراز صنعا منتشر کردند. تیم «مسبار» با توجه به شباهت‌های ظاهری احتمال داد که این پهپاد با یکی از پرنده‌هایی که در رژه نظامی جولای به نمایش درآمده بود مشابه باشد، با این حال، امکان تعیین دقیق مدل آن وجود نداشت.
اکنون در اختیار داشتن این قابلیت‌ها دیگر به انصارالله و نیروهای متحد ریاض محدود نیست. در ۱۷ آگوست، تیپ‌های «عمالقه جنوبی» نیز از در اختیار داشتن گروه‌هی از پهپادها در ساختار رزمی خود خبر دادند.
تصاویر و مطالب منتشرشده، ترکیبی از پهپادهای تهاجمیFPV، پهپادهای چندملخه مجهز به سامانه‌های رهاسازی مهمات و همچنین پهپادهای تهاجمی یکطرفه را نشان می‌داد.
در ۲۸ آگوست نیز نیروهای «سپر میهن» (درع الوطن) در جریان یک رزمایش نظامی از یک «پهپاد راهبردی» جدید رونمایی کردند، موضوعی که نشانه دیگری از گسترش استفاده از این فناوری در میان نیروهای مختلف درگیر در جنگ یمن است.
بر اساس رویدادهایی که ذکر شد تحول در جنگ پهپادی یمن دیگر تنها به افزایش تعداد پهپادها یا تنوع مدل‌های آنها محدود نمی‌شود بلکه دامنه مأموریت‌های آنها نیز تغییر کرده است، از رصد و شناسایی گرفته تا رهاسازی مهمات، حملات مستقیم و پیوند دادن نظارت هوایی با حملات. در نتیجه، پهپادها به ابزاری مهم در مدیریت و هدایت نبردها در میدان تبدیل شده‌اند.
