به گزارش الوقت به نقل از الجزیره، بخش بزرگی از نپال کوهستانی است. وقتی بارش شدید موسمی روی ارتفاعات اتفاق میافتد، آب بهجای اینکه بهآرامی در دشت پخش شود، از دامنههای بسیار شیبدار وارد درههای باریک میشود. نتیجه میتواند یک سیلاب ناگهانی و بسیار سریع باشد.
به همین دلیل در نپال مسئله فقط «مقدار باران» نیست؛ سرعت تبدیل بارندگی به روانآب نیز بسیار بالاست.
از سوی دیگر نپال در محدوده اثر بارشهای موسمی جنوب آسیاست. بارشهای شدید در این فصل میتواند رودخانهها را بهسرعت پر کند و همزمان زمینهای کوهستانی را ناپایدار کند. حتی سالهایی که میانگین بارش موسمی الزاماً بسیار بالا نیست، بارشهای کوتاهمدت و متمرکز میتوانند سیل و رانش زمین ایجاد کنند. مؤسسه بینالمللی توسعه یکپارچه کوهستان (ICIMOD) نیز بر افزایش خطر بارشهای شدید و نامنظم در هندوکش–هیمالیا تأکید کرده است.
از طرف دیگر گرمتر شدن هوا باعث افزایش ذوب برف و یخچالها میشود. در نتیجه هم آب بیشتری وارد رودخانهها میشود و هم دریاچههای یخچالی بزرگتر میشوند. بانک جهانی نیز افزایش اندازه دریاچههای یخچالی را، بهویژه در نپال و بوتان، گزارش کرده است.اگر دیواره طبیعی یک دریاچه یخچالی بشکند، مقدار بسیار زیادی آب در مدت کوتاهی آزاد میشود؛ پدیدهای که به آن GLOF یا «سیلاب ناشی از طغیان ناگهانی دریاچه یخچالی» میگویند. این نوع سیلاب در هیمالیا سابقه دارد.
اما اتفاق اخیر یک مرحله خطرناکتر داشت در حادثه اخیر، فقط آب یخچال مسئله نبود. یخ و سنگ و گلولای وارد رودخانه شدند، مسیر رودخانه را بستند و یک سد طبیعی ایجاد کردند. پشت این سد، آب جمع شد و یک دریاچه سدی یا Barrier Lake شکل گرفت. اگر این سد طبیعی بشکند، آب ذخیرهشده میتواند ناگهان آزاد شود و موج تازهای از سیلاب و گلولای به پاییندست بفرستد. همین موضوع باعث شده حتی پس از سیلاب اولیه، خطر تمامشده تلقی نشود.
نپال احتمالاً در آینده هم با سیلابهای شدید مواجه خواهد بود و مهمترین دلیل، تغییر شرایط اقلیمی هیمالیا است.
ICIMOD در سال ۲۰۲۶ هشدار داده که افزایش دما، ذوب سریعتر یخچالها و برف را به دنبال دارد و وقتی این آب اضافی با بارشهای شدید ترکیب شود، فشار بیشتری بر رودخانهها وارد میکند. افزایش دما همچنین میتواند دامنههای کوهستانی و دریاچههای محصورشده با یخ و رسوبات را ناپایدارتر کند.
حتی ICIMOD برآورد کرده که خطر سیلابهای ناشی از طغیان دریاچههای یخچالی در منطقه هندوکش–هیمالیا در بلندمدت میتواند بهشدت افزایش یابد؛ یک مطالعه این نهاد افزایش حدود سهبرابری خطر GLOF تا پایان قرن را پیشبینی کرده است.
بنابراین مشکل نپال فقط «باران زیاد» نیست، در واقع نپال در نقطهای قرار گرفته که باران، کوه، یخچال و گرمایش زمین به هم میرسند.
