الوقت - گزارش المانیتور به توافق مهم هستهای غیرنظامی میان آمریکا و عربستان میپردازد؛ توافقی که به گفته تحلیلگران، یکی از بزرگترین تغییرات در سیاست هستهای واشنگتن در قبال کشورهای خاورمیانه طی دهههای اخیر محسوب میشود و میتواند پیامدهای ژئوپلیتیکی گستردهای برای منطقه داشته باشد.
آمریکا و عربستان توافق هستهای امضا کردند
«کریس رایت» وزیر انرژی آمریکا و «عبدالعزیز بن سلمان» وزیر انرژی عربستان، توافق موسوم به «توافق ۱۲۳» را امضا کردند. این توافق چارچوب همکاری دو کشور در زمینه توسعه انرژی هستهای غیرنظامی را برای حدود ۳۰ سال آینده مشخص میکند.
عربستان اجازه غنیسازی اورانیوم را خواهد داشت
مهمترین بخش توافق این است که عربستان برخلاف بسیاری از توافقهای پیشین آمریکا، میتواند در خاک خود اورانیوم را غنیسازی کند و حتی سوخت مصرفشده هستهای را بازفرآوری کند؛ دو فناوری که علاوه بر کاربرد صلحآمیز، میتوانند در صورت تغییر کاربری، در مسیر تولید سلاح هستهای نیز قرار گیرند. این موضوع مهمترین بخش بحثبرانگیز توافق است.
تفاوت با توافق امارات
المانیتور یادآور میشود که امارات متحده عربی هنگام امضای توافق مشابه با آمریکا در سال ۲۰۰۹، بهطور رسمی از غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هستهای صرفنظر کرده بود؛ اقدامی که در واشنگتن به «استاندارد طلایی» عدم اشاعه مشهور شد. اما عربستان حاضر به پذیرش این محدودیت نشده و آمریکا نیز این بار با شرایط متفاوتی موافقت کرده است.
نگرانی از رقابت هستهای در منطقه
به نوشته المانیتور، کارشناسان کنترل تسلیحات هشدار میدهند که این توافق ممکن است رقابت هستهای در خاورمیانه را تشدید کند. منتقدان میگویند اعطای فناوری حساس غنیسازی به عربستان میتواند سایر بازیگران منطقه را نیز به دنبال کردن توانمندیهای مشابه ترغیب کند.
حذف یکی از شروط سختگیرانه آمریکا
یکی دیگر از نکات مهم گزارش این است که توافق جدید، عربستان را ملزم به پذیرش پروتکل الحاقی آژانس بینالمللی انرژی اتمی نمیکند؛ پروتکلی که امکان بازرسیهای گستردهتر و سرزده از تأسیسات هستهای را فراهم میکند. حذف این شرط، نگرانیهای برخی نمایندگان کنگره و کارشناسان عدم اشاعه را افزایش داده است.
منافع اقتصادی آمریکا
به گفته المانیتور، این توافق علاوه بر ابعاد راهبردی، میلیاردها دلار فرصت اقتصادی برای شرکتهای آمریکایی ایجاد میکند. شرکت وستینگهاوس از گزینههای اصلی ساخت نیروگاههای هستهای در عربستان است و واشنگتن امیدوار است با این توافق، مانع از ورود رقبایی مانند چین و روسیه به بازار هستهای عربستان شود.
گزارش المانیتور این توافق را یک نقطه عطف در روابط راهبردی آمریکا و عربستان توصیف میکند؛ توافقی که از یک سو همکاری هستهای و اقتصادی دو کشور گسترش میدهد، اما از سوی دیگر به دلیل اعطای حق غنیسازی اورانیوم به عربستان، نگرانیهای گستردهای درباره آینده رژیم عدم اشاعه هستهای و احتمال آغاز رقابت هستهای در خاورمیانه ایجاد کرده است.
