الوقت - توافقی که ترامپ با تهران اعلام کرد، فقط یک توافق ساده برای پایان جنگ نبود، بلکه این توافق در حال تغییر معماری روابط واشنگتن و تل آویو است. نشریه آمریکایی فارن پالیسی در تحلیلی استدلال کرد که اگرچه همکاری نظامی و امنیتی آمریکا و رژیم صهیونیستی در بالاترین سطح خود قرار دارد، اما تغییر افکار عمومی، کاهش نفوذ لابیهای حامی تلآویو و پیامدهای جنگ غزه و ایران، پایههای سیاسی و اجتماعی این ائتلاف را با بحرانی بیسابقه مواجه کرده است.
نشریه آمریکایی «فارن پالسی» در مقاله خود گزارش داده است که با وجود سطح بیسابقه همکاری نظامی و راهبردی میان آمریکا و رژیم صهیونیستی، بنیانهای این ائتلاف در حال فرسایش است و روابط دو طرف ممکن است وارد دورهای از افول بلندمدت شده باشد. این نشریه آمریکایی استدلال میکند که نتانیاهو از همین حالا خود را برای آیندهای آماده میکند که در آن کمکهای نظامی آمریکا کاهش یافته باشد، اما خود نتانیاهو بیش از هر فرد دیگری در تضعیف و فرسایش این ائتلاف نقش داشته است.
بنابراین با افول روابط تل آویو و واشنگتن پس از توافق ترامپ با تهران، اختلافات دو طرف در حال آشکار شدن است، اما این اختلافات را در حال حاضر کجا می تواند ردیابی کرد؟
جدایی ترامپ و نتانیاهو در لبنان
در هفتههای اخیر، ترامپ بارها از طولانی شدن جنگ لبنان ابراز نارضایتی کرده است. او معتقد است حملات گسترده اسرائیل به لبنان، بهویژه بمباران مناطق مسکونی در بیروت، هزینه سیاسی و انسانی زیادی ایجاد کرده و روند توافق با ایران را نیز تهدید میکند. ترامپ حتی گفته جنگ اسرائیل علیه حزبالله «بیش از حد طول کشیده است.» در مقابل، نتانیاهو تأکید کرده که عملیات علیه حزبالله باید تا از بین رفتن تهدیدهای امنیتی ادامه یابد و اسرائیل حق دارد هر زمان لازم بداند در لبنان اقدام نظامی انجام دهد.
بنابراین در حال حاضر ادامه حملات اسرائیل به لبنان به یکی از مسائل مورد اختلاف تل آویو و واشنگتن تبدیل شده است و با توجه به این که ایران اعلام کرده که هرگونه توافقی منوط به توقف جنگ در همه جبههها خواهد بود، لذا ترامپ حملات نتانیاهو به لبنان را برخلاف منافع خود میبیند.
ترامپ میتواند نتانیاهو را متوقف کند؟
کارشناسان معتقدند که انتقاد تند ترامپ از نتانیاهو در ارتباط با حمله به ضاحیه همچنان ادامه دارد و شاید ترامپ بتواند نتانیاهو را تا روز جمعه مهار کند، اما آن ۶۰ روزی که برای دستیابی به توافق نهایی در نظر گرفته شده نیز بسیار مهم است. ممکن است نتانیاهو با انواع و اقسام بهانهها برای ضربه زدن به روند توافق متوسل شود؛ بنابراین مهار اسرائیل در این مقطع زمانی کار بسیار دشواری خواهد بود.
با این حال ترامپ برای مهارکردن نتانیاهو ابزارهایی در اختیار دارد.
گزارشها حاکی از آن است که در صورت یک درگیری گسترده با ایران یا جنگ طولانی در لبنان، اسرائیل به مهمات، رهگیری موشکها، اطلاعات ماهوارهای، پشتیبانی لجستیکی و حمایت سیاسی آمریکا نیاز خواهد داشت. بدون این حمایتها، هزینه ادامه جنگ برای اسرائیل بهمراتب بالاتر میرود. بنابراین اگر کاخ سفید به این جمعبندی برسد که توافق با ایران، ثبات بازار انرژی یا جلوگیری از یک جنگ منطقهای برای منافع آمریکا مهمتر است، میتواند فشار قابل توجهی بر اسرائیل وارد کند تا از تشدید تنش خودداری کند.
از سوی دیگر در چندین مقطع تاریخی، دولتهای آمریکا توانستهاند اسرائیل را از گسترش برخی عملیاتهای نظامی بازدارند یا آنها را محدود کنند. این نشان میدهد که واشنگتن در موضوعات حیاتی امنیتی اهرمهای واقعی در اختیار دارد. هر چند در این میان نتانیاهو ممکن است مقاومت کند، چون نتانیاهو و بخش بزرگی از نهاد امنیتی اسرائیل، ایران و گروههای مقاومت را مهمترین تهدید امنیتی اسرائیل میدانند. بنابراین ممکن است حاضر باشند برای مقابله با این تهدید، حتی تنش با واشنگتن را بپذیرند.
همچنین اگر نتانیاهو تصور کند عقبنشینی در برابر حزبالله یا ایران به معنای شکست سیاسی در داخل اسرائیل است، انگیزه بیشتری برای مقاومت در برابر فشارهای آمریکا خواهد داشت.
در عین حال ترامپ نیز هزینههای سیاسی خاص خود را دارد. او نمیتواند بهراحتی حمایت آمریکا از اسرائیل را قطع کند، زیرا با واکنش بخشی از کنگره، لابیهای حامی اسرائیل و بخشی از پایگاه سیاسی خود روبهرو خواهد شد.
اگرچه در پرونده لبنان احتمال موفقیت ترامپ بیشتر است و اگر واشنگتن تصمیم بگیرد از گسترش جنگ در لبنان جلوگیری کند، معمولاً ابزارهای کافی برای محدود کردن دامنه عملیات اسرائیل در اختیار دارد. لبنان برای آمریکا یک موضوع امنیتی درجهیک مانند برنامه هستهای ایران نیست و اسرائیل نیز معمولاً در این پرونده بیشتر به هماهنگی با واشنگتن نیاز دارد.
با این حال در پرونده ایران مهار کامل نتانیاهو بسیار دشوارتر است و اگر صهیونیستها معتقد باشند که با یک تهدید راهبردی و موجودیتی روبهرو است، ممکن است حتی در برابر مخالفت آمریکا نیز برای انجام برخی اقدامات نظامی تلاش کند. با این حال، اجرای یک جنگ گسترده و طولانی علیه ایران بدون حمایت فعال آمریکا برای صهیونیستها بسیار پیچیدهتر و پرهزینهتر خواهد بود.
