الوقت- نتایج انتخابات اخیر رژیم صهیونیستی در حالی از تضعیف موقعیت سیاسی نتانیاهو و تشدید شکاف‌های داخلی حکایت دارد که پیامدهای جنگ‌های منطقه‌ای، ناکامی در تحقق وعده‌های امنیتی و اختلافات عمیق احزاب، آینده تشکیل کابینه را با ابهام مواجه کرده است. در همین زمینه، دکتر حسین آجرلو، کارشناس مسائل منطقه، در نشستی کارشناسی در موسسه اندیشه سازان نور به بررسی دلایل افول روایت پیروزی نتانیاهو، تغییر دوقطبی‌های سیاسی، موانع تشکیل کابینه و سناریوهای پیشروی ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی پرداخت.
فروپاشی روایت پیروزی اسرائیل و تغییر دوقطبی‌های سیاسی
در نشست کارشناسی بررسی نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی، دکتر حسین آجرلو تحلیل گفتمان حاکم بر فضای انتخابات را در نتیجه ماجراجویی‌های نظامی نتانیاهو از غزه تا لبنان و ایران اولویت قرار داد و از فروپاشی تصویر ارائه شده از رژیم صهیونیستی به عنوان یک دموکراسی در غرب آسیا سخن گفت و نهایتاً مهمترین سناریوهای احتمالی تشکیل کابینه را برشمرد.
این کارشناس در ابتدای سخنان خود با تحلیل نتایج انتخابات در سرزمینهای اشغالی گفت: یکی از روایت‌هایی که رسانه‌های حامی رژیم صهیونیستی تلاش داشتند آن را برجسته کنند، این بود که اسرائیل به دلیل پیروزی‌های نظامی و تحولات منطقه‌ای از دست برتر برخوردار شده است، اما نتایج انتخابات نشان داد این روایت در داخل جامعه صهیونیستی مورد پذیرش قرار نگرفته است.
وی افزود: حتی در آمریکا نیز درباره برتری اسرائیل و اسطوره‌سازی از نتانیاهو تبلیغات گسترده‌ای انجام شد، اما این روایت نتوانست به نتیجه برسد. نتانیاهو نه‌تنها نتوانست کرسی‌های قبلی خود را حفظ کند، بلکه تعداد کرسی‌های ائتلاف او از ۶۷ به ۵۳ کرسی کاهش یافت.
این کارشناس مسائل منطقه اظهار کرد: نتانیاهو برای پیشبرد رقابت‌های انتخاباتی به تاکتیک‌هایی مانند دوقطبی‌سازی متوسل شد، اما این راهبرد نیز نتوانست نتیجه مورد انتظار را به همراه داشته باشد.
ناامنی در شمال و شکست وعده‌های امنیتی نتانیاهو
آجرلو با اشاره به دلایل کاهش حمایت از نتانیاهو گفت: روایت او در داخل رژیم صهیونیستی دیگر روایت مسلط نیست. یکی از مهمترین مسائل جامعه صهیونیستی، تهدیدهای امنیتی جدی در جبهه شمالی و نگرانی از حزب‌الله است؛ در حالی که نتانیاهو پیش‌تر مدعی شده بود ناامنی در این مناطق را از بین برده است.
وی افزود: همین مسئله نشان می‌دهد شعارهای نتانیاهو درباره تأمین امنیت نتوانسته در جامعه صهیونیستی پذیرفته شود. شهرک‌نشینان همچنان با احساس ناامنی مواجه هستند و این مسئله به اعتبار سیاسی نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی آسیب زده است.
جنگ ۴۰ روزه؛ نقطه عطف شکست نتانیاهو
این کارشناس مسائل منطقه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جنگ ۴۰ روزه علیه ایران گفت: نتانیاهو شاید تا پیش از این جنگ می‌توانست مدعی پیروزی باشد، اما جنگ ۴۰ روزه نتوانست تحول و پیروزی مورد نظر او را رقم بزند. نتانیاهو با وجود فراهم کردن بسترهای داخلی و خارجی گسترده، به اهداف اعلامی خود نرسید؛ در حالی که قرار بود او و ترامپ در مدت سه روز به نتیجه برسند.
آجرلو ادامه داد: دو قدرت اتمی علیه ایران وارد عمل شدند و اگرچه خساراتی به ایران وارد کردند، اما در نهایت نتوانستند به اهداف خود دست یابند. همین ناکامی باعث شد روایت برتری نظامی اسرائیل دیگر به‌آسانی قابل قبول نباشد.
وی افزود: جنگ ۴۰ روزه همچنین وجهه رژیم صهیونیستی را در داخل و خارج از سرزمینهای اشغالی آسیب‌پذیر کرد. حمایت از جنگ در داخل اسرائیل به‌شدت کاهش یافت و رقبای نتانیاهو نیز به صراحت اعلام کردند که باید روش‌های دیگری در مواجهه با ایران در پیش گرفته شود؛ زیرا راهبرد اعلامی نخست‌وزیر برای شکست ایران به نتیجه نرسیده است.
گسترش انزوای بین‌المللی و هزینه‌های اقتصادی جنگ
آجرلو با اشاره به پیامدهای بین‌المللی جنگ علیه ایران اظهار کرد: جنگ ۴۰ روزه نگاه افکار عمومی جهان به نتانیاهو و رژیم صهیونیستی را منفی‌تر کرد و اتهامات مربوط به نقض حقوق بشر و ارتکاب جنایات نیز به کارنامه او اضافه شد.
وی افزود: نتانیاهو در عمل توانست دامنه دشمنان و منتقدان اسرائیل را گسترش دهد. کشورهایی مانند ترکیه و عربستان و مصر نیز به جمع منتقدان جدی رژیم صهیونیستی پیوسته‌اند و وجهه بین‌المللی این رژیم در نتیجه جنگ‌هایی که نتانیاهو به راه انداخته، به‌شدت آسیب دیده است.
این کارشناس مسائل منطقه با اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ گفت: هزینه‌های جنگی تأثیر قابل توجهی بر ساکنان سرزمینهای اشغالی گذاشته و آسیب‌های اقتصادی گسترده‌ای به جامعه صهیونیستی وارد کرده است. در مجموع، جنگ با ایران ورق را علیه نتانیاهو برگرداند و ایران و محور مقاومت توانستند موقعیت و وجهه رژیم صهیونیستی را تضعیف کنند.
تناقض ائتلاف‌های سیاسی؛ از راست سکولار تا راست مذهبی
آجرلو در ادامه با تشریح پیچیدگی ساختار ائتلافی رژیم صهیونیستی گفت: نظام انتخاباتی این رژیم فهرستی است و همین موضوع باعث می‌شود احزاب مختلف با گرایش‌های متناقض در یک ائتلاف سیاسی قرار بگیرند.
وی با اشاره به تناقضات موجود در ائتلاف نتانیاهو افزود: حزب لیکود یک حزب راست‌گرای سکولار است و از نظر گرایش سیاسی انتظار می‌رود با احزابی مانند حزب لیبرمن که آنها نیز راست‌گرای سکولار هستند، همکاری کند؛ اما نتانیاهو به جای چنین ائتلافی، با جریانهای راست‌گرای مذهبی همکاری کرده است.
این کارشناس ادامه داد: جریانهای مذهبی نیز خود به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ گروه نخست حریدی‌ها هستند که با خدمت سربازی مخالف‌اند و گروه دوم جریان‌هایی مانند قدرت یهود (بن‌گویر) و صهیونیسم مذهبی (اسموتریچ) هستند که اهداف سیاسی و مذهبی متفاوتی را دنبال می‌کنند. همین تناقض‌ها تشکیل ائتلاف پایدار را دشوار کرده است.
آجرلو تصریح کرد: به نظر می‌رسد کمپین نتانیاهو به این جمع‌بندی رسیده بود که امکان تشکیل یک ائتلاف حداکثری وجود ندارد. از سوی دیگر، آیزنکوت نیز با موانعی برای تشکیل کابینه مواجه است و موضوع خدمت سربازی حریدی‌ها و حضور نتانیاهو از مهمترین موانع پیشروی هر دو جریان محسوب می‌شوند.
چهار سناریوی تشکیل کابینه در رژیم صهیونیستی
آجرلو درباره سناریوهای پیشروی تشکیل دولت به بغرنج بودن شرایط و پیچیدگی‌های موجود اشاره کرد و گفت: اگرچه با 61 کرسی هم می‌توان کابینه را تشکیل داد اما برای حفظ آن حداقل به 67 یا 68 کرسی نیاز است تا بتوان در صورت کناره گیری یک یا دو حزب دولت را حفظ کرد. از طرف دیگر آیزنکوت هم نمی‌تواند با نتانیاهو ائتلاف کند زیرا هم با شعار کنار زدن نتانیاهو یاشار را تشکیل داد و هم با چالش بحث سربازی حریدی‌ها مواجه خواهد شد.
بنابراین چند احتمال وجود دارد. نخست اینکه با فشار ترامپ، یک دولت ائتلافی شکل بگیرد، اما چنین دولتی از ابتدا به دلیل اختلافات داخلی با مشکل پایداری مواجه خواهد بود. مسئله دوم بحث نخست وزیری است که چه کسی نخست وزیر خواهد شد؛ موضوعی که با توجه به تجربه بدعهدی نتانیاهو در ماجرای توافق با بنی‌گانتس چالشی بسیار جدی است.
این کارشناس سناریوی دوم را تشکیل ائتلاف با احزاب عربی دانست و گفت: هر دو جریان اصلی در تبلیغات انتخاباتی خود مخالفت با ائتلاف با اعراب را اعلام کرده‌اند و همین مسئله این سناریو را پیچیده می‌کند. از طرفی فهرست مشترک نیز اعلام کرده که حاضر به ائتلاف با احزاب صهیونیستی نیست.
آجرلو سناریوی سوم را تشکیل دولت اقلیت عنوان کرد و افزود: احزاب عربی اعلام کرده‌اند ممکن است بدون مشارکت مستقیم در کابینه، به دولت آیزنکوت رأی بدهند. البته این سناریو نیز با موانع و پیچیدگی‌های خاص خود مواجه است لذا امکان تشکیل دولت وجود دارد اما چنین دولتی قطعاً شکننده خواهد بود.
وی با مقایسه شرایط فعلی با بحران سیاسی سال‌های گذشته اظهار کرد: بسیاری از ناظران وضعیت فعلی را با شرایط سال ۲۰۱۹ مقایسه می‌کنند؛ دوره‌ای که تا سال ۲۰۲۲ دست‌کم پنج انتخابات برگزار شد و دولت‌های شکننده‌ای روی کار آمدند. برخی معتقدند حوادث هفتم اکتبر نیز از پیامدهای همان دوره بی‌ثباتی سیاسی بوده است.
این کارشناس ادامه داد: شرایط فعلی نشان می‌دهد انتخابات اخیر احتمالاً به تشکیل یک دولت باثبات منجر نخواهد شد. بر اساس قانون انتخابات نفر اول 28 روز فرصت تشکیل کابینه را دارد که امکان 14 روز تمدید آن را دارد و سپس نفر دوم نیز 28 روز فرصت خواهد یافت که قابل تمدید نیست و نفر سوم 14 روز فرصت آزمودن شانس خود را دارد. لذا وضعیت فعلی نشان می‌دهد که برگزاری انتخابات مجدد اتفاق خواهد افتاد. نتانیاهو ممکن است در انتخابات بعدی آیزنکوت را به دلیل ناتوانی در تشکیل کابینه هدف حملات سیاسی قرار دهد.
دولت موقت و احتمال تداوم بحران سیاسی
آجرلو با اشاره به پیامدهای تداوم بن‌بست سیاسی گفت: دولت موقت در تصمیمات کلان و تصویب بودجه با محدودیت‌هایی مواجه خواهد شد، اما نتانیاهو در این دوره همچنان می‌تواند برخی اقدامات امنیتی را دنبال کند و از این اقدامات برای تأثیرگذاری بر انتخابات بعدی بهره ببرد.
وی افزود: اختلافات سیاسی دو جریان ممکن است در حوزه مسائل قضایی نیز تکرار شود و حتی در صورت تشکیل دولت جدید، احتمال شکل‌گیری کابینه‌ای شکننده همچنان وجود دارد.
شکل‌گیری دوقطبی جدید میان یهودیان و فلسطینیان
آجرلو در بخش پایانی سخنان خود با بررسی تحولات تاریخی دوقطبی‌های سیاسی در رژیم صهیونیستی گفت: تا سال ۱۹۷۳ دولت‌های اسرائیل عمدتاً در اختیار جریان چپ بودند و از دهه ۱۹۹۰ به بعد دوقطبی چپ و راست در این رژیم شکل گرفت. از نیمه دهه ۲۰۱۰ نیز شاهد شکل‌گیری دوقطبی راست و راست میانه بودیم و بعدها اختلاف میان راست مذهبی و راست سکولار برجسته شد.
وی تأکید کرد: اکنون دوقطبی جدیدی در حال شکل‌گیری است که یک سوی آن جریانهای یهودی و سوی دیگر آن فلسطینیان دارای تابعیت رژیم صهیونیستی هستند. این شکاف علاوه بر تشدید اختلافات اجتماعی، پیام مهمی برای افکار عمومی جهان دارد؛ اینکه رژیم صهیونیستی برخلاف ادعای دموکراتیک بودن، با مشکلات جدی در زمینه نژادپرستی و پذیرش حقوق سیاسی فلسطینیان مواجه است.
مشارکت انتخاباتی اعراب؛ نه به نتانیاهو، نه الزاماً ورود به کابینه
آجرلو در پاسخ به پرسشی درباره احتمال سرخوردگی جامعه عربی در صورت ناکامی احزاب عرب در بهره‌برداری از موفقیت به دست آمده در انتخابات کنونی گفت: در دوره‌های قبلی نیز شاهد بودیم که احزاب عربی تعدادی کرسی در کنست به دست می‌آوردند، اما در نهایت آرای آنها به تشکیل دولت منجر نمی‌شد.
وی افزود: تجربه دوره‌های گذشته نشان داده است که عدم حضور احزاب عربی در کابینه الزاماً به سرخوردگی جامعه عربی منجر نمی‌شود؛ زیرا هدف اصلی این جریان‌ها در انتخابات اخیر، جلوگیری از تداوم قدرت نتانیاهو بود. بنابراین حتی اگر احزاب عربی وارد کابینه نشوند، افزایش مشارکت و تقویت جایگاه آنها در کنست همچنان یک دستاورد سیاسی مهم به شمار می‌رود.
