ایجاد محدودیتهای ناگهانی و اختلال در دسترسی نیروهای نظامی اوکراین به شبکه اینترنت ماهوارهای نظامی استارشیلد (Starshield) — زیرمجموعه امنیتی شرکت اسپیسایکس — به یکی از پرچالشترین جنجالهای سیاسی و نظامی میان کیِف، واشنگتن و شرکت اسپیسایکس تبدیل شده است. این بحران پس از آن ابعاد بینالمللی پیدا کرد که ارتش اوکراین اعلام کرد قطع و افت شدید سرعت این سامانه، عملیات پهپادهای تهاجمی و سامانههای پدافند هوایی کشور را در میانه جبهههای جنگ با چالش جدی مواجه کرده است.
بر اساس گزارشهای میدانی، محدودیتهای جدید اعمالشده بر سیستم استارشیلد مانع از کارکرد پایانهها در سرعتهای بالاتر از ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت (یا در برخی موارد ۶۰ مایل بر ساعت) میشود. این اقدام عملاً موجب قطعی ارتباط پهپادهای رهگیر اوکراین در حین تعقیب پهپادهای انتحاری انتحاری جتی شاهد روسیه (با سرعتهایی نزدیک به ۲۰۰ تا ۲۸۰ مایل بر ساعت) شده است.
فرماندهان میدانی اوکراین گزارش دادهاند که چندین فروند پهپاد تهاجمی دقیقاً در زمان هدایت به سمت اهداف نظامی روسیه، به یکباره ارتباط تصویری و ناوبری خود را از دست داده و سقوط کردهاند. این مسئله علاوه بر تضعیف حملات پهپادی به پشت خطوط مقدم، توان پدافندی کیِف را برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی گسترده روسیه به شدت کاهش داده است.
در پی بالا گرفتن انتقادات، دونالد ترامپ مدعی شد که پس از رایزنیها، ایلان ماسک (مدیرعامل اسپیسایکس) دسترسی کامل اوکراین به استارشیلد را مجدداً برقرار کرده است. ترامپ تأکید کرد که نه او و نه ایلان ماسک مسئولیتی در قبال قطعیهای اولیه نداشتهاند و هیچ دستور سیاسی برای تضعیف توان دفاعی اوکراین صادر نشده بود.
با این حال، مقامات عالیرتبه اوکراینی و مسئولان ارتش در کیِف ادعای بازگشت کامل سرعت و خدمات را تکذیب کردهاند. گزارشهای منتشرشده از سوی منابع اوکراینی نشان میدهد که اگرچه پهنای باند عمومی تا حدودی بازیابی شده، اما محدودیتهای سرعتی برای پهپادهای سریع همچنان پابرجاست و هیچ توضیحی رسمی از سوی طرف آمریکایی یا شرکت اسپیسایکس ارائه نشده است.
این اتفاق موجی از واکنشهای سیاسی را در ایالات متحده و اروپا به همراه داشته است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، اتهامات مطرحشده مبنی بر «خیانت» یا دستکاری عمدی سیستم برای ضربه زدن به کیِف را «رسوایی و بیاساس» خواند. روبیو اعلام کرد که دولت آمریکا دخالتی در تنظیمات فنی یک شرکت خصوصی نداشته و اشتراکگذاری دادههای اطلاعاتی میان واشنگتن و کیِف بدون وقفه ادامه دارد.
در مقابل، نمایندگان کنگره آمریکا از هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه خواستار صدور احضاریه و آغاز تحقیقات رسمی شدهاند. سناتورها و نمایندگان تاکید دارند که وابستگی تسلیحاتی و ارتباطی یک کشور در حال جنگ به تصمیمات لحظهای یک شرکت خصوصی، امنیت متحدان آمریکا را به خطر انداخته و قانونگذاران باید مشخص کنند چه کسی دستور اعمال این محدودیتها را صادر کرده است.
